تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - رسالت نهج البلاغه رسالت
یکشنبه 20 بهمن 1387

رسالت نهج البلاغه رسالت

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی

، احساس تعهد و احساس مسئولیت در برابر یك آرمان است. رسالت نهج البلاغه در واقع تبیین رسالت انسانیت در چهره تاریخ بشریت است، زیرا از دغدغه‌ها، آرمان‌ها و احساس مسئولیت انسان كامل امام علی بن ابیطالب(ع) سرچشمه گرفته است. و امام علی(ع) برجسته‌ترین شاگرد مكتب وحی پیامبر خاتم است و تا جایی به پیش می‌رود كه محمد آن آموزگار بزرگ تاریخ درباره او می‌گوید: آن‌چه را من می‌بینم تو می‌بینی و آن‌چه را من می‌شنوم می‌شنوی به جز آن‌كه تو پیامبر نیستی. و لذا رسالت نهج البلاغه منفك از رسالت قرآن كریم نیست و بلكه در تداوم راه و رسالت پیامبر است. به خصوص این كه ازمنبع عصمت نشأت گرفته و از اعتبار و جایگاه ممتازی برخوردار است. ولی نظر به این كه نهج البلاغه در شرایط زمانی متفاوت با عصر پیامبر، از روح علی تراوش كرده است ویژگی‌های خاص خود را دارد. از مهمترین ویژگی‎های نهج البلاغه، رسالت جاویدان آن است، چرا كه مفاهیم ارزشمند علوی متناسب با نیازها و نیازمندی‎های انسان در همة عصرها شكل گرفته و از زلال حقیقت جوشیده است. با وحی الهی در ارتباط و با تفسیر های نورانی علوم نبوی و نیز فطرت سالم انسان‎ها هماهنگ است. چون مباحث نهج البلاغه با فطرت سالم انسانها هماهنگ است و چراغ راه رهروان حقیقت است .
رسالت چون نوعی احساس تعهد و مسئولیت در برابر یك آرمان است متقوم بر سه امر است؛ هدف و آرمان به عنوان غایت رسالت، موضوع و محتوای پیام و رسالت به عنوان راه وصول به هدف، و حامل رسالت و تعهد در برابر آرمان.
واضح است كه مخاطب پیام نهج البلاغه انسان است، فلذا حامل آن افراد و جامعه انسانی به خصوص جوامع مسلمان می‌باشند. هدف نیز روشن است ؛ امام علی(ع) بارها در بیانات مختلف تصریح می‌كنند: هدفی جز جلب رضایت خدا و وصول به مقام قرب حق ندارند. اگر او خدا را عبادت می‌كند برای آن است كه او را مستحق عبادت می‌داند، او به لقای پروردگار مشتاق‌تر از طفل به پستان مادر است، تحمل آتش برای او ممكن است ولی آن‌چه دغدغه اوست و غیر قابل تحمل می‌نماید فراق از معشوق است و اگر خلافت را می‌پذیرد برای خدا است (انی اریدكم لله). واضح است از چنین انسانی جز آن‌كه هدف در تمام كارهای او وصول به معشوق و جلب رضایت خداوند باشد هدفی دیگر متصور نیست. آن‌چه ما در این مقال در صدد آن هستیم نشان دادن راه وصول به هدف است و آنچه اهمیت فراوانی دارد دریافت پیام نهج‌البلاغه است. باید اعتراف كرد پیام نهج‌البلاغه را نمی‌توان در زمینه خاصی محدود كرد، نهج‌البلاغه بسان قرآن كریم اقیانوس بی‌كرانی است كه در تمام زمینه‌های مرتبط با مسایل انسانی سخن دارد و در هر عصری پیام توحیدی متناسب با آن عصر دارد. از آنجا كه در این نوشتار سعی بر آن است تا خطوط كلی رسالت نهج‌البلاغه تبیین گردد و از آنجایی كه حاصل این رسالت انسان است، می‌توان رسالت و پیام نهج‌البلاغه را براساس ارتباطات انسان تقسیم بندی كرد.
انسان دارای چهار گونه ارتباط است. ارتباط با خویشتن، ارتباط با خداوند، ارتباط با جهان هستی. و ارتباط با انسان‌های دیگر:

رابطه انسان با خویشتن:

انسان در برابر خود چه مسئولیت و تعهدی دارد؟ تصویر كلی نهج‌البلاغه در این باب دو مطلب را درباره مسئولیت انسان در برابر خودش بیان می‌كند:
الف) شناخت خویشتن:
گفته‌های فراوانی از امام علی در باب لزوم معرفت نفس و اهمیت آن آمده است مانند: بزرگترین حكمت‌های برای انسان، نفس خود را شناختن است. بزرگترین جهلها جهل انسان به خویشتن است، رستگاری و فوز اكبر برای كسی است كه به معرفت نفس موفق شود. معرفت نفس نافع‌ترین معرفت‌ها است[1]. واضح است تصور از معرفت نفس، شناخت تن نیست بلكه شناخت روح و روان آدمی است و نیز تصور از شناخت روان، شناخت روان‌شناسانه نیست، بلكه یك نوع شناخت فیلسوفانه و عارفانه است. از كجا آمده‌ام، و به كجا می‌روم و آمدنم بهرچه بود. و این نوع از شناخت است كه مرتبط با معرفت پروردگار است.
ب) خود را ساختن:
خودشناسی مقدمه‌ای برای خودسازی است، با خودشناسی انسان بیدار می‌شود و با خودسازی جوهر آدمی دیگر می‌شود. لذا امام علی(ع) می‌گوید: عبادالله! محبوبترین بندگان در پیشگاه خداوند بنده‌ای است كه خدا او را در شناخت و ساختن خودش یاری كند، آنگاه او لباسی از اندوه مقدس برتن، و پوشاكی از بیم بر خود پوشید و در نتیجه چراغ هدایت در دلش برافروخت و برای آن روز كه مانند مهمان بر او وارد می‌شود آماده گشت.[2]

ارتباط انسان با خدا:

در ارتباط انسان با خداوند به طور كلی سه نكته كلی به نظر می‌رسد:
الف) ایمان به خداوند:
یعنی انسان باید بپذیرد كه موجود كامل و مكلِفی وجود دارد كه انسان و سایر موجودات هستی وابسته به اویند و او خالق جهان هستی می‌باشد. امام علی(ع) می‌گوید: ستایش خدایی را كه با آفرینش بندگان بر هستی خود راهنمایی فرمود و آفرینش پدیده‌های نو بر ازلی بودن او گواه است[3]. و «در شگفتم از آن كه آفرینش پدیده‌ها را می‌نگرد ولی در وجود خدا تردید می‌كند»[4].
ب) احساس جدی احاطه و نظارت خداوند بر انسان:
در ساحت توحیدی نهج‌البلاغه روی وصف اطلاق ذاتی و لاحدی خدواند تأكید فراوانی صورت گرفته است و از این وصف به« هو الاول و الآخر و الظاهر و الباطن» تعبیر شده است و نتایج فراوانی بر آن مترتب گردیده است.
1. معیت با اشیاء نه به صورت حلول:
از آن‌جایی كه خداوند مطلق و نامتناهی و بدون حد است، با همه اشیاء هست، ولی در عین حال در آن‌ها حلول نمی‌كند و با آن‌ها متحد نمی‌شود، زیرا اگر مقرون و متحد با آن‌ها شود، بسان آن‌ها محدود خواهد شد (مع كل شئ لا مقارنة و غیر كل شئ لا مزایلة)[5] . البته تذكر این نكته لازم است كه متألهانی چون ملاصدرا این اطلاق را مربوط به فعل الله می‌دانند نه مربوط به ذات حق، و ذات پروردگار را فوق این منظر می‌دانند.
2. شناخت خداوند:
اگر خداوند نامتناهی است و در همه جا حضور دارد، پس اگر چیزی را می‌شناسیم به نور الهی می‌شناسیم، ابتدا خداوند را و سپس آن چیز را می‌شناسیم هر چند ممكن است نسبت به شناخت‌مان غفلت داشته باشیم. امام علی(ع) می‌فرمایند: او از آن‌چه به چشم ما می‌آید ثابت‌تر و روشن‌تر است [6]
3. در محضر الله بودن:
چون خداوند دارای اطلاق ذاتی است و در همه جا حضور دارد و جایی خالی از حضور او نیست، توان ما، اندیشه ما، قدرت بدنی و فكری ما همه تحت قدرت اوست. و مخفی‌ترین اندیشه ما را او می‌داند، برهمه محیط است، فلذا ما همواره در محضر خداییم. امام علی (ع) می‌فرماید: بندگان الله! بدانید تمام اعضای شما سربازان حقند خلوت و تنهایی شما در حضور حق است [7].
واضح است كه اگر این احساس در انسان به وجود آید كه همه موجودیت او در تمام احوال در حیطه علم خداوند و در حضور حق است، راه انحراف از مسیر حق را نمی‌پیماید.
4. هدف داشتن خداوند در آفرینش:
انسان لازم است بداند خداوند او را بدون آن‌كه نیازمند به او باشد آفریده است اما در عین حال انسان را بدون هدف نیافریده است. امام علی(ع) می‌فرمایند: بندگان اله، از خدا بپرهیزید و با اعمال نیكو به استقبال اجل بروید و با چیزهای فانی شدنی دنیا آن‌چه كه جاویدان می‌ماند خریداری كنید ... خدای سبحان شما را بیهوده نیافرید و به حال خود وانگذاشت، میان شما تا بهشت و یا دوزخ فاصله اندكی جز رسیدن مرگ نیست[8]. با هدف‌مند بودن حیات آدمی پوچی از زندگی آدمی رخت برمی‌بندد و احساس لذت و ابتهاج و انبساط در درون آدمی پدید می‌آید. و اگر انسان بداند برای وصول به كمال و جمال دیگری آفریده شده است به جمال و زخارف دنیوی دل نمی‌بندد.

رابطه انسان و اجتماع:

رابطه انسان و جامعه در سه محور ارتباط انسان با خانواده، و ارتباط انسان با دیگران، و رابطه ملت و حكومت قابل بررسی است. ما در این بخش صرفاً به رابطه انسان و جامعه و وظایف حكومت در برابر ملت اشاره می‌كنیم؛
الف) رابطه انسان و دیگران:
امام علی(ع) وصیت بسیار جامع و با ارزش اخلاقی به فرزندش امام حسن(ع) هنگام بازگشت از صفین دارند كه در آن‌جا برای معیار ارتباطات انسان‌ها، وجدان اخلاقی انسان را به عنوان مرجع خوبی جهت ارتباط با دیگران معرفی می‌نمایند: ای پسرم! نفس خود را میزان میان خود و دیگران قرار بده. آن‌چه را برای خود دوست داری برای دیگران هم دوست بدار. و آن‌چه را برای خود نمی‌پسندی برای دیگران نیز مپسند. ستم روا مدار آن‌گونه كه دوست نداری بر تو ستم شود، نیكوكار باش آن‌گونه كه دوست داری بر تو نیكی كنند. آن‌چه برای دیگران زشت می‌داری برای خود نیز زشت بشمار و چیزی را برای مردم رضایت بده كه برای خود می‌پسندی، آن‌چه نمی‌دانی نگو، آن‌چه دوست نداری به تو نسبت دهند درباره دیگران مگو[9].
ب) مسئولیت حكومت:
1. اقامه دین الهی؛
امام علی(ع) می‌فرمایند خدایا تو می‌دانی جنگ و درگیری ما برای به دست آوردن قدرت و حكومت دنیا و ثروت نبود، بلكه می‌خواستیم نشانه‌های دین تو را به جایگاه آن بازگردانیم و در سرزمین‌های تو اصلاح را ظاهر كنیم تا بندگان ستمدیده‌ات در امن و امان زندگی كنند. قوانین و مقررات فراموش شده تو دوباره اجرا گردد[10].
2. تعهد به اصول اخلاقی؛
امام علی(ع) در اوج قدرت به ارزش‌های اخلاقی متعهد است و حتی حس انتقام و مقابله به مثل، او را وادار به نادیده گرفتن این اصول نمی‌‌كند و لذا در صفین بعد از آن‌كه لشكریان معاویه را از رودخانه فرات دور می‌كند به طرف مقابل اجازه استفاده از آب را می‌دهد و مقابله به مثل نمی‌كند.
3. انسان محوری؛
پیام دیگر نهج‌البلاغه در شیوه حكومت، نگریستن به انسان‌ها از دید كرامت انسانی است، یعنی انسان به عنوان انسان، با قطع نظر از علایق مذهبی و دینی دارای كرامت ذاتی است و دولت ‌بایستی سیاست‌های داخلی خود را بر اساس محترم داشتن تمامی انسان‌ها و به خصوص شهروندان یك كشور و بر اساس این كرامت انسانی، بنا سازد. لذا امام علی(ع) در سفارش خود به مالك اشتر می‌گوید: نسبت به رعیت بسان گرگ نباش كه خوردن اموال آنان را غنیمت بشماری، زیرا مردم یا برادران دینی توأند و با بسان تو در خلق‌اند[11].
4. شایسته محوری؛
از دیگر اركان سیاست امام علی(ع) شایسته محوری است و لذا یكی از كارهای نخستین امام پس از زمامداری، عزل تمام كارگزاران ارشد عثمان بود، و به جای آنان افراد شایسته‌ای را منصوب كرد.
5. مردم سالاری؛
از اصول دیگر سیاست امام علی(ع)، توجه به رضایت عامه است یعنی امام علی(ع) نسبت به ارزش‌های والای اخلاقی و احكام و حدود اسلامی اهل معامله نیست، اما در منظقة الفراغ شریعت و در شیوه‌های حفظ اصول و ارزش‌های انسانی، رضایت عامه را لازم می‌شمارد، لذا در نامه خود به مالك اشتر می‌گوید: باید از بین كارها آن را بیشتر دوست بداری كه از حق نگذرد و عدالت را فراگیرد و دلپذیر توده مردم باشد[12].
ج)رابطه انسان و جهان هستی:
در ارتباط انسان با جهان هستی دو مطلب به طور اختصار قابل ذكر است؛
الف ـ شناخت این جهان در حد امكان و حقوق اشیاء نسبت به انسان
ب ـ احساس ملكوت جهان
این بود اشاره ای به رسالت عظیم نهج البلاغه و در حقیقت تا انسان هست و زمین صحنة زندگی اجتماعی انسانهاست، نهج البلاغه جاویدان بوده و پس از قرآن هدایتگر بشریت و مسیر سعادت می باشد.

پی نوشت

[1]. نهج‌البلاغه، خ 87
[2]. نهج‌البلاغه، خ 152
[3]. نهج‌البلاغه، خ 126
[4]. نهج‌البلاغه، خ1
[5]. نهج‌البلاغه، خ 155
[6]. جوادی آملی، حكمت عملی و نظری در نهج‌البلاغه، ص 98- 67 قم، مركز نشر اسراء، سوم، 1379. [7]
[7]. نهج‌البلاغه، خ 26.
[8].نهج‌البلاغه، نامه 31.
[9]. نهج‌البلاغه، خ131.
[10]. نهج‌البلاغه نامه 53.
[11].همان. برگرفته از فصلنامه نهج‌البلاغه ش7-8، زمستان 82
[12] . اصول سیاست در سیره امام علی(ع)، جعفر سبحانی، ص 25-41

عبدالله حیدری(سایت اندیشه قم)


نظرات() 



cheapest place to buy cialis
دوشنبه 3 تیر 1398 05:01 ق.ظ

Thanks a lot, Helpful information.
cialis online cialis savings card canadian discount cialis buy cialis online cheapest cialis coupon cialis pills boards cost of cialis cvs cialis generico in farmacia buy cialis online legal female cialis no prescription
http://zeisemix.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 01:03 ب.ظ

Good postings. Kudos!
order a sample of cialis cialis canadian drugs generic cialis 20mg tablets cialis 30 day trial coupon cialis free trial cialis lilly tadalafi cialis billig cialis free trial how do cialis pills work cialis generico postepay
Cialis pills
شنبه 1 تیر 1398 10:24 ب.ظ

Appreciate it, A good amount of stuff.

cialis canada we use it cialis online store the best choice cialis woman generic cialis soft gels cialis from canada sialis walgreens price for cialis cialis side effects cialis tadalafil buy cialis cheap 10 mg
if a woman takes a mans cialis
شنبه 1 تیر 1398 05:34 ق.ظ

Awesome information, With thanks.
enter site very cheap cialis tarif cialis france cialis para que sirve sialis buying cialis in colombia tadalafil tablets cialis taglich tadalafil cialis arginine interactio canadian drugs generic cialis
http://saivicu.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 08:57 ب.ظ

Kudos. Very good stuff!
cialis super acti how does cialis work rx cialis para comprar how to purchase cialis on line weblink price cialis cialis tablets for sale pastillas cialis y alcoho viagra vs cialis vs levitra cialis generico en mexico cialis great britain
http://abulne.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 02:22 ق.ظ

Regards! Lots of forum posts!

cialis generique 5 mg precios de cialis generico cialis pills in singapore cialis 5 mg viagra or cialis order cialis from india weblink price cialis try it no rx cialis cost of cialis per pill cialis online holland
http://portnadol.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 09:58 ق.ظ

You actually suggested it really well!
cialis great britain we like it safe cheap cialis buy cialis cialis wir preise fast cialis online cialis australia org cialis kaufen wo preis cialis 20mg schweiz comprar cialis 10 espa241a cialis generico en mexico
Buy cialis online
سه شنبه 28 خرداد 1398 05:39 ب.ظ

Many thanks. Fantastic stuff!
generico cialis mexico wow cialis 20 safe dosage for cialis cialis 30 day trial coupon cialis generico postepay achat cialis en itali cialis ahumada cialis generico lilly we choice free trial of cialis cialis generique
http://sancredest.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 05:11 ق.ظ

You expressed it adequately!
cialis price thailand does cialis cause gout look here cialis cheap canada cialis rckenschmerzen cialis qualitat enter site very cheap cialis non 5 mg cialis generici comprar cialis 10 espa241a click now buy cialis brand sublingual cialis online
http://castfana.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 03:50 ب.ظ

You actually expressed this effectively!
acquistare cialis internet cialis 20mg prix en pharmacie cuanto cuesta cialis yaho tadalafil 5mg cialis prezzo di mercato buy cialis uk no prescription cialis 30 day trial coupon cialis tadalafil online we choice free trial of cialis we use it cialis online store
cialis official site
یکشنبه 26 خرداد 1398 01:22 ق.ظ

With thanks! Ample content.

cialis generic buy generic cialis precios cialis peru preis cialis 20mg schweiz cialis authentique suisse cost of cialis per pill 5 mg cialis coupon printable cialis 20 mg cialis prezzo di mercato cialis rezeptfrei sterreich
http://cocysmo.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 09:03 ب.ظ

This is nicely put. .
cipla cialis online tesco price cialis cialis flussig cost of cialis cvs callus cialis daily reviews achat cialis en europe look here cialis cheap canada how to buy cialis online usa cialis tablets
http://porduppbal.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 06:56 ق.ظ

You expressed this fantastically.
cialis daily dose generic buy original cialis cialis generico online canadian cialis we choice cialis uk buy online cialis 5mg cialis 100mg suppliers callus cialis italia gratis callus
http://untama.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:43 ب.ظ

Thanks, Excellent stuff.
cialis pas cher paris buy cialis online nz prescription doctor cialis cialis prices in england cialis et insomni sialis cialis venta a domicilio buy cialis sample pack buy online cialis 5mg cialis canadian drugs
Generic cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 03:06 ق.ظ

Thanks a lot! Useful information!
how to buy cialis online usa cialis qualitat cialis dose 30mg 5 mg cialis coupon printable pastillas cialis y alcoho tesco price cialis cialis kaufen wo rx cialis para comprar generic cialis at the pharmacy cialis super acti
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 09:01 ق.ظ

You actually said that very well.
cialis 10mg prix pharmaci cialis free trial estudios de cialis genricos cialis preise schweiz generic cialis at the pharmacy cialis purchasing we like it cialis soft gel trusted tabled cialis softabs buy brand cialis cheap cialis 20 mg cut in half
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 04:04 ق.ظ

Fantastic posts. Regards.
only now cialis for sale in us i recommend cialis generico are there generic cialis cialis 5 mg para diabeticos buy cialis online we like it cialis soft gel are there generic cialis get cheap cialis cialis generique cilas
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 09:58 ب.ظ

You said this perfectly!
prix de cialis india cialis 100mg cost how do cialis pills work tadalafil 20 mg compare prices cialis uk side effects for cialis cialis 50 mg soft tab cialis prices in england buy cialis online legal cialis reviews
http://evreux-nature-environnement.org
جمعه 30 فروردین 1398 01:08 ب.ظ
ロレックススーパーコピー,ROLEX時計コピー通販専門店!
http://montel.nsk.ru/partners
جمعه 30 فروردین 1398 01:07 ب.ظ
スーパーコピーブランド店!最高質のブランドコピーのみ販売しております?ぜひご利用ください!
buy cialis online cheap
پنجشنبه 15 آذر 1397 10:52 ب.ظ

With thanks. Ample material!

cialis generika in deutschland kaufen cialis australian price only now cialis 20 mg how much does a cialis cost sublingual cialis online cialis kaufen preis cialis 20mg schweiz buying cialis in colombia cialis per paypa cialis generique
Cialis prices
پنجشنبه 15 آذر 1397 03:22 ق.ظ

You mentioned that perfectly!
how do cialis pills work cialis kaufen wo cialis generico lilly cialis online comprar cialis navarr trusted tabled cialis softabs generic for cialis click now cialis from canada tadalafil 20mg purchasing cialis on the internet
Buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 10:10 ق.ظ

You actually expressed that effectively!
we recommend cialis best buy cialis dose 30mg viagra vs cialis vs levitra cialis qualitat weblink price cialis cialis prezzo di mercato ou acheter du cialis pas cher side effects for cialis cialis free trial cialis diario compra
buy cheap cialis coupon
سه شنبه 13 آذر 1397 10:41 ب.ظ

Point well used!.
only now cialis 20 mg cialis generico milano cialis generique 5 mg bulk cialis cialis generic availability cialis for sale in europa cialis price in bangalore cialis 20 mg cut in half 40 mg cialis what if i take we choice cialis uk
Online cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 11:48 ق.ظ

Nicely voiced indeed. !
cialis generico milano rezeptfrei cialis apotheke generic cialis pro cialis 20mg preis cf if a woman takes a mans cialis wow cialis tadalafil 100mg canada discount drugs cialis cialis 10mg prix pharmaci cialis generico in farmacia cialis coupon
buy generic cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 12:11 ق.ظ

Thank you, Awesome stuff!
cialis pills boards chinese cialis 50 mg prix de cialis cialis coupons cialis bula cialis soft tabs for sale tadalafil generic tadalafilo generic low dose cialis wow look it cialis mexico
buy cials online
دوشنبه 12 آذر 1397 11:16 ق.ظ

Regards. I appreciate this!
cialis online deutschland generic cialis pill online cialis et insomni the best site cialis tablets cialis pills tadalafil cialis para que sirve generic cialis with dapoxetine cialis lowest price canada discount drugs cialis
buy cialis usa
یکشنبه 11 آذر 1397 11:43 ب.ظ

Perfectly expressed of course. .
cialis dosage amounts cialis vs viagra cialis dose 30mg dosagem ideal cialis buy cialis online cialis 5 effetti collaterali 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis online holland order cialis from india cialis for sale south africa
Cialis generic
یکشنبه 11 آذر 1397 10:35 ق.ظ

You actually said this wonderfully.
acheter cialis meilleur pri brand cialis generic buy cialis uk no prescription cialis coupons cialis patent expiration side effects for cialis generic cialis 20mg uk cialis generico in farmacia cialis generico postepay cialis 100 mg 30 tablet
Cialis online
شنبه 10 آذر 1397 11:50 ب.ظ

Amazing write ups. Regards.
where to buy cialis in ontario get cheap cialis cialis prices the best site cialis tablets we choice cialis uk cialis baratos compran uk cialis 05 best generic drugs cialis cialis rckenschmerzen cialis pills price each
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30