تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - شرایط کارگزاران از دیدگاه نهج‏البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

شرایط کارگزاران از دیدگاه نهج‏البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی


در شماره‏های پیشین به‏ده اصل اساسی از شرایط کارگزاران اشاره شد در این شماره به توضیح «صداقت‏» و«اطاعت‏» که از شرایط ویژه کارگزار اسلامی است می‏پردازیم.

11- صداقت

در حوزه تعلیمات اسلام صداقت‏یکی از عناصر مهم ارزشی است. رسول‏خدا(ص) فرمود: «لا تنظروا الی کثره صلاتهم و صومهم و کثره الحج و المعروف، وطنطنهم باللیل، و لکن انظروا الی صدق الحدیث و اداء الامانه‏» (1) برای امتحان مردم، نگاه به زیادی نماز و روزه آنها و کثرت حج و نیکی کردن آنها به مردم، و سر وصدای آنها در عبادت شبانه نکنید، ولی نگاه به راستگویی و امانت آنها کنید.معصومان دیگر(ع) نیز به این عنصر ارزشی اسلامی و انسانی توجه خاص داشته‏اند. (2) باتوجه به نقش سازنده صداقت در روابط اجتماعی و سیاسی; رعایت آن برای همگان اهمیت‏دارد. و لکن رعایت این پدیده ارزشمند برای کارگزاران از اهمیت ویژه‏ای برخورداراست. زیرا که صادقانه برخورد نمودن کارگزاران با مردم و گفتن حقایق و واقعیات‏به مردم; نقش بنیادی در جلب رضایت و اعتماد عمومی دارد; اعتماد مردم به‏دولتمردان بزرگترین سرمایه، کارگزاران است. از این‏رو در نهج‏البلاغه به اعتمادمردم به مسوولان توجه خاص شده است. (3)

امام علی(ع) با بهره‏گیری از صداقت‏حکومت کرد، و کارگزاران خویش را نیز به‏رعایت آن توجیه نمود. صراحت و داقت‏حضرت در سیاست، یکی از مشکلات خلافت آن حضرت‏بود. استاد شهید مطهری می‏نویسد: «مشکل سوم خلافت او (علی‏«ع‏») مساله صداقت وصراحت در سیاست‏بود که این را هم باز عده‏ای از دوستانش نمی‏پسندیدند، می‏گفتندسیاست این همه صداقت و صراحت‏برنمی‏دارد چاشنی سیاست دغلبازی است.» (4) به خاطر عدم‏بهره‏گیری علی(ع) از اهرم خدعه و نیرنگ، در مسائل حکومتی بود که برخی تصورمی‏کردند: که معاویه از علی(ع) سیاستمدارتر است. از این‏رو حضرت در جواب این تصورفرمود: «و الله ما معاویه با دهی منی و لکنه یغدر و یفجر و لولا کراهیه الغدرلکنت من ادهی الناس‏» (5) قسم به خدا معاویه از من سیاستمدارتر نیست ولی او نیرنگ‏می‏زند و مرتکب گناه می‏شود، اگر نیرنگ خصلت زشتی نبود من سیاستمدارترین مردم‏بودم. همچنین علی(ع) فرمود، «لو لا ان المکر و الخدعه فی النار لکنت امکرالناس‏» (6)

در فرهنگ دین و ساختار حکومت دینی; بهره‏گیری از سیاست که مبتنی بر خدعه‏و نیرنگ باشد، جایز نیست. و یکی از امتیازات حکومت علوی بر حکومتهای اموی وعباسی نیز در همین است که حکومت علوی بر عنصر صداقت و عدالت استوار است.

با توجه به نقش صداقت در شیوه زمامداری است که علی(ع) به مالک‏اشتر توصیه‏می‏کند، که با مردم صادقانه برخورد نموده و از وعده و شعارهایی که همراه عمل‏نیست پرهیز کند. زیرا که وعده‏های بدون عمل و نشان دادن غیر واقع را به صورت‏واقع; موجب خشم خدا و مردم می‏شود. حضرت خطاب به مالک‏اشتر فرمود: «و ایاک والمن علی رعینک با حسانک او التزید فیما کان من فعلک او ان تعدهم فتع موعدک‏بخلفک فان المن یبطل الاحسان و التزید یذهب بنور الحق، و الخلف یوجب المقت‏عندالله و الناس. قال الله تعالی: «کبر مقتا عندالله ان تقولوا ما لا تفعلون‏» (7) از منت نهادن بر رعیت‏به جهت احسانی که نموده‏ای و یا بیش از حد جلوه دادن آنچه‏کرده‏ای بپرهیز، و نیز از دادن وعده‏ای که خلف می‏کنی احتراز کن; چه منت نهادن،احسان را بی‏ارزش می‏کند و زیاده‏نگری روشنایی حق را می‏برد و خلف وعده موجب خشم‏خدا و مردم می‏شود. خدای تعالی فرمود: گناه بزرگی است از نظر خداوند که بگوییدآنچه را عمل نمی‏کنید.

توصیه علی(ع) به مالک اشتر دستورالعمل اصولی و منطقی است که همه کارگزاران‏می‏توانند از آن بهره گیرند. بی‏تردید وعده‏های دولتمردان به مردم در خصوص خدمات‏اجتماعی و ...

اگر همراه با عمل نباشد، موجب می‏شود، که مردم به دولتمردان خود اعتماد نکنند;و نتیجه آن از بین رفتن اعتبار مسوولان و خود بزرگترین ضربه بر پیکر دولت و کشوراست. متاسفانه در جوامع امروزه برخی از کارگزاران، با مردم خود صادقانه برخوردنکرده و مردم را با آمار و ارقام دروغ و مانور تبلیغاتی سرگرم می‏کنند;کارگزاران جوامع اسلامی باید صادق‏ترین انسانها نسبت مردم بوده و دستورالعمل‏علی(ع) را چراغ راه خود قرار دهند; که صداقت‏یکی از شرایط مهم و اصلی کارگزاران‏است; که در نهج‏البلاغه به آن اشاره شده است.

البته باید توجه داشت که گاه به دلایل دفاعی برخی حقایق را نمی‏توان با همه درمیان گذاشت.

12-اطاعت از ولایت امر

در فرهنگ شیعه عنصر امامت و رهبری از اهمیت ویژه‏ای‏برخوردار است. چنانکه رسول خدا(ص) فرمود:

«من مات و لم یعرف امام زمانه مات میته الجاهلیه‏» (8) در فرهنگ ائمه(ع) نیز به‏اهمیت و فلسفه وجودی امامت توجه خاص شده است. (9)

از مسائل مهمی که در خصوص کارگزاران در نهج‏البلاغه مطرح شده; لزوم اطاعت مردم‏و کارگزاران از ولایت امر است. چنانکه امام علی(ع) در تببین حق امام بر امت چنین‏فرمود: «حق علی الامام ان یحکم بما انزل الله و ان یودی الامانه; فاذا فعل ذلک‏فحق علی الناس ان یسمعوا و ان یطیعوا و ان یجیبوا اذا دعوا» (10) بر امام لازم است‏که آن چنان در میان مردم حکومت کند که خداوند دستور آن را فرود آورده است. وامانتی که خداوند به او سپرده است ادا کند، هرگاه چنین کند، بر مردم است، که‏فرمان او را بشنوند و اطاعتش را بپذیرند و دعوتش را اجابت کنند. دانشمندان‏اسلامی نیز لزوم اطاعت امت از امام عادلی را واجب دانسته‏اند. (11)

نگرش علی(ع) در خصوص لزوم اطاعت مردم از ولایت امر، ریشه در قرآن و سنت رسول‏خدا(ص) دارد.

چنانکه در قرآن اطاعت از ولایت امر در کنار اطاعت‏خدا و رسول خدا(ص) قرارگرفته است: «یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامرمنکم‏» (12) پیامبر اسلام(ص) فرمود: «تمسکوا بطاعه ائمتکم و لا تخالفوهم فان طاعتهم‏طاعه الله و ان معصیتهم معصیه الله ...» (13)

نگرش امام علی(ع) در زمینه اطاعت مردم‏و کارگزاران از ولایت امر; نگرش منطقی و اصولی است. زیرا اطاعت مردم از رهبر، درحفظ و دوام حکومت; نقش بنیادی و کلیدی دارد. عدم اطاعت مردم و کارگزاران‏بی‏تردید یکی از علل شکست و عدم موفقیت ظاهری ائمه معصومین(ع) در جنگ، قیامها ویا کنار گذاشتن آنان از صحنه قدرت; بوده است. چنانکه علی(ع) از عدم اطاعت مردم‏کوفه شکایت کرد. (14) و امام حسن(ع) به خاطر مخالفت فرمانده سپاهش مجبور به صلح شد. و امام حسین(ع) به خاطر عدم اطاعت مردم کوفه به شهادت رسید.

اطاعت مردم از ولایت امر مهم است. ولی اطاعت کارگزاران از ولایت امر از اهمیت‏ویژه‏ای برخوردار است. به دلیل اینکه در ساختار حکومت دینی، کارگزاران هر کدام‏به نحوی، عناصر و مهره‏هایی هستند، که رهبر را در اجرای قوانین الهی و اداره‏حکومت دینی کمکی می‏کنند. از این‏رو مخالفت هر کدام آنان یکی از عوامل تهدیدکننده‏نظام به حساب می‏آید. از طرفی کارگزاران، در نظام اسلامی; اصل مشروعیت ولایت‏خویش‏را از ولایت امر می‏گیرند. از این‏رو است که علی(ع) خود کارگزاران را نصب و درصورت مخالفت از دستورات آنان را عزل می‏کرد. همچنین آن حضرت به سلسله مراتب ولایت‏تصریح کرده است. آن حضرت خطاب به مالک‏اشتر فرمود: «... بنابراین از عفو و گذشت‏خویش آنان (مردم) را بهره‏مند ساز زیرا تو مافوق آنهایی و امام تو مافوق تو، وخداوند مافوق امام تو است، او کار مردم را به تو سپرده و بدین وسیله تو را به‏آزمایش نهاده ...» (15)

در ساختار حکومت اسلامی ایران که از قرآن، سنت و نهج‏البلاغه،منشا گرفته، نیز به مراتب ولایت توجه شده است، مثلا: رئیس‏جمهور از سوی مردم‏انتخاب می‏شود، ولی حکم ریاست جمهوری را ولی‏امر، تنفیذ می‏کند. و «ولی امر» همه‏تلاش و اندیشه‏اش «اجرای قوانین خدا» در جامعه است.

با توجه به لزوم اطاعت کارگزاران از ولایت امر است، که علی(ع) به مالک‏اشتردستور می‏دهد، که فرماندهی سپاه خود را از کسانی انتخاب کند که مطیع در برابرخدا، پیامبر اسلام و رهبر باشد: «فول من جنودک انصحهم فی نفسک لله و لرسوله ولامامک ...» (16) از سپاهیانت آن کس را به فرماندهی برگزین که در نظرت خالص‏ترین وخیراندیش‏ترین فرد برای خدا، پیامبر و امام باشد. (17)

با توجه به مطالب فوق می‏توان گفت: یکی از ویژگیهای مهم کارگزاران درنهج‏البلاغه; اطاعت آنان از ولایت است. چنانکه علی(ع) در نامه‏ای به مردم مصر، یکی‏از ویژگیهای مالک‏اشتر را، اطاعت او از رهبر دانست. «... فانه لا یقدم و لا ینهجم‏و لا یوخر و لا یقدم الا عن امری‏» (18) او (مالک) هیچ کاری را اعم از حمله، یاعقب‏نشینی یا پیشروی جز به فرمان من انجام نمی‏دهد.

پی‏نوشتها:

1- سفینه البحار، ج 1، ص‏21; با اقتباس از مدیریت و فرماندهی در اسلام، آیت‏الله ناصر مکارم شیرازی: 161.

2- ر.ک: همان.

3- نهج‏البلاغه، نامه‏53.

4- سیری در سیره ائمه اطهار. ص 28.

5- نهج‏البلاغه صبحی صالح، خطبه 200; الغارات، ج 1، ص 75.

6- منهاج البراعه 2:366.

7- نهج‏البلاغه، نامه‏53; اقتباس از: سیاست و مدیریت از دیدگاه امام علی(ع) اثرمحمدتقی رهبر، ص 131.

8- دلائل الصدق:6 و13.

9- ر.ک: اصول کافی 2: ح‏3; امالی مفید:69; نهج‏البلاغه فیض، خطبه 40; بحار6:60.

10- سیری در نهج‏البلاغه: 130; به نقل از تفسیر درالمنثور.

11- ر.ک: حکومت اسلامی امام خمینی:49; تحریر احکام ابن‏جماعه:359; احکام‏سلطانیه ماوردی.

12- نساء:59.

13- مجمع الزوائد 5: 220.

14- شرح ابن ابی‏الحدید 1 2: 74 75; نهج‏البلاغه، خطبه‏27.

15- نهج‏البلاغه، نامه‏53.

16- همان.

17- یکی از مصادیق خیراندیش بودن همانا اطاعت است.

18- نهج‏البلاغه، نامه 38; با اقتباس از: مدیریت و فرماندهی در اسلام، تالیف‏ناصر مکارم شیرازی. ص 198-199.

علیرضا انصاری

نظرات() 



http://canadianopharmacy.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 02:21 ق.ظ

Point clearly regarded!.
legitimate canadian mail order pharmacies canadian online pharmacies rated canadian online pharmacies rated buy vistagra online safe is trust pharmacy in canada legitimate how safe are canadian online pharmacies canadianpharmacyusa24h is it legal online pharmacies tech school canada online pharmacies canadian pharmacy world
cialis pills cut half
دوشنبه 3 تیر 1398 05:54 ق.ظ

Terrific material. Regards.
achat cialis en europe cialis from canada tadalafil generic cialis with 2 days delivery side effects of cialis buy cialis cialis manufacturer coupon when can i take another cialis cialis pills acquisto online cialis
cialis generic best price
یکشنبه 2 تیر 1398 01:56 ب.ظ

Whoa loads of terrific advice!
cialis pills price each cialis online nederland the best choice cialis woman cialis e hiv cialis soft tabs for sale click now cialis from canada canada discount drugs cialis we recommend cialis best buy generic cialis at the pharmacy cialis taglich
http://witena.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 11:17 ب.ظ

Very well voiced without a doubt! !
buying cialis overnight generic cialis pro cialis 10mg prix pharmaci cialis 5 mg female cialis no prescription legalidad de comprar cialis cialis kaufen bankberweisung cialis sale online cialis tadalafil generic cialis review uk
Buy cialis
شنبه 1 تیر 1398 06:31 ق.ظ

This is nicely said! .
cialis 30 day trial coupon prezzo cialis a buon mercato cialis ahumada cialis 20 mg effectiveness cialis lilly tadalafi cialis 30 day sample we recommend cialis info cialis professional from usa ou trouver cialis sur le net generic cialis levitra
http://grapotku.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 02:32 ب.ظ

Cheers! Quite a lot of data!

only now cialis 20 mg cialis uk where to buy cialis in ontario discount cialis cialis name brand cheap wow cialis tadalafil 100mg buy cialis online nz buy online cialis 5mg cialis baratos compran uk cialis great britain
Cialis prices
پنجشنبه 30 خرداد 1398 10:03 ب.ظ

Thank you! Valuable stuff!
cialis kamagra levitra where cheapest cialis prices on cialis 10 mg link for you cialis price legalidad de comprar cialis cialis diario compra look here cialis order on line we like it cialis price cialis wir preise cialis free trial
Cialis prices
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:12 ق.ظ

Regards, Lots of facts!

cialis diario compra cialis generique 5 mg cialis cost cialis generic cialis price thailand rezeptfrei cialis apotheke generic cialis with dapoxetine cialis e hiv cialis generico in farmacia we recommend cialis info
http://giptotan.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 10:56 ق.ظ

You reported it superbly.
cialis pills cialis ahumada comprar cialis navarr click now cialis from canada 200 cialis coupon order generic cialis online weblink price cialis rx cialis para comprar cialis 5mg prix prezzo di cialis in bulgaria
http://kainilscroon.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 06:36 ب.ظ

Well voiced certainly. !
compare prices cialis uk effetti del cialis cialis for sale in europa only now cialis for sale in us online cialis cialis tablets comprar cialis 10 espa241a enter site natural cialis cialis 20 mg cialis prezzo in linea basso
buy tadalafil
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:59 ق.ظ

Perfectly voiced indeed! .
we choice cialis uk we recommend cheapest cialis prezzo cialis a buon mercato we recommend cheapest cialis cialis official site how much does a cialis cost order cialis from india when will generic cialis be available brand cialis generic achat cialis en itali
http://preserti.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 02:08 ق.ظ

Nicely put. Regards!
cialis daily reviews cialis 20 mg cut in half opinioni cialis generico fast cialis online precios de cialis generico cialis coupon cialis with 2 days delivery cialis generico online generic cialis how do cialis pills work
http://leinasavs.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 12:06 ب.ظ

Nicely expressed certainly. !
cialis kamagra levitra tarif cialis france cialis online nederland preis cialis 20mg schweiz are there generic cialis dosagem ideal cialis cialis from canada we choice cialis pfizer india sublingual cialis online cialis generico en mexico
purchasing cialis
جمعه 24 خرداد 1398 09:58 ب.ظ

With thanks, An abundance of postings.

cialis 10 doctissimo cialis online deutschland cialis online deutschland tadalafil 5mg cialis generika canada discount drugs cialis cialis 10mg prix pharmaci buy cialis cialis online deutschland discount cialis
http://halvebilt.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 07:48 ق.ظ

Wow loads of terrific tips!
cialis bula price cialis wal mart pharmacy bulk cialis the best site cialis tablets prezzo cialis a buon mercato generic cialis pill online cialis prices cialis price in bangalore sialis calis
http://tiluve.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:56 ق.ظ

Many thanks, Plenty of posts.

cialis 50 mg soft tab prezzo di cialis in bulgaria weblink price cialis buying cialis in colombia cialis super acti look here cialis cheap canada cialis generic cialis vs viagra we recommend cialis best buy generic cialis in vietnam
Online cialis
چهارشنبه 22 خرداد 1398 01:56 ب.ظ

Regards. Loads of forum posts.

click now cialis from canada buy cialis cialis kaufen wo cialis online deutschland cialis 20 mg cialis 5 mg schweiz american pharmacy cialis cialis 20 mg cost cialis kaufen wo cialis efficacit
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 05:44 ق.ظ

Kudos. Ample info.

we recommend cialis best buy brand cialis generic cialis super acti cialis rezeptfrei sterreich tadalafil cialis sans ordonnance cialis preise schweiz tadalafil 10 mg buy brand cialis cheap preis cialis 20mg schweiz
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 11:44 ب.ظ

Nicely put. With thanks!
wow cialis 20 cialis prezzo di mercato deutschland cialis online tadalafilo buy cialis uk no prescription cialis official site where to buy cialis in ontario look here cialis order on line effetti del cialis click now buy cialis brand
cialisvie.com
جمعه 17 خرداد 1398 05:53 ب.ظ

Thanks! A lot of information!

import cialis cuanto cuesta cialis yaho generic cialis cipla cialis online cialis dose 30mg prezzo cialis a buon mercato look here cialis order on line sublingual cialis online only best offers cialis use look here cialis cheap canada
http://canadianorderpharmacy.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 12:56 ب.ظ

Kudos! Lots of knowledge.

canada medication cost canadian discount pharmacies in canada best canadian mail order pharmacies rx from canada drugs for sale in canada canada medication pharmacy pharmacy canada best canadian online pharmacy canadianpharmacyusa24h
http://www.oumma.be/?start=15
یکشنبه 18 فروردین 1398 02:33 ق.ظ
人気新品スーパーコピーブランド時計偽物店
Cialis prices
جمعه 16 آذر 1397 12:00 ق.ظ

Perfectly voiced genuinely! !
cialis uk precios cialis peru tadalafil 5mg cialis cipla best buy achat cialis en suisse viagra cialis levitra cialis side effects link for you cialis price cialis generic availability click here take cialis
buy cialis uk
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:31 ق.ظ

Helpful material. Regards.
only here cialis pills cialis y deporte comprar cialis navarr buy generic cialis cialis herbs cialis diario compra cialis diario compra canada discount drugs cialis generic cialis levitra tadalafil 10 mg
Cialis prices
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:52 ق.ظ

Very good advice. Appreciate it.
online prescriptions cialis generic cialis 20mg tablets cipla cialis online buy cialis sample pack tadalafil tablets cialis price in bangalore buying cialis overnight india cialis 100mg cost bulk cialis buy cialis uk no prescription
Buy cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 11:25 ب.ظ

Amazing all kinds of terrific information!
cialis 5 mg scheda tecnica how does cialis work cialis generico en mexico prix de cialis cilas ou trouver cialis sur le net cialis 30 day sample cialis sans ordonnance buying cialis overnight we like it cialis soft gel
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 12:27 ب.ظ

Cheers, Lots of tips!

tadalafil 20 mg buy cialis cheap 10 mg we like it cialis price 5 mg cialis coupon printable pastillas cialis y alcoho cialis 20 mg cut in half buying cialis overnight cialis 10 doctissimo wow cialis tadalafil 100mg cialis for daily use
Cialis 20 mg
سه شنبه 13 آذر 1397 12:56 ق.ظ

Wonderful forum posts. Regards!
generic cialis cialis 10mg prix pharmaci venta cialis en espaa female cialis no prescription buy cialis online cheapest cialis uk next day enter site 20 mg cialis cost cialis 5 mg scheda tecnica generic cialis soft gels cialis name brand cheap
buy cialis pills online
دوشنبه 12 آذر 1397 11:55 ق.ظ

Amazing a good deal of awesome material.
cialis en mexico precio cialis 05 cialis dosage we choice cialis pfizer india price cialis per pill rx cialis para comprar buying cialis overnight how to buy cialis online usa we choice free trial of cialis fast cialis online
buy cialis online best price
دوشنبه 12 آذر 1397 12:34 ق.ظ

Superb postings, Thanks a lot!
tadalafil 10 mg buy generic cialis tadalafil 10 mg usa cialis online we like it cialis price cialis for daily use cialis 10 doctissimo cialis generico online look here cialis order on line cialis generic tadalafil buy
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30