تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - زن از دیدگاه نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

زن از دیدگاه نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی


سلام دوستان عزیز ، با تبریک مبعث حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی (ص) به همه مسلمانان جهان و به خصوص هموطنان عزیز و شما دوستان بزرگوارم ، از اینکه خیلی دیر وبلاگ را بروز می کنم معذرت می خواهم . در ادامه مبحث زن از دیدگاه نهج البلاغه بحث تعریف عقل و بررسی نظریات مختلف در باره عقل زن را ادامه می دهیم ولی به علت تنوع دیدگاه ها در این باب فعلا دو نظر را بررسی و در پست بعدی به مابقی نظریات موجود خواهیم پرداخت .
عقل به دو چیز گفته مى‏شود:
نخست به قوّه‏اى كه آماده قبول دانش است.
و این همان چیزى است كه اگر در انسان نباشد تكلیف از او برداشته مى‏شود. و در احادیث از این عقل تمجید شده است.
و دوم به علمى كه انسان بوسیله این قوّه كسب مى‏كند عقل گویند و این همان چیزى است كه قرآن كافران را به خاطر تعقّل نكردن مذمّت كرده است (1)
و در این مورد به احادیث پیامبر صلى‏الله‏علیه‏و‏آله و اشعار امام على علیه‏السلام استناد كرده است (2)
ابن منظور در لسان العرب مى‏گوید:
العقل: الحِجْر و النُهى ضد الحمق و الجمع عقول...
وقیل العاقل الذى یحبس نفسه و یردها عن هواها، اخذ من قولهم قد اعتقل لسانه اذا حبس و منع الكلام...
و سمى العقل عقلا لأنه یعقل صاحبه عن الثورط فى المهالك اى یحسبه...
و قیل: العقل هو التمییز الذى به یتمیز الانسان من سائر الحیوانات،
عقل الشى‏ء یعقل عقلاً: فهمه (3)
عقل همان حجْر (عقل و لُبّ) و نُهَى (عقل) و مخالف حُمق (احمق) است و جمع آن عقول است...
و گفته شده است. عاقل كسى است كه نفس خودش را حبس كرده و آن را از هوى و هوس دور نگه دارد و این معنا از قول آنها: «قد اعتقل لسانه» یعنى هنگامى كه از حرف زدن منع شود، گرفته شده است و عقل را عقل نامیده‏اند به خاطر این كه صاحبش را از افتادن در مهلكه‏ها دور نگه میدارد. و (نیز) گفته شده كه عقل وسیله‏اى است كه انسان را از سائر حیوانات جدا مى‏كند... عَقَل الشى‏ء: آن را فهمید
نیز در مورد معناى عقل مى‏نویسند:
اصل ماده عقل، همان تشخیص صلاح و فساد در جریان زندگى مادى و معنوى سپس ضبط نفس و منع آن برهمان مطلب است.
از لوازم عقل، امساك، تدبّر و نیكویى فهم و ادارك و انزجار و شناخت چیزهایى است كه در زندگى مورد نیاز است و نیز تحت برنامه عدل و حق قرار گرفتن و نگه‏دارى خود از هوس‏ها و تمایلات است...
قواى نفس با نفسِ انسان متحّد است و از آن جمله، عقل نظرى و عملى است و عقل نظرى به لحاظ ما فوق آن یعنى مبادى عالیه گفته مى‏شود كه به آن قوّه ادارك نیز گویند و عقل عملى به لحاظ مادون آن است كه این عقل مبدأ تحریكات بدنى و اعمال خارجى است.
پس تشخیص مصالح و مفاسد مربوط به عقل نظرى و ادراك است و ضبط نفس و منع آن مربوط به عقل عملى است (4)
دیدگاه‏ها در مورد نقصان عقل
دیدگاه اوّل: منظور از «نواقص العقول» در خطبه، عائشه مى‏باشد و نمى‏تواند بیانگر توصیفى عام از وضعیت زنان باشد، چون حضرت على علیه‏السلام این خطبه را بعد از جنگ جمل و در انتقاد از عملكرد فتنه‏گران ایراد فرمود (5)
نقد و بررسى

این دیدگاه به چند دلیل درست به نظر نمى‏رسد:
1- روایت نهج‏البلاغه چون مشتمل بر تعلیل عام و ضمیر جمع مونث است، نمى‏توان آن را بر شخص خاص حمل كرد. به وضوح، از متن نهج‏البلاغه بر نمى‏آید كه على علیه‏السلام اقدامات فتنه گرانه یك فرد را بهانه‏اى براى بیان یك حكم عام كرده باشد.
2- چنان كه گذشت، روایات نقصان عقل منحصر به نهج‏البلاغه نیست و سایر روایات مسلماً در مقام بیان یك واقعه خاص نیستند.
دیدگاه دوّم: نقص عقل در زنان پدیده‏اى اجتماعى و فرهنگى است، نه پدیده‏اى تكوینى(6). یعنى در واقع زنان هیچ نقصان و كمبودى در عقل ندارند صاحبان این دیدگاه معتقدند كه مردان در به وجود آوردن محیطى نامناسب براى رشد عقلى زنان، نقش ظالمانه‏اى ایفا كردند. بنابراین، تغییر شرایط و روابط اجتماعى مى‏تواند این كاستى را جبران كند. در نتیجه، نقص عقل زنان در كلام امام على علیه‏السلام پدیده‏اى مربوط به شرایط اجتماعى خاص است، نه ویژگى عمومى زنان و چه بسا زنان در عصر جدید در شرایطى قرار گیرند كه با برخوردارى از رشد عقلى هم ردیف مردان قرار گیرند.
در توضیح بیش‏تر این نظریه گفته‏اند: در جوامع ابتدایى كه محصولات گیاهى وفور در اطراف محل سكونت یافت مى‏شد، زن و مرد مى‏توانستند مشتركا به جمع‏آورى مواد غذایى بپردازند. اما از انجا كه زن مسؤولیت تولید مثل و پرورش فرزند را بر عهده داشت، نمى‏توانست همپاى مردان در تعقیب شكار از محل سكونت دور شود.نیاز به شكار بیشتر، مردان را بر آن داشت كه به ابداع و اختراع ابزارى بپردازند كه آنان را در رسیدن به مقصود یارى رساند و به تدریج نوعى تقسیم وظایف در زندگى خانوادگى و اجتماعى به ظهور رسید. زن به فراست به وظیفه خطیر، ظریف و سازنده خود پى برد و به آن قانع شد و مرد در پهنه تزاحم اجتماع همواره ترفندهاى تازه آموخت، حیله‏ها دید و نیرنگ‏ها فرا گرفت. پس چون زن كمتر در متن جامعه و روابط بازار و جنگ و ستیز قرار دارد و در مقایسه با مردان، از بسیارى از آنان ناآگاه‏تر است. پس از منطق دور است كه این امر را دال بر ضعف قدرت تعقل زن بدانیم.(7)
درباره این دیدگاه، ذكر چند نكته لازم به نظر مى‏رسد:
اولاً، مطلب اخیر تنها یك احتمال است و شاهدى براى آن ارائه نشده است. از این رو، نمى‏تواند دلیلى بر تساوى زن و مرد در قواى عقلانى باشد. این گروه، كه خود به تفاوت زن و مرد در رفتارهاى عقلانى اذعان كرده‏اند، در تبیین علت تفاوت تنهابه طرح ادعایى مى‏پردازد كه اثبات آن دلایل و شواهد بسیار مى‏خواهد.
ثانیا؛ نتیجه این سخن، نقصان آگاهى‏هاى اجتماعى و آشنا نبودن به پیچیدگى روابط اجتماعى است و پر واضح است كه این معنا غیر از نقصان عقل است. چنان چه گفتیم، نقصان عقل در مباحث اجتماعى به این معنا است كه شخص از قدرت تدبیر اجتماعى كمترى برخوردار است، نه آن كه آگاهى‏هاى اجتماعى كمترى دارد. پس این نظریه نمى‏تواند به خوبى مفهوم نقصان عقل را توضیح دهد و تنها شاهدى بر نقصان اطلاعات زن است.
ثالثا، اگر بپذیریم كه زن و مرد اختلاف استعدادى ندارند و تفاوت میان دو جنس همگى به تاثیرات اجتماعى باز مى‏گردد، شریعت اسلام باید راهى براى اصلاح این حالت وارتقاى زنان به وضعیتى برابر با مردان پیشنهاد مى‏كرد تا این انحراف تاریخى را از میان بردارد؛ نه آن كه با احكام و مقررات خود بر استمرار این وضعیت صحه گذارد. این كه در امور خانوادگى وظایف اقتصادى بر عهده مرد قرار گرفته، فعالیت‏هاى خارج از خانه به مرد و فعالیت‏هاى خانوادگى به زن پیشنهاد شده است، برخى مسئولیت‏هاى اجتماعى چون قضاوت و جهاد ابتدایى تنها بر عهده مردان گذاشته شده و از زنان سلب مسئولیت شده است، شهادت زنان در برخى مواقع با شهادت مردان نابرابر است، از مشورت با زنان در برخى امور از جمله جنگ و جهاد پرهیز شده است، اوصافى چون بخل، جبن و تكبر (البته در تفسیرى خاص از این اوصاف) براى زنان صفت پسندیده و براى مردان صفتى ناپسند شمرده مى‏شود و ده‏ها مورد از این قبیل، نشان از آن دارد كه از نگاه دینى، چنین زمینه‏هاى ناهمسان میان زن و مرد، ریشه در امرى تكوینى دارد.
علامه طباطبایى در تفسیر المیزان، پس از آن كه زن را در فضائل انسانى و پیمودن مسیر قرب همچون مرد مى‏شمارد، در مخالفت با این دیدگاه مى‏گوید:
از اشكالاتى كه متوجه این رأى است، آن است كه: اجتماع از قدیمى‏ترین عهد پیدایشش، به تاخر زن از مرد در برخى امور قضاوت كرده است و اگر طبیعت مرد و زن مساوى بود، خلاف این حكم دست كم در برخى زمان‏ها ظاهر شده بود. مؤید این اشكال آن است كه تمدن غرب با تمام عنایتى كه بر پیش بردن زن دارد، نتوانسته مرد و زن را مساوى كند و پیوسته نتیجه سنجش‏ها، موافق نظر اسلام در تقدیم مردان بر زنان در امر حكومت و قضاوت و جنگ است.(8)
_________________________________________
منابع و ماخذ :
1- مفردات قرآن راغب اصفهانى، ماده عقل
2- عن رسول اللّه‏ صلى‏الله‏علیه‏و‏آله : "ما كسب احد
اشیئا افضل من عقل یهدیه الى هدى او یردّه عن ردى" رأیت العقل عقلین××× فمطبوع و مسموع -- ولا ینفع مسموع ××× اذالم یك مطبوع
3- لسان العرب، ج 9، ص 326، ماده
عقل
4- التحقیق فى كلمات القرآن الكریم، ج 8، ص 198-196
5- زن در
نهج‏البلاغه، نصرت الله جمالى، ص 19 به بعد
6- تحریر المرئة، قاسم امین، ص
17؛ زن روز، مصطفى محقق داماد، شماره 1143 و زن، مهدى مهریزى، ص 44
7- زن
از دیدگاه نهج‏البلاغه، فاطمه علایى رحمانى، ص 114
8- تفسیر المیزان،
طباطبائى، ج 2، ص 389

منبع : وبلاگ ریحانه رسول

نظرات() 



Cialis online
یکشنبه 2 تیر 1398 09:18 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it.
cialis lowest price import cialis purchasing cialis on the internet cialis pas cher paris prices on cialis 10 mg side effects for cialis cialis en mexico precio cialis 20 mg effectiveness achat cialis en suisse cialis baratos compran uk
cialis cuantos mg hay
یکشنبه 2 تیر 1398 06:04 ق.ظ

You actually expressed that well!
cialis generico lilly cialis mit grapefruitsaft generic cialis pro only best offers 100mg cialis we like it cialis price tadalafilo cialis tablets cialis en mexico precio rezeptfrei cialis apotheke cialis generic tadalafil buy
http://prenaster.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 01:27 ب.ظ

You made your position pretty effectively..
pastillas cialis y alcoho how much does a cialis cost cilas generic for cialis cialis herbs cialis daily new zealand deutschland cialis online cialis e hiv generic cialis pro generic cialis 20mg uk
Cialis prices
جمعه 31 خرداد 1398 09:36 ب.ظ

You have made the point!
order a sample of cialis enter site very cheap cialis cialis professional from usa acheter cialis meilleur pri buy cialis online nz price cialis best cialis 5 mg effetti collateral 200 cialis coupon legalidad de comprar cialis generic cialis in vietnam
best place buy generic cialis online
جمعه 31 خرداد 1398 05:54 ق.ظ

You said it nicely..
cialis flussig prix cialis once a da import cialis click now cialis from canada cialis super acti the best site cialis tablets cialis et insomni cialis super kamagra cialis 20mg preis cf only now cialis 20 mg
http://lisuctheo.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 12:36 ب.ظ

You made your point pretty effectively.!
cialis 10mg prix pharmaci buy cheap cialis in uk cialis 100 mg 30 tablet does cialis cause gout cialis 5 mg buy cialis diario compra cialis canada cuanto cuesta cialis yaho generic for cialis cialis super kamagra
http://insofdesc.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:36 ب.ظ

Thanks a lot. Awesome stuff!
cialis without a doctor's prescription cuanto cuesta cialis yaho only best offers 100mg cialis cialis lowest price cialis from canada cialis super kamagra cialis with 2 days delivery female cialis no prescription cialis rezeptfrei sterreich cialis daily new zealand
http://tollteket.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 02:24 ق.ظ

Very well expressed indeed. !
cialis 20mg preis cf cialis purchasing cialis 05 generic cialis with dapoxetine 5 mg cialis pharmacie en ligne female cialis no prescription recommended site cialis kanada buying brand cialis online viagra cialis levitra cialis free trial
http://lingprogus.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 03:46 ق.ظ

Amazing a lot of beneficial info!
cialis italia gratis cialis side effects dangers cialis 20 mg non 5 mg cialis generici we recommend cialis info cialis 5mg cialis 5mg cialis cost tadalafil 20 mg cialis pills boards
http://chansater.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 12:55 ب.ظ

Awesome material. Thanks!
cialis patentablauf in deutschland cialis generico lilly cialis 5mg billiger cialis tablets we choice cialis pfizer india buy original cialis cialis taglich side effects of cialis cialis generika in deutschland kaufen prezzo cialis a buon mercato
http://halfcapor.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 10:50 ب.ظ

Thanks a lot. A lot of content.

generic cialis at walmart import cialis where do you buy cialis buying cialis on internet cialis price thailand buying cialis overnight i recommend cialis generico click here take cialis we like it cialis soft gel fast cialis online
overnight cialis tadalafil
یکشنبه 26 خرداد 1398 08:21 ق.ظ

Thank you! An abundance of data.

cialis prezzo di mercato generic cialis tadalafil estudios de cialis genricos cilas cialis 200 dollar savings card price cialis per pill dosagem ideal cialis india cialis 100mg cost safe dosage for cialis generico cialis mexico
http://eninas.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 06:52 ب.ظ

Thanks. An abundance of write ups!

wow cialis tadalafil 100mg tesco price cialis deutschland cialis online precios de cialis generico price cialis wal mart pharmacy acquisto online cialis buy cialis sample pack cialis 20 mg effectiveness only best offers cialis use generic cialis levitra
Cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 04:29 ق.ظ

Appreciate it! A good amount of content!

viagra vs cialis canada discount drugs cialis only now cialis for sale in us cialis herbs buy generic cialis cialis manufacturer coupon cialis herbs wow look it cialis mexico tadalafil 20mg warnings for cialis
buy cialis without a prescription
جمعه 24 خرداد 1398 12:00 ق.ظ

You made your point extremely clearly..
cialis pas cher paris import cialis cialis dosage recommendations generic low dose cialis cialis online nederland tadalafil cialis price thailand how to buy cialis online usa cialis pills boards cialis without a doctor's prescription
Buy generic cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 10:29 ق.ظ

Really a lot of fantastic knowledge!
cialis pills best generic drugs cialis cost of cialis cvs fast cialis online cialis daily dose generic cialis in sconto cialis prezzo di mercato we like it safe cheap cialis cialis coupons printable female cialis no prescription
Cialis online
چهارشنبه 22 خرداد 1398 08:25 ب.ظ

Nicely put, Many thanks.
interactions for cialis chinese cialis 50 mg brand cialis generic buying cialis overnight generic cialis levitra prix cialis once a da cialis taglich interactions for cialis cialis 5 mg cialis 5 mg para diabeticos
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 07:24 ب.ظ

You actually said it exceptionally well.
cialis prezzo al pubblico where to buy cialis in ontario sialis cialis 200 dollar savings card cialis australia org cialis 5 mg cialis generique 5 mg look here cialis order on line cialis price thailand cialis side effects
ttp://mg-ritual.ru/morgy
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 06:07 ق.ظ
ブランド激安市場,スーパーコピーブランド激安優良店,最高級ブランド財布コピー, ブランド腕時計コピー,
http://ukcanadianpharmacy.com/
شنبه 24 فروردین 1398 01:56 ق.ظ

You actually said this well!
pharmacy canada 24 trust pharmacy canadian legitimate canadian mail order pharmacies the best canadian online pharmacies canadian rx world pharmacy trust pharmacy canada canadian pharmacy world canada online pharmacies medication legitimate canadian mail order pharmacies drugs for sale in canada
Cialis prices
جمعه 16 آذر 1397 09:49 ق.ظ

Appreciate it. Lots of knowledge.

cialis 30 day trial coupon cialis generique 5 mg cialis savings card compare prices cialis uk cialis 20mg prix en pharmacie tadalafil 20mg fast cialis online cialis coupons cialis prices canadian discount cialis
buy cialis with no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:41 ب.ظ

Kudos. Awesome stuff.
cialis 5mg billiger 5 mg cialis coupon printable cialis e hiv cialis cost tadalafil 10 mg cialis 5 mg schweiz buy cialis online cheapest cialis arginine interactio cialis 20 mg cut in half cialis venta a domicilio
where to buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:36 ب.ظ

With thanks, Valuable information!
cialis for sale in europa cialis 20mg preis cf how do cialis pills work cialis sicuro in linea cialis official site cost of cialis per pill tadalafil 5mg i recommend cialis generico cialis 20mg preis cf cialis 5 mg buy
buy cialis online safely
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:40 ق.ظ

Thanks a lot, I appreciate this.
click now buy cialis brand female cialis no prescription tadalafil 10 mg cialis 5mg billiger cialis kaufen wo cialis cuantos mg hay we like it cialis soft gel buy cialis sample pack cialis online holland cialis 20mg
buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:30 ب.ظ

Truly loads of beneficial tips!
cialis daily reviews low cost cialis 20mg cialis 5 mg scheda tecnica click now buy cialis brand cialis daily dose generic how much does a cialis cost callus walgreens price for cialis only best offers cialis use cialis taglich
Cialis 20 mg
سه شنبه 13 آذر 1397 07:14 ق.ظ

You actually suggested it well!
prix cialis once a da free generic cialis cialis generique 5 mg cialis from canada generic cialis with dapoxetine cialis for bph sublingual cialis online cialis en 24 hora opinioni cialis generico cialis super kamagra
buy cialis medication
دوشنبه 12 آذر 1397 07:12 ب.ظ

This is nicely said. !
precios cialis peru cialis cipla best buy cialis generico online venta de cialis canada we recommend cheapest cialis generico cialis mexico non 5 mg cialis generici cialis arginine interactio generic cialis review uk cialis 5 mg funziona
Cialis 20 mg
دوشنبه 12 آذر 1397 06:55 ق.ظ

Truly lots of amazing facts!
cialis 50 mg soft tab cialis online deutschland cialis coupons cialis generico milano cialis mit grapefruitsaft does cialis cause gout side effects of cialis cialis 20mg preis cf if a woman takes a mans cialis cialis 5mg
Buy cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 06:42 ب.ظ

Fantastic stuff. Regards.
cuanto cuesta cialis yaho cialis price in bangalore cialis venta a domicilio tadalafil cialis 20 mg cost cialis 5 mg scheda tecnica cheap cialis cialis 30 day trial coupon get cheap cialis non 5 mg cialis generici
buy cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 06:29 ق.ظ

Valuable forum posts. Kudos.
cialis alternative enter site very cheap cialis generic cialis tadalafil cialis side effects tadalafil 20 mg cialis price thailand cialis lilly tadalafi cialis australian price we choice cialis uk ou acheter du cialis pas cher
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30