تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - تقوى در نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

تقوى در نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی

تقوى در نهج البلاغه



تقوا از رایج ترین كلمات نهج البلاغه است در كمتر كتابى مانند نهج البلاغه بر عنصر تقوا تكیه شده و البته در نهج البلاغه نیز به كمتر معنى و مفهومى به اندازه تقوا عنایت شده است.
بى تردید اصل پرهیز و اجتناب یكى از اصول زندگى سالم بشر است. در زندگى سالم نفى و اثبات سلب و ایجاب ترك و فعل اعراض و توجه توام با یكدیگر هستند. با نفى و سلب است كه مى توان به اثبات و ایجاب رسید و با ترك و اعراض مى توان به فعل و توجه تحقق بخشید.
پرهیزهاى سالم و مفید هم جهت و هدف دارد و هم محدود است به حدود معین. پس یك روش عملى كوركورانه كه نه جهت و هدفى دارد و نه محدود به حدى است قابل دفاع و تقدیس نیست.
مفهوم تقوا در نهج البلاغه مترادف با مفهوم پرهیز حتى به مفهوم منطقى آن نیست. تقوا در نهج البلاغه نیرویى است روحانى كه بر اثر تمرین هاى زیاد پدید مى آید و پرهیزهاى معقول و منطقى از یك طرف سبب و مقدمه پدید آمدن این حالت روحانى است و از طرف دیگر معلول و نتیجه آن است و از لوازم آن به شمار مى رود.
نهج البلاغه تقوا را به عنوان یك نیروى معنوى و روحى كه بر اثر ممارست و تمرین پدید مى آید و به نوبه خود آثار و لوازم و نتایجى دارد و از آن جمله پرهیز از گناه را سهل و آسان مى نماید طرح و عنوان كرده است. « الا و ان الخطایا خیل شمس حمل علیها اهلها و خلعت لجمها فتقحمت بهم فى النار. الا و ان التقوى مطایا ذلل حمل علیها اهلها و اعطوا ازمتها فاوردتهم الجنه .» همانا خطاها و گناهان و زمام را در اختیار هواى نفس قرار دادن مانند اسب هاى سركش و چموشى است كه لجام از سر آنها بیرون آورده شده و اختیار از كف سوار بیرون رفته باشد و عاقبت اسب ها سوارهاى خود را در آتش افكنند. و مثل تقوا مثل مركب هاى رهوار و مطیع و رام است كه مهارشان در دست سوار است و آن مركب ها با آرامش سوارهاى خود را به سوى بهشت مى برند.
در این خطبه تقوا به عنوان یك حالت روحى و معنوى كه اثرش ضبط و مالكیت نفس است ذكر شده است. این خطبه مى گوید لازمه بى تقوایى و مطیع هواى نفس بودن ضعف و زبونى و بى شخصیت بودن در برابر محركات شهوانى و هواهاى نفسانى است.
انسان در آن حالت مانند سوار زبونى است كه از خود اراده و اختیارى ندارد و این مركب است كه به هر جا كه دلخواهش هست مى رود. لازمه تقوا قدرت اراده و شخصیت معنوى داشتن و مالك حوزه وجود خود بودن است.
«ان تقوى الله حمت اولیاء الله محارمه و الزمت قلوبهم مخافته حتى اسهرت لیالیهم و اظمات هواجرهم . تقواى الهى اولیاى خدا را در حمایت خود قرار داده آنان را از تجاوز به حریم منهیات الهى باز داشته است و ترس از خدا را ملازم دل هاى آنان قرار داده است» تا آنجا كه شب هایشان را بى خواب (به سبب عبادت) و روزهایشان را بى آب (به سبب روزه)گردانیده است.
در اینجا حضرت على (ع) تصریح مى كند، تقوا چیزى است كه پرهیز از محرمات الهى و همچنین ترس از خدا از لوازم و آثار آن است. پس در این منطق تقوا نه عین پرهیز است و نه عین ترس از خدا بلكه نیرویى است روحى و مقدس كه این امور را به دنبال خود دارد. «فان التقوى فى الیوم الحرز و الجنه و فى غد الطریق الى الجنه .» همانا تقوا در امروز دنیا براى انسان به منزله یك حصار و به منزله یك سپر است و در فرداى آخرت راه به سوى بهشت است.
در همه اینها توجه امام معطوف است به جنبه روانى و معنوى تقوا و آثارى كه بر روح مى گذارد به طورى كه احساس میل به پاكى و نیكوكارى و احساس تنفر از گناه و پلیدى در فرد به وجود مى آورد.
از نظر نهج البلاغه تقوا نیرویى است روحى نیرویى مقدس و متعالى كه منشا كشش ها و گریزهایى است كشش به سوى ارزش هاى معنوى و فوق حیوانى و گریز از پستى ها و آلودگى هاى مادى. از نظر نهج البلاغه تقوا حالتى است كه به روح انسان شخصیت و قدرت مى دهد و آدمى را مسلط به خویشتن و مالك «خود» مى كند.

تقوا مصونیت است نه محدودیت

در نهج البلاغه بر این معنى تاكید شده كه تقوا حفاظ و پناهگاه است نه زنجیر و زندان و محدودیت. بسیارند كسانى كه میان مصونیت و محدودیت فرق نمى نهند و با نام آزادى و رهایى از قید و بند به خرابى حصار تقوا فتوا مى دهند.
« فان تقوى الله مفتاح سداد و ذخیره معاد و عتق من كل ملكه و نجاه من كل هلكه. همانا تقوا كلید درستى و توشه قیامت و آزادى از هر بندگى و نجات از هر تباهى است.»
به انسان آزادى معنوى مى دهد یعنى او را از اسارت و بندگى ،هوا و هوس آزاد مى كند رشته آز و طمع و حسد و شهوت و خشم را از گردنش بر مى دارد و به این ترتیب ریشه رقیت ها و بردگى هاى اجتماعى را از بین مى برد. مردمى كه بنده و برده پول و مقام و راحت طلبى نباشند هرگز زیر بار اسارت ها و رقیت هاى اجتماعى نمى روند.

روزنامه جوان - شماره 2366



نظرات() 



Online cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 05:20 ب.ظ

Terrific knowledge. Thanks a lot.
cialis 20 mg cut in half buy cialis online sialis cialis 5mg prix cialis authentique suisse cialis e hiv click here cialis daily uk tesco price cialis prices for cialis 50mg we recommend cialis best buy
Generic cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 09:16 ب.ظ

Kudos! I enjoy this!
cialis canada on line sublingual cialis online prix cialis once a da cialis kamagra levitra cialis for sale in europa cialis billig no prescription cialis cheap order cialis from india cialis coupons cialis wir preise
Online viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 11:46 ق.ظ

Thanks, I appreciate it!
where to order viagra buy canada viagra online purchase of viagra buy pfizer viagra online i want to buy viagra online buy viagra online cheap buy viagra forum viagra online pharmacy usa buy female viagra uk buy viagra online without rx
Buy cialis online
شنبه 18 فروردین 1397 03:50 ق.ظ

You expressed this superbly.
cialis 20 mg effectiveness generic cialis pro cialis prices in england dose size of cialis we like it safe cheap cialis cialis coupons buy generic cialis weblink price cialis cialis uk the best site cialis tablets
Cialis canada
شنبه 4 فروردین 1397 02:28 ق.ظ

Cheers, Wonderful information.
cialis 20mg preis cf cialis rezeptfrei calis costo in farmacia cialis cialis uk next day dose size of cialis buy online cialis 5mg cialis vs viagra cialis italia gratis buy cialis sample pack
Cialis generic
دوشنبه 28 اسفند 1396 07:41 ق.ظ

Thank you, Loads of posts.

cilas what is cialis callus we recommend cialis best buy cialis 30 day sample where cheapest cialis buy name brand cialis on line safe dosage for cialis precios cialis peru cialis 05
std testing price
چهارشنبه 17 آبان 1396 10:33 ب.ظ
سلام، من آرزو می کنم برای اشتراک این وب سایت برای دریافت جدیدترین به روز رسانی،
بنابراین کجا می توانم این کار را انجام دهم لطفا کمک کنید
ameblo.jp
سه شنبه 2 خرداد 1396 02:50 ب.ظ
We stumbled over here different website and thought I might check
things out. I like what I see so now i am following you.
Look forward to looking at your web page again.
Fermin
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 04:41 ب.ظ
That is really attention-grabbing, You're an overly professional blogger.
I have joined your feed and sit up for seeking extra of
your excellent post. Also, I have shared your website in my social networks
BHW
شنبه 19 فروردین 1396 07:34 ب.ظ
Pretty section of content. I just stumbled upon your blog and in accession capital to assert that I get in fact enjoyed account your blog posts.
Any way I'll be subscribing to your feeds and even I achievement you access consistently rapidly.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر