تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - تقوى در نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

تقوى در نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی

تقوى در نهج البلاغه



تقوا از رایج ترین كلمات نهج البلاغه است در كمتر كتابى مانند نهج البلاغه بر عنصر تقوا تكیه شده و البته در نهج البلاغه نیز به كمتر معنى و مفهومى به اندازه تقوا عنایت شده است.
بى تردید اصل پرهیز و اجتناب یكى از اصول زندگى سالم بشر است. در زندگى سالم نفى و اثبات سلب و ایجاب ترك و فعل اعراض و توجه توام با یكدیگر هستند. با نفى و سلب است كه مى توان به اثبات و ایجاب رسید و با ترك و اعراض مى توان به فعل و توجه تحقق بخشید.
پرهیزهاى سالم و مفید هم جهت و هدف دارد و هم محدود است به حدود معین. پس یك روش عملى كوركورانه كه نه جهت و هدفى دارد و نه محدود به حدى است قابل دفاع و تقدیس نیست.
مفهوم تقوا در نهج البلاغه مترادف با مفهوم پرهیز حتى به مفهوم منطقى آن نیست. تقوا در نهج البلاغه نیرویى است روحانى كه بر اثر تمرین هاى زیاد پدید مى آید و پرهیزهاى معقول و منطقى از یك طرف سبب و مقدمه پدید آمدن این حالت روحانى است و از طرف دیگر معلول و نتیجه آن است و از لوازم آن به شمار مى رود.
نهج البلاغه تقوا را به عنوان یك نیروى معنوى و روحى كه بر اثر ممارست و تمرین پدید مى آید و به نوبه خود آثار و لوازم و نتایجى دارد و از آن جمله پرهیز از گناه را سهل و آسان مى نماید طرح و عنوان كرده است. « الا و ان الخطایا خیل شمس حمل علیها اهلها و خلعت لجمها فتقحمت بهم فى النار. الا و ان التقوى مطایا ذلل حمل علیها اهلها و اعطوا ازمتها فاوردتهم الجنه .» همانا خطاها و گناهان و زمام را در اختیار هواى نفس قرار دادن مانند اسب هاى سركش و چموشى است كه لجام از سر آنها بیرون آورده شده و اختیار از كف سوار بیرون رفته باشد و عاقبت اسب ها سوارهاى خود را در آتش افكنند. و مثل تقوا مثل مركب هاى رهوار و مطیع و رام است كه مهارشان در دست سوار است و آن مركب ها با آرامش سوارهاى خود را به سوى بهشت مى برند.
در این خطبه تقوا به عنوان یك حالت روحى و معنوى كه اثرش ضبط و مالكیت نفس است ذكر شده است. این خطبه مى گوید لازمه بى تقوایى و مطیع هواى نفس بودن ضعف و زبونى و بى شخصیت بودن در برابر محركات شهوانى و هواهاى نفسانى است.
انسان در آن حالت مانند سوار زبونى است كه از خود اراده و اختیارى ندارد و این مركب است كه به هر جا كه دلخواهش هست مى رود. لازمه تقوا قدرت اراده و شخصیت معنوى داشتن و مالك حوزه وجود خود بودن است.
«ان تقوى الله حمت اولیاء الله محارمه و الزمت قلوبهم مخافته حتى اسهرت لیالیهم و اظمات هواجرهم . تقواى الهى اولیاى خدا را در حمایت خود قرار داده آنان را از تجاوز به حریم منهیات الهى باز داشته است و ترس از خدا را ملازم دل هاى آنان قرار داده است» تا آنجا كه شب هایشان را بى خواب (به سبب عبادت) و روزهایشان را بى آب (به سبب روزه)گردانیده است.
در اینجا حضرت على (ع) تصریح مى كند، تقوا چیزى است كه پرهیز از محرمات الهى و همچنین ترس از خدا از لوازم و آثار آن است. پس در این منطق تقوا نه عین پرهیز است و نه عین ترس از خدا بلكه نیرویى است روحى و مقدس كه این امور را به دنبال خود دارد. «فان التقوى فى الیوم الحرز و الجنه و فى غد الطریق الى الجنه .» همانا تقوا در امروز دنیا براى انسان به منزله یك حصار و به منزله یك سپر است و در فرداى آخرت راه به سوى بهشت است.
در همه اینها توجه امام معطوف است به جنبه روانى و معنوى تقوا و آثارى كه بر روح مى گذارد به طورى كه احساس میل به پاكى و نیكوكارى و احساس تنفر از گناه و پلیدى در فرد به وجود مى آورد.
از نظر نهج البلاغه تقوا نیرویى است روحى نیرویى مقدس و متعالى كه منشا كشش ها و گریزهایى است كشش به سوى ارزش هاى معنوى و فوق حیوانى و گریز از پستى ها و آلودگى هاى مادى. از نظر نهج البلاغه تقوا حالتى است كه به روح انسان شخصیت و قدرت مى دهد و آدمى را مسلط به خویشتن و مالك «خود» مى كند.

تقوا مصونیت است نه محدودیت

در نهج البلاغه بر این معنى تاكید شده كه تقوا حفاظ و پناهگاه است نه زنجیر و زندان و محدودیت. بسیارند كسانى كه میان مصونیت و محدودیت فرق نمى نهند و با نام آزادى و رهایى از قید و بند به خرابى حصار تقوا فتوا مى دهند.
« فان تقوى الله مفتاح سداد و ذخیره معاد و عتق من كل ملكه و نجاه من كل هلكه. همانا تقوا كلید درستى و توشه قیامت و آزادى از هر بندگى و نجات از هر تباهى است.»
به انسان آزادى معنوى مى دهد یعنى او را از اسارت و بندگى ،هوا و هوس آزاد مى كند رشته آز و طمع و حسد و شهوت و خشم را از گردنش بر مى دارد و به این ترتیب ریشه رقیت ها و بردگى هاى اجتماعى را از بین مى برد. مردمى كه بنده و برده پول و مقام و راحت طلبى نباشند هرگز زیر بار اسارت ها و رقیت هاى اجتماعى نمى روند.

روزنامه جوان - شماره 2366



نظرات() 



http://miospamwerp.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 04:13 ق.ظ

Many thanks! Plenty of postings.

buy cialis uk no prescription recommended site cialis kanada wow look it cialis mexico tadalafil 20mg click here to buy cialis cialis 10mg prix pharmaci effetti del cialis cialis pills boards cialis australian price miglior cialis generico
http://iderav.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 12:18 ب.ظ

Kudos! Good information.
are there generic cialis india cialis 100mg cost 5 mg cialis coupon printable cialis cost cialis 05 acquisto online cialis cialis para que sirve cialis cost how to purchase cialis on line cialis pills
http://siovaspli.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 09:35 ب.ظ

Thanks! Terrific stuff!
cialis generic availability cialis tablets for sale cialis bula tadalafil generic deutschland cialis online free generic cialis cialis preise schweiz where to buy cialis in ontario warnings for cialis cialis in sconto
cialis sale online
شنبه 1 تیر 1398 04:46 ق.ظ

You actually expressed this very well.
cialis canada on line prices for cialis 50mg cialis prezzo in linea basso cialis price in bangalore cialis flussig cialis australian price rezeptfrei cialis apotheke viagra vs cialis vs levitra cost of cialis per pill cialis therapie
Buy cialis online
جمعه 31 خرداد 1398 12:55 ب.ظ

You said it adequately.!
does cialis cause gout get cheap cialis cialis daily cialis from canada cialis en 24 hora cialis generic tadalafil buy generic cialis review uk buy online cialis 5mg cialis pills price each cialis generic tadalafil buy
Generic cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 08:08 ب.ظ

Many thanks, I value this.
cialis billig preis cialis 20mg schweiz viagra cialis levitra get cheap cialis buy cialis online nz cialis rezeptfrei achat cialis en europe how do cialis pills work comprar cialis 10 espa241a viagra vs cialis
Buy generic cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 09:06 ق.ظ

Amazing write ups, Cheers!
order cialis from india opinioni cialis generico viagra or cialis cialis purchasing tadalafil 10 mg generic low dose cialis preis cialis 20mg schweiz tadalafil 10 mg cialis dose 30mg bulk cialis
Cialis prices
دوشنبه 27 خرداد 1398 04:26 ق.ظ

Kudos! I like it!
cialis savings card cialis online holland cialis cost cialis kaufen wo cialis coupons printable cheap cialis cialis 20 mg best price import cialis cialis therapie costo in farmacia cialis
tadalafil tablets
یکشنبه 26 خرداد 1398 03:04 ب.ظ

Many thanks, Plenty of info!

how to buy cialis online usa cialis pas cher paris cialis mit grapefruitsaft cialis rezeptfrei sterreich cialis dosage generic cialis in vietnam cialis 05 200 cialis coupon interactions for cialis cialis 5 mg effetti collateral
when to take cialis before intercourse
یکشنبه 26 خرداد 1398 12:43 ق.ظ

Awesome stuff. Appreciate it.
cialis side effects what is cialis effetti del cialis viagra cialis levitra cialis daily reviews cialis generico postepay canadian drugs generic cialis we use it cialis online store cialis generisches kanada cialis 20 mg best price
http://bellholspal.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 10:35 ق.ظ

Thanks! I like it.
cialis alternative price cialis per pill cialis uk next day cialis generico postepay cipla cialis online tadalafil 10 mg wow cialis tadalafil 100mg cialis generico cialis purchasing cialis professional from usa
online pharmacy cialis
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:06 ب.ظ

Cheers! Plenty of stuff!

usa cialis online cialis generique 5 mg how to purchase cialis on line cialis cost cialis 30 day trial coupon cialis purchasing only here cialis pills cialis canadian drugs cialis flussig 5 mg cialis coupon printable
http://raravib.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 02:27 ق.ظ

You've made your stand very clearly!!
cialis sans ordonnance safe site to buy cialis online weblink price cialis tadalafil generic only best offers cialis use cialis side effects dangers cialis generico lilly can i take cialis and ecstasy online cialis non 5 mg cialis generici
http://cialisvie.com/
سه شنبه 21 خرداد 1398 07:35 ق.ظ

Nicely put, Cheers!
only best offers 100mg cialis look here cialis cheap canada cialis dose 30mg cialis lowest price cialis per paypa look here cialis order on line cialis daily new zealand no prescription cialis cheap when will generic cialis be available achat cialis en suisse
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 02:34 ق.ظ

With thanks, Quite a lot of stuff.

cuanto cuesta cialis yaho cialis side effects cialis australian price buy cialis sample pack generic cialis review uk cialis qualitat free generic cialis safe site to buy cialis online we like it cialis soft gel online cialis
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 08:31 ب.ظ

Amazing a lot of beneficial info!
cost of cialis per pill cialis vs viagra cialis prezzo di mercato cialis generic cialis 5 effetti collaterali cialis tablets for sale discount cialis price cialis best cialis dose 30mg cialis generico in farmacia
http://www.allfresco.ru/news
شنبه 7 اردیبهشت 1398 01:56 ق.ظ
ブランドコピーのサイトでしっかりした商品でランクの高いのを扱っているサイトあれば教えてください。018スーパーコピー時計 専門店!ブランド時計コピー 販売!
buy cialis pills online
پنجشنبه 15 آذر 1397 09:54 ب.ظ

Many thanks! Loads of info.

price cialis wal mart pharmacy cheap cialis only best offers cialis use where cheapest cialis cialis tablets australia cuanto cuesta cialis yaho cialis 5mg prix cialis mit grapefruitsaft the best choice cialis woman cialis online deutschland
Generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:23 ق.ظ

Thanks, I like this.
cialis sale online precios de cialis generico import cialis cialis 100mg suppliers cialis pills in singapore only now cialis for sale in us cialis generisches kanada cialis pills price each viagra vs cialis vs levitra the best choice cialis woman
Cialis canada
چهارشنبه 14 آذر 1397 09:37 ق.ظ

Nicely put, With thanks!
click here to buy cialis generic cialis with dapoxetine buy cheap cialis in uk cialis farmacias guadalajara cialis uk next day cialis generico cialis online trusted tabled cialis softabs calis cialis generika in deutschland kaufen
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 10:05 ب.ظ

You actually explained it exceptionally well!
can i take cialis and ecstasy acheter cialis kamagra if a woman takes a mans cialis cost of cialis per pill we choice free trial of cialis tarif cialis france click now cialis from canada cialis 05 cialis pills we choice free trial of cialis
buy cialis cheap
سه شنبه 13 آذر 1397 11:13 ق.ظ

Superb forum posts. Thanks a lot.
cialis arginine interactio cialis professional yohimbe try it no rx cialis cialis y deporte buying cialis on internet cialis 20 mg cialis 100mg suppliers we recommend cialis best buy non 5 mg cialis generici cialis official site
buy cialis online best price
دوشنبه 12 آذر 1397 10:40 ق.ظ

Whoa a good deal of valuable knowledge.
viagra vs cialis vs levitra cialis price in bangalore cialis daily new zealand cialis without a doctor's prescription tadalafilo buying cialis in colombia generic cialis 20mg uk tadalafil 20 mg cialis coupon we recommend cheapest cialis
buy cheap cialis no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 11:03 ب.ظ

With thanks. Terrific stuff.
cialis generico online buying cialis overnight cialis 10 doctissimo cialis generico online cialis manufacturer coupon cialis prices chinese cialis 50 mg cialis price thailand cialis 100mg suppliers cialis name brand cheap
buy cials online
یکشنبه 11 آذر 1397 09:59 ق.ظ

You said it adequately.
cialis 20 mg best price cialis online cialis generika in deutschland kaufen cialis prezzo di mercato generic cialis pill online viagra vs cialis only best offers 100mg cialis price cialis per pill cialis 10mg prix pharmaci cialis 200 dollar savings card
buy cials online
شنبه 10 آذر 1397 11:13 ب.ظ

Seriously lots of great material!
cialis rckenschmerzen canadian cialis price cialis per pill cialis 20 mg best price cialis daily reviews cialis vs viagra cialis dosage order generic cialis online cialis 5 mg buy cialis tablets for sale
buy cheap cialis in canada
شنبه 10 آذر 1397 09:57 ق.ظ

Regards, Fantastic information.
low dose cialis blood pressure cialis price in bangalore free cialis wow look it cialis mexico cost of cialis per pill overnight cialis tadalafil cialis 20mg click here to buy cialis acquistare cialis internet tarif cialis france
buy cialis pills
جمعه 9 آذر 1397 10:38 ب.ظ

Many thanks, Ample forum posts!

cialis 30 day sample cialis 30 day trial coupon tadalafil 20 mg cialis lilly tadalafi 40 mg cialis what if i take cialis 5 mg para diabeticos cialis cost cialis super acti cialis online deutschland import cialis
buy cialis online safely
جمعه 9 آذر 1397 10:43 ق.ظ

Superb facts. Many thanks.
look here cialis cheap canada dose size of cialis cialis 5mg cialis 30 day sample comprar cialis 10 espa241a buy cialis online legal chinese cialis 50 mg we use it 50 mg cialis dose buy cialis online nz discount cialis
buy cialis online
پنجشنبه 8 آذر 1397 11:38 ب.ظ

Appreciate it. Quite a lot of knowledge!

cialis 5 mg schweiz cialis authentique suisse cialis preise schweiz cialis australian price brand cialis generic cialis for sale south africa cialis for sale cialis tablets for sale chinese cialis 50 mg viagra vs cialis vs levitra
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30