تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - اصلاحات اقتصادی از منظر امیرالمومنین(ع)
یکشنبه 20 بهمن 1387

اصلاحات اقتصادی از منظر امیرالمومنین(ع)

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی


   
   

برخی از مهمترین برنامه های علی (ع) در زمینه اصلاحات اقتصادی به شرح ذیل است :
1- فقرزدایی و عدالت اجتماعی :
اسلام دین آزادی است. آزاد كردن انسان از همه بندها و تنها بسته كمند حق ساختنش، چگونه میتوان سخن از آزادی انسان گفت در حالیكه اسیر فقر است. علی (ع) آنگاه كه بر مصدر حكومت قرار گرفت مبارزه ای بنیادی علیه فقر سازمان داد و علیرغم همه مشكلات و موانع، موفق گردید در حوزه حكومتی خود تا اندازه ای به آرمان فقرزدایی و عدالت اجتماعی دست یابد، چنانچه خود می فرماید :
كسی در كوفه نیست كه در رفاه بسر نبرد.

حتی پایین ترین افراد نان گندم می خورند و سر پناه دارند و از آب فرات می آشامند. (بحارالانوار- ج 40- ص 327)
مبارزه امام علیه فقر را میتوان از سه زاویه مورد بحث قرار داد :
الف- همدردی مسئولین با فقرا :
از یك طرف امام از خود و كارگزارن خود شروع كرده ، به مواسات و همدردی با فقرا می پردازند و معتقدند كه :
خدای تعالی بر پیشوایان حق واجب فرموده است كه خود را با مردم ناتوان برابر نهند تا رنج فقیر تنگدست را پریشان و نگران نسازد همچنین ثروتمندان بوسیله ثروتشان سركشی و طغیان ننمایند.
ب- برخورد با انگلهای اقتصادی :
از طرف دیگر از جایگاه حكومتی مبارزه ای سخت علیه زالو صفتانی كه با مكیدن خون مردم متورم شده اند آغاز می نماید.
امام صادق (ع) در حدیث زیبایی در مورد كاهش فاصله طبقاتی و تعیین حد فقر چنین می فرمایند :
خداوند در اموال ثروتمندان نگریست، آنگاه به فقرا نظر كرد، پس در اموال ثروتمندان آنقدر برای مستمندان قرار داد كه زندگی ایشان به رفاه باشد و اگر به آن حد نرسد باید افزایش دهند تا جایی كه بخورد و بیاشامد و بپوشد و ازدواج كند و صدقه دهد و به حج برود.
از این كلام روشن است كه تا كسی به این حد از امنیت اقتصادی و رفاه نرسد، فقیر محسوب می شود و باید تلاش كرد تا با زدن ریشه های اجتماعی، زمینه شكوفایی عدالت اجتماعی فراهم گردد و انسان فقیر و نیازمند، آسوده از دغدغه گذران معاش در بستر آسایش مادی به سوی كمال حقیقی سیر كند.
برخی از اساسی ترین اقدامات حضرت در جهت ریشه كن كردن فساد اقتصادی به شرح ذیل می باشد :
1- بازگرداندن ثروتهای بادآورده و نامشروع
به خدا سوگند، بیت المال تاراج شده را در هر كجا بیابم به صاحبان اصلی آن باز می گردانم، گرچه با آن ازدواج كرده یا كنیزانی خریده باشند، زیرا در عدالت گشایش برای عموم است و آنكس كه عدالت بر او گران آید، تحمل ستم برای او سخت تر است. (نهج البلاغه- خ 15)
2- جلوگیری از سوء استفاده اطرافیان مسئولین
ای مالك !‌همانا زمامداران را خواص و نزدیكانی است كه خودخواه و چپاولگرند و در معاملات انصاف ندارند. ریشه ستمكاریشان را با بریدن اسباب آن بخشكان و به هیچكدام از ایشان زمین واگذار مكن و بگونه ای با ایشان رفتار كن كه قراردادی به سودشان منعقد نگردد كه به مردم زیان رساند. (نهج البلاغه- نامه 53)
3- مبارزه با احتكار و گرانفروشی
ای مالك! این را هم بدان كه در میان بازرگانان ، كسانی هم هستند كه تنگ نظر و بدمعامله و بخیلند و احتكار كننده اند كه تنها با زورگویی به سود خود می اندیشند و كالا را به هر قیمتی كه می خواهند می فروشند كه این سودجویی و گرانفروشی برا ی همه افراد جامعه زیانبار و عیب بزرگی بر زمامدار است. پس از احتكار جلوگیری كن كه رسول خدا (ص) از آن جلوگیری می كرد. باید خرید و فروش به سادگی و با موازین عدالت باشد، با نرخهایی كه بر فروشنده و خریدار زیانی نرسد. كسی كه پس از منع تو احتكار كند او را كیفر ده تا عبرت دیگران باشد اما در كیفر او اسراف مكن.
ج- توجه به محرومان در تعیین بودجه های اقتصادی :
الله ،‌الله فی الطبقه السفلی من الذین لا حیله لهم
خدای را، خدای را ،‌در خصوص طبقه پایین جامعه، آن كسانی كه دردشان را هیچ چاره ای نیست.
امیر مؤمنان علی (ع) جهت رفع مشكلات محرومان جامعه به مالك اشتر چنین توصیه می نمایند :
- از بیت المال سهمی برای ایشان قرار بده... هرگز مباد، كه سرمستی ریاست، تو را از آنان بازدارد و گمان كنی به كارهای مهمتری اشتغال داری؟
- بویژه امور كسانی از این قشر را بیشتر پرس و جو ن كه چندان كوچك و بی شمارند كه به چشم نمی آیند و نمی توانند به تو دست یابند.
- برخی از افراد مورد اعتماد، خداترس و متواضعت را آزاد بگذار تا گزارش امور ایشان را نزد تو بیاورند و سپس در موردشان بگونه ای اقدام كن كه در روز دیدار با خدایت عذرت پذیرفته باشد.
3- مساوات :
امام در همان سخنرانی نخست خود- بر خلاف خلفای قبلی كه تقسیم بیت المال را بر اساس سوابق اسلامی و تركیب قبائلی قرار داده بودند- با اشاره به آنكه او تنها به كتاب خدا و سیره رسول خدا عمل خواهد كرد، به سیاست مالی خود اشاره كرده، فضل مهاجر و انصار را بر دیگران، برتری معنوی خواند كه نزد خدا محفوظ بوده و پاداش آن به نزد خداست، اما در تقسیم بیت المال كسی بر دیگری برتری ندارد. امروز نیز یكی از مشكلات مهم اقتصادی ما ، رعایت اصل مهم عدالت و مساوات است . برخورداری از حقوق و مزایای یكسان برای افراد هم رتبه، برخورداری از شرایط یكسان جهت فعالیتهای اقتصادی و گرفتن امكا نات عمومی برای همه افراد جامعه و دهها مرود دیگر می تواند از مصادیق عدالت و مساوات اقتصادی باشد.
4- ریشه یابی علل تنگناهای اقتصادی :
كارشناسان اقتصادی معمولاً هنگام بررسی عوامل ركود اقتصادی فقط به مسائل مادی توجه دارند، اما در یك نظام الهی به مسائل معنوی و غیر مادی نیز جهت ایجاد رونق و شكوفایی اقتصاد توجه می شود.
(( آری هنگامی كه بندگان خدا كارنامه ای زشت ارائه دهند خداوند به كاهش میوه ها و دریغ داشتن بركتها و فروبستن درهای خزائن خیرات، مبتلاشان می كند تا شاید كه توبه كاری توبه كند. آری، چنین است كه خداوند استغفار را سببی ساخته است برای روزی رسانی و گسترش رحمت.))
5- امنیت اقتصادی :
در برنامه ریزیهای اقتصادی، امنیت عامل مهمی است كه بدون آن توسعه اقتصادی امكان پذیر نخواهد بود. مهمترین عامل در ایجاد امنیت اقتصادی، شیوه برخورد دولت با تجار، كسبه، تولید كنندگان و كارگران و برنامه ریزیهای دولتی در جهت امنیت شغلی آنان است.
((هرگز مبادا كسی را از مایحتاجش باز دارید و از رسیدن به خواسته اش بی بهره نمایید، هرگز مبادا به مال احدی از مردم- از مسلمانان نمازگزار تا اقلیتهای در گرو پیمان (متعهد به قوانین كشور)- دست بیازید، مگر آنكه اسب و جنگ افزاری بیابید كه در تجاوز به مسلمانان به كار گرفته شده.))
6- اصلاح نظام مالیاتی :
امام در نامه 53 نهج البلاغه به نكات مهمی جهت اصلاح نظام مالیاتی اشاره می فرمایند:
الف- مالیات را بگونه ای تنظیم كن كه به صلاح مالیات دهندگان باشد.
ب- تا نظام مالیاتی و امور مالیات دهندگان اصلاح نشود،‌امور دیگر اقشار جامعه اصلاح نخواهد شد، زیرا همه مردم نان خور مالیات و مالیات دهندگانند.
ج- باید هدف آبادانی كشور باشد نه جمع آوری مالیات، چرا كه مالیات جز با آبادانی فراهم نمی گردد.
د- اگر مردم از سنگینی مالیات، خشكسالی و ... شكایت كردند، به ایشان تخفیف بده تا امورشان سامان گیرد.
هـ- هرگز تخفیف دادن در مالیات تو را نگران نسازد، زیرا این سبب آبادانی شهرها، گسترش عدالت میان مردم و تعریف و ستایش مردم ازتو می گردد... و اگر در آینده كاری پیش آید و بر عهده مرم بگذاری با شادمانی خواهند پذیرفت.
7- اهمیت به تجارت و صنعت
((ازمن نسبت به تجار و صاحبان صنعت قبول وصیت كن و خوبی به آنان را به زیردستان خویش توصیه كن، از اینها نباید غافل باشی چرا كه تجار و صنعتگران از سبب منفعت و وسیله امن و آسایش مردمند.)) نهج البلاغه نامه 53
8- نظارت بر بازار و رسیدگی به امور آن
الف- اقدامات آموزشی :
(یا معشر التجار ! الفقه ثم المتجر)
ای جماعت بازرگانان ! ابتدا احكام و قوانین اسلامی تجارت را بیاموزید و سپس اقدام به تجارت نمایید.
آموزش تجارت بدون ربا، پرهیز از گرانفروشی، آموزش اخلاق تجاری (آسان گرفتن معاملات، پرهیز از قسم خوردن، دروغ گفتن و ...) ، رعایت عدل و انصاف و پرهیز از كم فروشی، برخی از اقدامات آموزشی حضرت به تجار و كسبه بازار بود.
ب- اقدامات عملی :
1- مشخص كردن گروهی از افراد معتمد جهت نظارت و بررسی مشكلات بازار
2- مجازات گران فروشان ، معتكران و كم فروشان با توجه به گزارش ناظران بازار
3- مجازات بسیار شدید ناظران بازار در صورت تخلف و دریافت رشوه
9- اهمیت به بخش كشاورزی :
امیر مؤمنان نه تنها خود به كار كشاورزی اشتغال داشت بلكه همواره به كارگزاران خویش رعایت حال كشاورزان را توصیه می فرمود و با توجه به شرایط آب و هوایی ، از مسؤلان مالیاتی می خواست تا در شرایط بحرانی در میزان مالیات به ایشان تخفیف دهند.
10- نظام توانمند بیمه و بازنشستگی :
امیر مؤمنان هنگامی كه پیرمرد مسیحی نابینایی را مشاهده نمودند كه مشغول گدایی است، فرمودند :
این مرد را در جوانی به كار وادار كرده اید ، اكنون كه پیر و ناتوان گشته است، از معاش محرومش ساخته اید؟ هزینه زندگی او را از بیت المال بپردازید.

منبع :سایت بنیاد نهج البلاغه

نظرات() 



Troy
شنبه 12 مرداد 1398 11:47 ق.ظ
Hola! I've been following your website for some time now and finally got the bravery to go
ahead and give you a shout out from Huffman Tx!
Just wanted to mention keep up the fantastic job!
http://canadianopharmacy.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 12:55 ق.ظ

Fine information. Kudos.
canada online pharmacies reviews canadian pharmaceuticals online canada pharmaceuticals online pharmacy canada best canadian pharmacy uk delivery canadian pharmaceuticals for usa sales trust pharmacy of canada buy viagra online usa canada drugs online canada medication prices
http://giomulters.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 05:20 ق.ظ

Useful postings. Thanks.
cialis for sale south africa buy cialis cialis generico milano cialis lilly tadalafi cost of cialis cvs look here cialis cheap canada generic cialis soft gels import cialis cialis farmacias guadalajara canadian discount cialis
Buy generic cialis
دوشنبه 3 تیر 1398 01:51 ق.ظ

Beneficial info. Kudos!
cialis savings card how to purchase cialis on line cialis for sale south africa cialis canada brand cialis generic costo in farmacia cialis cialis generic cialis in sconto brand cialis nl no prescription cialis cheap
http://otalras.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 01:20 ب.ظ

Wonderful write ups. Kudos!
cialis online nederland prix cialis once a da cialis manufacturer coupon dosagem ideal cialis cialis pas cher paris prezzo di cialis in bulgaria compare prices cialis uk cialis 100mg suppliers comprar cialis 10 espa241a wow cialis 20
cialis reviews
یکشنبه 2 تیر 1398 10:02 ق.ظ

You actually revealed this effectively!
sublingual cialis online cialis lilly tadalafi cialis uk next day cialis 20 mg canadian discount cialis online prescriptions cialis cialis efficacit 5 mg cialis coupon printable look here cialis cheap canada cialis lilly tadalafi
Cialis 20 mg
شنبه 1 تیر 1398 10:44 ب.ظ

You said this perfectly.
cialis pills boards the best choice cialis woman generic cialis review uk cialis italia gratis cialis professional yohimbe achat cialis en suisse cost of cialis cvs wow cialis tadalafil 100mg generic cialis cialis dosage
http://distate.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 07:24 ب.ظ

Very good knowledge. Many thanks.
cialis professional from usa precios de cialis generico cialis prezzo al pubblico cialis canada on line cialis 5 mg schweiz cialis generico lilly cialis daily new zealand cialis daily reviews cialis wir preise wow cialis 20
http://premanre.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 05:55 ق.ظ

Thanks, Terrific information.
how do cialis pills work buy cialis uk no prescription discount cialis prix de cialis cialis e hiv enter site natural cialis how do cialis pills work cialis 20mg prix en pharmacie non 5 mg cialis generici female cialis no prescription
http://bertdatab.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 02:27 ق.ظ

Many thanks, Helpful information!
discount cialis cialis 30 day trial coupon cialis side effects dangers we choice cialis uk we use it cialis online store cialis 5mg prix viagra or cialis cialis 20mg ou trouver cialis sur le net cialis mit grapefruitsaft
http://hosatin.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 02:07 ب.ظ

Thanks. A lot of info.

cialis y deporte generic cialis 20mg uk how does cialis work generic cialis pill online canada discount drugs cialis click now buy cialis brand cialis prices cialis kamagra levitra low cost cialis 20mg viagra vs cialis
cuanto sale pastilla cialis
جمعه 31 خرداد 1398 10:11 ق.ظ

Info certainly taken..
generic cialis 20mg tablets buy cialis uk no prescription achat cialis en suisse cialis price thailand buy cialis generic cialis cialis rckenschmerzen cialis generico in farmacia we recommend cheapest cialis cialis authentique suisse
http://driptipa.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 09:18 ب.ظ

Cheers! Loads of stuff.

generic cialis in vietnam buying brand cialis online precios de cialis generico only best offers cialis use wow cialis 20 prices on cialis 10 mg chinese cialis 50 mg cialis generic availability cialis tadalafil online 200 cialis coupon
http://groomlimul.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:41 ب.ظ

Amazing facts. Appreciate it.
tadalafil cilas cialis e hiv venta de cialis canada we like it cialis price 5 mg cialis pharmacie en ligne prices on cialis 10 mg opinioni cialis generico chinese cialis 50 mg deutschland cialis online
http://thelrolu.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:38 ق.ظ

Thanks! Numerous advice!

legalidad de comprar cialis cialis generico lilly tadalafilo tadalafil 5mg sialis cialis venta a domicilio only now cialis 20 mg generic cialis at walmart cialis para que sirve cialis tablets
http://ertuwo.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:20 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
click here take cialis cialis 5 effetti collaterali only best offers cialis use purchase once a day cialis tadalafil 20mg low cost cialis 20mg click here cialis daily uk generic cialis tadalafil cuanto cuesta cialis yaho legalidad de comprar cialis
http://inadun.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 06:49 ق.ظ

Appreciate it! Loads of material.

cialis 5 mg buy cialis 5mg prix buy cialis online legal cialis kamagra levitra cialis therapie buy original cialis tadalafil 20mg discount cialis prices for cialis 50mg generic cialis pill online
cheapest way to buy cialis
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:00 ب.ظ

You suggested that very well.
buy cialis sample pack cialis herbs legalidad de comprar cialis cialis 5 effetti collaterali cialis 20 mg cost cialis daily price cialis per pill where do you buy cialis generic cialis with dapoxetine enter site 20 mg cialis cost
http://coymolink.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 08:14 ق.ظ

Awesome data, With thanks.
cialis usa cost cialis online nederland best generic drugs cialis 200 cialis coupon cialis purchasing how does cialis work cialis super kamagra buy generic cialis cialis herbs sublingual cialis online
Buy cialis online
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:16 ب.ظ

Nicely voiced indeed. !
cialis pas cher paris best generic drugs cialis tarif cialis france cialis 20mg cialis en 24 hora click here take cialis low cost cialis 20mg cialis generika cialis prices in england viagra cialis levitra
http://beantpruhchyp.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:31 ق.ظ

Thanks a lot! I like it.
cialis pills in singapore cialis online deutschland il cialis quanto costa cialis 20 mg cut in half precios de cialis generico tadalafil 20 mg cialis super kamagra buy brand cialis cheap link for you cialis price how does cialis work
http://dersnoodep.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 04:10 ب.ظ

This is nicely said! !
cialis generic dosagem ideal cialis cialis 20 mg enter site natural cialis opinioni cialis generico cialis 20 mg best price cialis 5 mg para diabeticos what is cialis cialis wir preise miglior cialis generico
Cialis pills
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:38 ب.ظ

You actually expressed it terrifically.
we recommend cialis best buy female cialis no prescription weblink price cialis where cheapest cialis how to buy cialis online usa cialis canada brand cialis generic cialis coupons printable cost of cialis cvs online cialis
Buy generic cialis
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:39 ق.ظ

You made your position very well!!
tadalafil tablets cialis purchasing tadalafil generico cialis mexico only now cialis 20 mg we use it 50 mg cialis dose generic cialis 20mg uk tarif cialis france cialis baratos compran uk cialis arginine interactio
Cialis prices
شنبه 25 خرداد 1398 10:42 ب.ظ

Wonderful posts. With thanks.
cost of cialis cvs cialis tablets cialis 20 mg effectiveness we recommend cialis info generic cialis at the pharmacy prix cialis once a da low cost cialis 20mg cialis for sale south africa cialis 5 mg effetti collateral order a sample of cialis
cost of cialis
شنبه 25 خرداد 1398 08:43 ق.ظ

Regards, Plenty of posts!

safe dosage for cialis cialis generico en mexico cialis professional from usa compare prices cialis uk cialis 200 dollar savings card tadalafil 5mg we recommend cheapest cialis cialis farmacias guadalajara canadian discount cialis click here to buy cialis
http://hyaparen.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 09:22 ب.ظ

Excellent knowledge. Thanks a lot!
we like it cialis price click here cialis daily uk we choice free trial of cialis when will generic cialis be available cialis diario compra cialis generico compare prices cialis uk tadalafilo sublingual cialis online cialis generika
http://cosambleg.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 06:41 ب.ظ

You stated this fantastically.
purchasing cialis on the internet viagra vs cialis vs levitra cialis lowest price buy cialis online deutschland cialis online look here cialis cheap canada tadalafil 10 mg cialis qualitat cialis canadian drugs generic cialis soft gels
buy viagra an cialis online
جمعه 24 خرداد 1398 07:17 ق.ظ

Good facts. Thank you!
cialis daily new zealand acquisto online cialis buy cialis online cheapest we use it cialis online store buy cialis sample pack cialis tablets order a sample of cialis costo in farmacia cialis cialis 5 mg para diabeticos what is cialis
online prescription for cialis
جمعه 24 خرداد 1398 03:59 ق.ظ

Very good postings. Kudos.
prix cialis once a da usa cialis online only now cialis for sale in us non 5 mg cialis generici cialis daily new zealand tadalafil 5mg cialis sans ordonnance low dose cialis blood pressure cialis per paypa cialis tadalafil
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30