تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - لزوم بعثت پیامبران‏
یکشنبه 20 بهمن 1387

لزوم بعثت پیامبران‏

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی


 از زمان‏هاى دیرینه میان دو گروه، در لزوم بعثت پیامبران، بحث و گفتگو وجود داشته است. اندیشمندان بزرگ بشر در تمام نقاط جهان با یك رشته دلایل عقلى و تجربى، بعثت پیامبران را در اصلاح همه‏ جانبه جامعه انسانى و رهبرى آن به كمالات و مادى و معنوى، لازم دانسته‏ اند.در برابر آنان گروهى (برهمن‏ ها) بشر را بى ‏نیاز از تعالیم پیامبران اندیشیده و براى خود دلایلى آورده ‏اند و دانشمندان بزرگ عقاید و مذاهب به ‏طور مبسوط به تجزیه و تحلیل دلایل آنها پرداخته ‏اند و با وجود نوشته ‏هاى گسترده پیرامون موضوعِ لزوم بعثت پیامبران، ما خود را بى ‏نیاز از آن مى ‏دانیم كه در این ‏باره به بحث و گفتگو بپردازیم. ولى براى این‏كه خوانندگان از دلایل لزوم بعثت پیامبران به ‏طور اجمال آگاه شوند، از میان دلایل فراوانى كه از طریق دانشمندان اقامه گردیده است، به توضیح یك دلیل مى ‏پردازیم.
لزوم بعثت پیامبران از نظر تعلیم‏

جاى گفتگو نیست كه بشر در این دو قرن اخیر به كشف برخى از امور هستى و اسرار جهان آفرینش موفق گردیده و در علوم و فنون مادى پیشرفت‏هاى چشم‏گیرى كرده است؛ ولى باید توجه نمود كه مجهولات وى با معلومات او قابل مقایسه نیست. تو گویى جهان آفرینش، بسان اقیانوس ناپیدا كرانه ‏اى است كه بشر توانسته است با علوم و دانش‏هاى محدود خود فقط مقدار اندكى از آن را روشن سازد. به گواه این كه بشر همه چیز را با عقل درك مى ‏كند؛ اما نمى ‏داند حقیقت عقل چیست. محیط زندگى او را موجودات زنده پر كرده است؛ اما هنوز او از حقیقت زندگى سر در نیاورده و حقیقت حیات به صورت یك معماى لاینحل براى او باقى مانده است و...براى همین اینشتین پس از آزاد ساختن انرژى هسته‏اى به خبرنگاران چنین گفت: اكنون براى من معلوم گشت كه نسبت معلومات بشر به مجهولات وى مانند نسبت نردبان چند پله ‏اى به فضاى لایتناهى جهان و بشر از نردبان علم جز چند پله بیشتر بالا نرفته است. كوچكى و ناچیزى دانش‏هاى بشرى در صورتى روشن مى ‏گردد كه انسان خود را با اجرام آسمانى و فواصل ستارگان مقایسه كند و سپس داورى نماید كه از حقایق جهان آفرینش چقدر اطلاعات دارد؟ و به خودشناسى بپردازد و خود را بررسى و مطالعه كند تا بداند چقدر از خود بى‏ خبر است.
دانش‏ هاى بشرى قابل اعتماد نیست‏


گذشته از این، بشر در افكار و عقاید خود، مصون از خطا نیست و در بسیارى از موضوعات اعم از مرئى و نامرئى دچار اشتباه و خطا مى ‏گردد. به گواه این‏كه هر روز فرضیه‏ اى جایگزین فرضیه دیگرى شده و افكار تازه ‏ترى به محافل علمى عرضه مى‏شود. از این نظر علوم و دانش‏هاى بشر، مخصوصاً در مسایلى كه پایه سعادت و اساس تكامل روحى اوست، مورد اعتماد و اطمینان نبوده و هرگز قابل اعتماد نیست ولى وحى و پیام‏هاى الهى، علمى خطاناپذیر است. ادراكى مرموز و پیراسته از هر نوع اشتباه است. و تعلیماتى كه بر اساس چنین ادراكى استوار باشد، به‏ طور مسلم مورد وثوق و اعتماد بوده و راهنماى واقعى به سوى سعادت خواهد بود. علاوه بر این، تعالیم پیامبران مى ‏تواند ادراكات عقلى ما را نیز تأیید كند؛ زیرا چه ‏بسا انسان، مطلبى را از طریق عقل و اصول علمى تجزیه و تحلیل مى ‏نماید؛ ولى در باطن نسبت به آن دو دل است در این صورت اگر از طریق وحى مورد تأیید قرار گرفت، همه نوع شك و تردید از بین مى ‏رود. و لذا مرحوم محقق طوسى یكى از فواید برانگیخته شدن پیامبران را این دانسته كه ادراكات عقلى را تأیید و كمك مى ‏كند(1).
لغزش‏ هاى نابخشودنى‏

اگر خطا و اشتباه دانش‏هاى بشرى، منحصر به یك سلسله از مسایل بود كه چندان ارتباطى به سعادت وى نداشت، در این فرض ممكن بود كه كسى درباره لزوم بعثت پیامبران شك و تردید كند مثلاً اگر اشتباه وى منحصر به مسایل فلكى و فواصل ستارگان و حركت و سكون زمین و مقدار سیر نور و شماره سحابى ‏ها و كهكشان‏ها و تعداد عناصر و... بود، جا داشت لزوم بعثت را انكار كنیم؛ زیرا در این صورت بشر با پاى خود و با بال‏هاى اندیشه و پرهاى دانش، به هدفى كه براى آن آفریده شده است بازنمى ‏داشت؛ زیرا فرض این است كه اشتباه او منحصر به مسایلى است كه با سعادت وى ارتباط ندارد؛ ولى متأسفانه بشر در مسایلى اشتباه مى ‏كند كه با سعادت واقعى، بلكه با زندگى مادى او به‏ طور مستقیم ارتباط دارد. او در مسأله خداشناسى كه اساس هر نوع سعادت است، دچار لغزش مى ‏گردد كه نه تنها حیات معنوى او را به خطر مى‏ افكند، بلكه بر اثر انحراف از جاده توحید، تیشه به ریشه حیات مادى خود نیز مى‏ زند.امروز ملت هند با جمعیت یك میلیاردى، با گرسنگى و قحطى عجیبى دست به گریبان است و از طرف دیگر صد و پنجاه میلیون گاو و 40 میلیون گاومیش و 50 میلیون اسب با كمال آزادى مزارع این كشور قحطى ‏زده را زیر پا له كرده و از بین مى ‏برند و كسى بر اثر افكار عمومى غلط، جرأت ندارد كه درباره آنها سخن بگوید افكار غلط درباره گاوهاى مقدس آن‏چنان عقل و اندیشه هندو را بیچاره و زبون ساخته كه هزاران نفر در طول سال در این كشور پهناور، از گرسنگى جان مى‏سپارند ولى هیچ كس جرأت نمى ‏كند كه از گوشت آنها استفاده كند و به اصطلاح، موجود دانى را فداى عالى نماید.روزى كه دولت هند اعلام كرد كه در این كشور براى حفظ جان انسان‏ها باید به مقدار ضرورت از گوشت گاو استفاده شود، هیجان بى‏سابقه ‏اى سراسر هند را فراگرفت و نزدیك بود كه كابینه سقوط كند از این جهت دولت ناچار شد كه حرف خود را پس بگیرد.هنوز بشر متمدن، یا به تعبیر صحیح‏تر، جامعه ماشینى، مشكل نژادپرستى را كه الفباى زندگى مسالمت ‏آمیز است به‏ طور صحیح حل نكرده و هر روز در گوشه و كنار دنیا سیلابى از خون بر سر این موضوع جارى مى ‏گردد و اعتصاب‏هاى دامنه ‏دارى به وجود مى ‏آید.هنوز صدها میلیون بشر در سرزمین هند (موزه مذاهب) گاوان مقدس و اجرام آسمانى را مى ‏پرستند تا آنجا كه اگر گاوى بر سر راه قطار بخوابد، هیچ مقامى حق ندارد به مقام رفیع! گاو اهانت كرده آن را از جاى خود بلند كند، بلكه قطار باید آن‏قدر صبر كند كه معبود مسافران با كمال میل و رغبت و آزادى، از میان ریل‏ها برخیزد.هنوز مردم كشور صنعتى ژاپن براى هر رویدادى به خدایى معتقدند و پیكره‏ هاى آنها را كه حاكى از صورت خیالى آن خدایان دروغین است، مى‏ پرستند و.....این است وضع خداشناسى و معارف الهى در عصر فضا و قرن اتم. آن هم پس از بعثت هزاران رهبر آسمانى. هرگاه پیامبرانى برانگیخته نمى ‏شدند و پیكارى بى ‏امان در راه مبارزه با بت‏ پرستى آغاز نمى ‏كردند روشن نیست كه چه عقاید خرافى و باطلى بر كره زمین حكومت مى ‏كرد؟ جاى گفتگو نیست كه اگر مجاهدات سربازان مكتب توحید و آموزگاران آسمانى در توجه دادن مردم به معارف الهى نبود، مشعل توحید در هیچ نقطه ‏اى از نقاط جهان روشن نمى ‏شد.اگر برخى از بزرگان جهان مانند سقراط و افلاطون و ارسطو و... از طریق فكر و نظر راهى به خدا پیدا كرده و بدون الهام از مكتب پیامبران، به شاهراه توحید رسیده ‏اند، مقیاس و داورى در مسأله لزوم بعثت نمى ‏شوند؛ زیرا روى سخن در این مسأله با توده مردم است نه با افراد استثنایى. گذشته از این، فروغ هدایت پیامبران آسمانى مخصوص به زمان و مكان خاصى نبوده است، بلكه از روزى كه بشر بر روى زمین گام نهاده و عقل و شعور پیدا كرده، و قابل تكلیف و كسب فیض از مقام سفیران الهى گردیده است، آموزگاران وحى و مردان آسمانى، براى هدایت و راهنمایى آنان گماشته شدند و از این جهت هیچ بعید نیست كه حتى ایمان و خداشناسى این گروه از نوابغ در پرتو تعالیم پیامبران آسمانى بوده است كه شعاع آن تا سرزمین یونان گسترش یافته و فروغش پرتوافكن بوده است.گروهى در تعیین هدف پیامبران دچار اشتباه شده و تصور كرده‏اند كه هدف از بعثت سفیران الهى، فقط آشنا ساختن مردم با مبدأ و معاد و صفات خداوند جهان و نظایر اینهاست؛ در صورتى كه این قسمت، یكى از برنامه‏ها و اهداف آنان است و رهبران آسمانى علاوه بر آشنا ساختن مردم با مسایل ماوراى طبیعت، با یك برنامه وسیع براى نمایاندن راه و رسم زندگى و زنده كردن فضایل انسانى و سجایاى اخلاقى و نشان دادن مصالح و مفاسد فردى و اجتماعى، برانگیخته شده ‏اند.علت این‏كه آنها براى تحقق بخشیدن به یك هدف بزرگ و وسیع مبعوث شده‏ اند، این است كه نارسایى و كوتاهى دانش‏هاى بشرى، منحصر به خداشناسى و صفات وى و نظایر اینها نیست تا بشر در سایر قسمت‏هاى زندگى از ارشاد و راهنمایى پیامبران، بى ‏نیاز باشد، بلكه دامنه جهل و بى ‏اطلاعى وى به بسیارى از مسایل اخلاقى و اجتماعى و اقتصادى كشیده شده است و افكار و نظرات مختلف وى در این موضوعات نشانه نارسایى علم و دانش او مى‏باشد. چنان كه همین افكار متضاد و گوناگون روشنگر نیاز وى به علومى است كه مولود فكر بشر نبوده و از افق فكر بشر بیرون باشد. براى روشن شدن مطلب نمونه‏ هایى را یادآور مى ‏شویم:1. جاى گفتگو نیست كه اساس زندگى مادى، استقرار یك نوع سیستم اقتصادى در اجتماع است كه ضامن سعادت جامعه و حافظ حقوق افراد آن باشد؛ ولى هنوز بشر با این ترقیات شگرف صنعتى در تشخیص الفباى آن، آن‏چنان حیران و سرگردان است كه اجتماع كنونى را به دو بلوك شرق و غرب آن هم بر اساس دو اقتصاد متضاد و مباین «كمونیسم» و «كاپیتالیسم» تقسیم نموده است. در صورتى كه میان هر دو گروه دانشمندانى هستند كه خود را عالى ‏ترین رهبر اقتصادى، و مكتب خود را بهترین مكتب اقتصادى مى‏ دانند و هر دو گروه براى اثبات و استواربودن تز خود، دلایلى دارند و آنها را به وسیله صدها كتاب و رساله به جهانیان عرضه داشته‏اند با این وصف هنوز تشخیص اقتصاد صحیح براى بشر به صورت معماى لاینحل و كلاف سر در گمى باقى مانده است.آیا با این وضع مى‏ توان گفت كه عقل و دانش بشر مى ‏تواند او را به هدفى كه براى آن آفریده شده است برساند، یا این‏كه او باید در پیمودن این راه از یك هدایت دیگرى كه آن را هدایت الهى مى ‏نامیم الهام گرفته و نقص و كمبود خود را جبران نماید؟2. ارزش‏هاى اخلاقى، اساس زندگى انسانى است و ملتى كه فاقد اخلاق گردد، فاقد همه نوع كمال انسانى مى ‏باشد ولى هنوز بشر عصر ماشین نتوانسته است كه یك مكتب اخلاقى منظم كه مبیّن اصول صحیح اخلاق باشد، به جامعه انسانى عرضه بدارد بلكه در تشخیص اصول و الفباى آن، آنچنان دچار احتلاف و آشفتگى گردیده است كه گروهى كه بر یك سوم جهان حكومت مى‏ كنند، اخلاق انسانى را چنین تفسیر مى ‏كنند كه: «هرچه به هدف كمك كند، همان اخلاق است».روى این تفسیر، هر نوع قتل و جنایت و خرابكارى كه به انقلاب (پرولتاریایى)كمك كند، و سبب شود كه جامعه سرمایه‏ دارى به سوى (كمونیسم) كشیده شود، فضیلت اخلاقى و عمل انسانى شمرده مى ‏شود؛ اگرچه به قیمت كشته شدن میلیون‏ها انسان بى‏گناه و انهدام و نابودى صدها مؤسسه كه وسیله ارتزاق هزاران رنجبر است تمام شود.شاید شما از شنیدن این مطلب كه گروهى در جهان معتقدند كه هر نقشه و حیله‏اى كه به انقلاب كارگرى و هدف حزبى كمك كند عین اخلاق است و به اصطلاح، هدف، وسیله را توجیه مى ‏كند، شگفت بمانید و با خود بگویید كه راستى در میان ملل متمدن و درس ‏خوانده یك چنین مكتب بافضیلت! اخلاقى هست؟براى رفع تعجب شما جمله زیر را از یكى از پایه ‏گذاران این حزب نقل مى ‏كنیم. لنین مى ‏گوید: یك كمونیست باید براى هرگونه فداكارى آماده باشد و در موارد لزوم حتى به انواع نقشه ‏ها و حیله‏ هاى جنگى متوسل شود و روش‏هاى نامشروع را به كار برد و حقیقت را پنهان سازد تا در اتحادیه ‏هاى بازرگانى راه یابد.در كشورهاى سرمایه ‏دارى، تظاهر به اخلاق بیش از جاهاى دیگر است. یك مكتب اصیل اخلاقى وجود ندارد و آنچه را اخلاق مى‏ نامند، جز تجلى روح استثمار بشر در لباس اخلاق چیزى نیست. در سراسر مكتب اخلاقى آنان سخن از این نیست كه چه كنیم كه خدا را راضى و خشنود سازیم یا چه عملى را انجام دهیم كه به وظیفه انسانى خود عمل كرده باشیم؛ بلكه همه بحث‏ها و گفتگوها و پیشنهادها بر این دور مى‏ زند كه چه كنیم كه جامعه را به خود، خوشبین سازیم و چگونه با مردم سخن بگوییم تا آنها را به خود جلب كنیم. بالاخره شالوده زندگى مادى خود را چگونه بریزیم كه استفاده بیشترى برده و به لذات بى ‏شمارى نایل شویم. یك چنین مكتب اخلاقى، كه جز تجلى روح مادى‏ گرى، چیزى بیش نیست هرگز نمى ‏تواند زنده كننده فضایل اخلاقى و سجایاى انسانى در جامعه گردد.آیا با یك چنین افكار آشفته درباره حقیقت اخلاق، مى ‏توان گفت كه بشر بدون اتكا به مكتب وحى مى ‏تواند به اصولى راه یابد كه زنده ‏كننده فضیلت و شرافت انسانى و ضامن معنویت بر قلوب باشد؟ و اگر در پاره‏اى از نقاط جهان مفاهیم اصیلى از ارزش‏هاى اخلاقى وجود دارد و گروهى اخلاق را براى خود اخلاق و معنویت را براى خود آن، مى ‏خواهند و هدفى جز آراستن روح و روان، با یك رشته فضایل اخلاقى ندارند، همگى نتیجه مجاهدات و تبلیغات پیگیر رهبران آسمانى است.3. شناخت عوامل سعادت و شقاوت و به عبارت دیگر آشنایى با امورى كه با خوشبختى و بدبختى انسان رابطه مستقیم دارد، یكى از پایه ‏هاى وصول به كمال است كه بشر براى آن آفریده شده است و بسیارى از ملل جهان در پرتو تعالیم پیامبران با قسمتى از این عوامل آشنا شده ‏اند و امورى را به عنوان فرایض اجتماعى و یا محرمات و منكرات مانند شراب و قمار و... شناخته‏ اند هرگاه راه وحى به روى بشر گشوده نشده بود و پیامبرانى براى ابلاغ مصالح و مفاسد، مبعوث نشده بودند، چقدر طول مى‏ كشید كه بشر با فكر خود بر آنها دست یابد؟ پاسخ گفتن به این سؤال و تحدید مدت، بسیار مشكل و بغرنج است.هیچ بعید نیست كه نظر دهیم اگر باب بعثت به روى مردم بسته شده بود، بشر تا این لحظه یا لااقل تا مدت مدیدى یا براى همیشه، در بساطت و جهالت خود نسبت به مصالح و مفاسد اخلاقى و اجتماعى باقى مى ‏ماند؛ زیرا با این‏كه عقل و هوش بشر به اندازه كافى تكامل یافته و در پرتو آزمایش‏ها و مطالعات دقیق به آثار سوء و خانمان برانداز نوشابه ‏هاى الكلى و مضرات گوشت خوك و حشرات و خون و ضررهاى اخلاقى و اجتماعى رباخوارى و... پى برده است، هنوز این نوشابه‏ ها و غذاهاى پلید از غذاهاى جهان آمریكا و اروپاست تا چه رسد به جهان عقب مانده آن روز كه با الفباى علوم امروز آشنایى نداشتند و آب و شراب، گوشت گوسفند و خوك داد و ستد و رباخوارى در نظر آنان یكسان بود.آیا با این نارسایى عقل انسان، صحیح بود كه خداوند حكیم، بشر را خلق كند و عنان زندگى وى را به دست خود او بسپارد و از او بخواهد كه به هدفى كه براى آن آفریده شده است، برسد؟ با این‏كه مى‏ داند انسان در جهان طبیعت گرفتار امواج سهمگین و توفان ‏هاى خانمان ‏برانداز شهوت و نادانى ‏ها است، دامن او را مى ‏گیرد و او را به سوى كمال باز مى‏ دارد.
پى نوشت :
1) كشف المراد، مبحث نبوّت عامّه.
نویسنده : آیت ‏اللَّه جعفر سبحانى‏

منبع : ماهنامه درس هایی از مكتب اسلام 

نظرات() 



http://canadianopharmacy.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 01:49 ق.ظ

You have made your point.
canadianpharmacyusa24h is it legal buy vistagra usa online pharmacies of canada rx from canada canadian medications online online pharmacy canada canadian online pharmacies rated canada drugs canadian pharmacy viagra northwest pharmacies in canada
Buy cialis
دوشنبه 3 تیر 1398 05:42 ق.ظ

You actually reported this effectively!
cialis 5 mg schweiz tadalafil prices for cialis 50mg cialis 5 mg funziona cialis online napol order cialis from india viagra vs cialis cialis taglich cialis 5mg billiger enter site 20 mg cialis cost
http://terrirast.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 01:42 ب.ظ

Great content, Regards.
cialis tablets tadalafil cialis kaufen low cost cialis 20mg wow look it cialis mexico costo in farmacia cialis are there generic cialis acquisto online cialis buy cialis online legal cialis 20 mg cost
Cialis canada
شنبه 1 تیر 1398 11:05 ب.ظ

Terrific stuff. Thanks a lot!
cialis prices cialis from canada cialis online deutschland cialis generico lilly how to buy cialis online usa cialis 5 mg para diabeticos cialis 5mg prix cialis 20mg when will generic cialis be available acheter cialis meilleur pri
Cialis online
شنبه 1 تیر 1398 06:18 ق.ظ

You actually stated this wonderfully!
cialis billig cialis professional yohimbe deutschland cialis online tadalafilo wow cialis tadalafil 100mg cialis pas cher paris buying cialis in colombia cialis australian price tadalafil 10 mg recommended site cialis kanada
when does cialis go generic
جمعه 31 خرداد 1398 02:23 ب.ظ

You expressed this perfectly.
cialis online cialis farmacias guadalajara cipla cialis online tadalafil 10 mg cialis coupons printable cialis professional yohimbe if a woman takes a mans cialis cialis sans ordonnance cialis pas cher paris cialis coupons printable
5 mg cialis over the counter at walmart
پنجشنبه 30 خرداد 1398 09:49 ب.ظ

Wonderful posts, Kudos.
tadalafil 20mg cialis generique 5 mg tadalafil tablets generic cialis at walmart cialis coupons printable cialis price thailand effetti del cialis order generic cialis online generic cialis with dapoxetine cialis manufacturer coupon
http://franmalfolg.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:00 ق.ظ

Thank you, Lots of forum posts!

cialis dosage recommendations buy cialis uk no prescription cialis 10 doctissimo venta de cialis canada cialis free trial buy cialis cipla cialis online canadian cialis tesco price cialis cialis generico in farmacia
http://soanamu.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:44 ق.ظ

You actually suggested this terrifically!
cialis online link for you cialis price cialis generika cialis cipla best buy trusted tabled cialis softabs cialis 10mg prix pharmaci non 5 mg cialis generici cialis generico in farmacia cialis dosage recommendations only best offers 100mg cialis
http://achsurtho.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 08:46 ب.ظ

You've made the point!
buying cialis in colombia prix de cialis the best choice cialis woman cialis dosage cialis for daily use how to purchase cialis on line pastillas cialis y alcoho we choice free trial of cialis viagra or cialis low cost cialis 20mg
Cialis online
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:51 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
dose size of cialis the best choice cialis woman cialis dosage cialis sicuro in linea 200 cialis coupon i recommend cialis generico import cialis cialis daily dose generic viagra vs cialis vs levitra cialis 5mg
Buy cialis online
شنبه 25 خرداد 1398 11:56 ق.ظ

Very good forum posts. Kudos.
canadian cialis only here cialis pills enter site 20 mg cialis cost 40 mg cialis what if i take cialis authentique suisse buy cialis online legal chinese cialis 50 mg brand cialis generic opinioni cialis generico walgreens price for cialis
http://zertcallfi.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:16 ب.ظ

You have made your stand quite effectively!.
cost of cialis cvs cialis generic availability prescription doctor cialis generic cialis 20mg tablets tadalafil 10 mg cialis canada cialis pills price each cialis tablets cialis cost cuanto cuesta cialis yaho
prezzo di cialis in bulgaria
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:43 ق.ظ

You said it perfectly..
online prescriptions cialis cialis dose 30mg cialis en mexico precio cialis tablets for sale cialis authentique suisse cialis 100mg suppliers tadalafil tablets generic cialis with dapoxetine ou acheter du cialis pas cher cialis free trial
Buy cialis
چهارشنبه 22 خرداد 1398 01:28 ب.ظ

Helpful knowledge. Appreciate it!
wow cialis tadalafil 100mg look here cialis order on line buy brand cialis cheap canadian drugs generic cialis cialis savings card chinese cialis 50 mg online cialis purchase once a day cialis cialis 30 day trial coupon click here to buy cialis
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 10:20 ق.ظ

Nicely expressed indeed. .
acheter du cialis a geneve cialis from canada order a sample of cialis buy cialis buy cialis online legal free cialis cialis official site generic cialis soft gels acquisto online cialis cialis 100mg suppliers
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 05:18 ق.ظ

Useful advice. Cheers.
cialis canadian drugs warnings for cialis cost of cialis cvs cialis 100 mg 30 tablet viagra cialis levitra we recommend cialis info generic low dose cialis we recommend cialis best buy generic cialis review uk order cialis from india
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 11:19 ب.ظ

Amazing posts, Appreciate it.
cialis per paypa generic cialis 20mg uk cialis 20 mg cost where to buy cialis in ontario buy cialis online nz enter site very cheap cialis cialis uk how much does a cialis cost generic cialis pro cialis professional from usa
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 05:31 ب.ظ

Amazing content. Kudos.
cialis prezzo in linea basso canada discount drugs cialis wow cialis 20 deutschland cialis online cialis daily reviews order a sample of cialis how do cialis pills work cialis coupons printable what is cialis overnight cialis tadalafil
http://studioitalia.pl/pl/firma/epoque
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 10:27 ب.ظ
ボッテガヴェネタスーパーコピーBOTTEGA VENETA財布激安販売!
https://www.deadvocatenwijzer.nl/reviews/aanrader
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 10:26 ب.ظ
2018秋冬最新作スーパーコピー高品質のブランド財布コピー,
http://www.vistaprops.com/fr/disponibilite/industriel
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 10:25 ب.ظ
超レアブランド時計コピー、スーパーコピー、入荷困難のコピー ブランドがどこよりも逸早く新入荷し
http://www.datamars.com.ar/lectores/
شنبه 31 فروردین 1398 06:34 ق.ظ
2018グッチコピー新作バッグ、グッチスーパーコピー財布偽物激安通販
https://www.nederlandinn.nl/teksten-schrijven/
شنبه 31 فروردین 1398 06:34 ق.ظ
人気スーパーコピーブランド代引き 激安専門店
http://canadianpharmacyonl.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 12:15 ب.ظ

Superb stuff, Thank you!
safe canadian online pharmacies canada online pharmacies for men best canadian pharmacies online canada vagra canadian mail order pharmacies drugstore online shopping canadian online pharmacies reviews online canadian discount pharmacies canada medications information canadian rx
Online cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 11:43 ب.ظ

Info very well utilized!!
cialis 20 mg cut in half only now cialis 20 mg warnings for cialis cialis et insomni buy cialis online legal cialis 5 mg para diabeticos cilas cialis daily new zealand cialis rezeptfrei sterreich cialis rezeptfrei
Cialis pills
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:15 ق.ظ

With thanks, I appreciate this!
cialis qualitat generic cialis at the pharmacy cialis 5 mg scheda tecnica ou acheter du cialis pas cher cialis ahumada cialis en mexico precio side effects of cialis achat cialis en suisse click here cialis daily uk cialis generico postepay
buy cialis with no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:42 ق.ظ

Many thanks, An abundance of info!

generic cialis levitra cialis kamagra levitra costo in farmacia cialis cialis online we like it safe cheap cialis generic cialis at walmart opinioni cialis generico price cialis wal mart pharmacy cialis 5 mg effetti collateral cialis authentique suisse
Cialis generic
سه شنبه 13 آذر 1397 11:15 ب.ظ

You made your point quite nicely!!
wow cialis tadalafil 100mg cialis 20 mg cost only now cialis 20 mg cialis online deutschland we recommend cialis info cialis kaufen wo generic low dose cialis order generic cialis online cialis para que sirve click here to buy cialis
buy cialis online cheap
سه شنبه 13 آذر 1397 12:18 ب.ظ

Wow a lot of fantastic facts!
generic cialis review uk cialis generico in farmacia estudios de cialis genricos generic cialis in vietnam cialis pills boards cialis tablets for sale cialis generico in farmacia cialis pas cher paris cialis kamagra levitra price cialis best
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30