تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - اثبات روح در نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

اثبات روح در نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی



 
     
     

چند خطبه مفصل در نهج البلاغه داریم که یکی از آنها به نام خطبه " الغراء " معروف است. در این خطبه مثل سایر خطبه های مفصل موضوعات مختلفی هست: توحید و غیر توحید و مواعظ، و از آن جمله در مواعظ، حضرت مسأله مرگ و مردن را یادآوری می کند و وضع شخص در حال احتضار را، آن وقتی که در حال جان دادن است و اقاربش اطرافش را گرفته اند و مأیوسند و گریه می کنند و او قسمتی از حواسش تعطیل شده و قسمتی از حواسش کار می کند. تعبیر حضرت این است:

«فهل دفعت الاقارب، او نفعت النواحب، و قد غودر فی محلة الاموات رهینا» آیا نزدیکان می توانند از او دفاع کنند یا این نوحه گری ها سودی به حال او می بخشد پس از آنکه او در محله اموات (قبرستان) گرو واقع شد.
«و فی ضیق المضجع وحیدا» در تنگنای گور تنها ماند.
«قد هتکت الهوام جلدته» حشرات زمین پوستش را پاره پاره کردند.
«و ابلت النواهک جدته، و عفت العواصف آثاره» هلاک کنندگان کارهای جدی او را از بین بردند، بادهای تند آثار و ساختمانهای او را از بین بردند.
«و محا الحدثان معالمه» نشانه هایی که در دنیا از خودش باقی گذاشته بود، حوادث روزگار همه را محو کرد.
«و صارت الاجساد شحبة بعد بضتها» بدنها پس از آن طراوت، پوسیده و خاک شده می شود.
«و العظام نخرة بعد قوتها» استخوانهای او پوسیده می شود پس از آنکه یک روزی نیرومند بود.
«و الارواح مرتهنة بثقل اعبائها» ( اینجا مقارنه ای شده میان اجساد و ارواح ) بدنها و استخوانها در قبر پوسید ولی روحها در گرو سنگینی کارها و اعمال خودش است.
«موقنة بغیب انبائها،» در حالی که یقین کرده است به خبرهای غیبی که در دنیا به او می دادند و آن وقت باور نمی کرد، حالا یقین پیدا کرده که آنچه گفته اند راست بود.
«لا تستزاد من صالح عملها، و لا تستعتب من سیی ء زللها» در آن وقت به او نمی گویند یک مقدار عمل صالح بیشتر کن، چون دیگر آنجا جای عمل نیست و کارهای بدی هم که کرده است، دیگر اینجا فایده ندارد که بگوید ببخشید و توبه و استغفار می کنم، فایده ای ندارد (نهج البلاغه/ خطبه 83).

غرضم این دو جمله است که می فرماید: «صارت الاجساد شحبة بعد بضتها» بدنها، استخوانها پوسیده است ولی روحها در گرو اعمال هستند، در حالی که در آنجا یقین کرده اند به چیزهایی که در دنیا یقین نمی کردند. (آیا) این درست نمی رساند که در نظر امیرالمؤمنین مسأله روح یک مسأله است و مسأله جسد مسأله دیگری، آدم وقتی که مرد بدنش می پوسد و روحش در دنیای دیگری باقی است، آن وضعی دارد و این وضعی؟

توصیف " محتضر " در نهج البلاغه:
خطبه 109 هم راجع به میت در حال احتضار است، می فرماید: «یردد طرفه بالنظر فی وجوههم» در حال احتضار چشمهایش را این طرف و آن طرف بر می گرداند، به چهره بازماندگانش نگاه می کند. در نهج البلاغه این طور آمده که گوشش نمی شنود. از جمله های اینجا شاید جای دیگر هم استفاده شود که میت در حال احتضار، گوشش زودتر از چشمش از کار می افتد. حالا من نمی دانم چه فلسفه ای دارد و چگونه است؟
«یری حرکات السنتهم و لا یسمع رجع کلامهم» می بیند (اطرافیان) زبانهایشان حرکت می کند اما صدایشان را نمی شنود.
«ثم ازداد الموت التیاطا به» باز مرگ چنگهای خودش را بیشتر فرو می برد.
«فقبض بصره» دید را هم از او می گیرد.
«کما قبض سمعه» همچنانکه شنوایی را از او گرفته بود.
«و خرجت الروح من جسده» و روح از جسد او بیرون می رود.
«فصار جیفة بین اهله» بعد از آن یکمرتبه همین انسان موجود زنده به یک مردار در میان خانواده تبدیل می شود.
بعد از تعطیل حواس (آیا) از این تعبیر «و خرجت الروح من جسده» استنباط نمی شود که از نظر امیرالمؤمنین ماهیت حقیقی مرگ، خروج روح از بدن است؟

توصیف " ملک الموت " در نهج البلاغه:
خطبه مختصر دیگری هست که حضرت راجع به توصیف ملک الموت سخن می گوید و ابهامها را (یعنی عجزی که بشر از توصیف ملک الموت دارد) ذکر می کند که ما ملک الموت را نمی توانیم توصیف کنیم تا چه رسد خدای ملک الموت را. می فرماید: آیا هرگز وجود ملک الموت را وقتی که برای قبض روح داخل خانه کسی می شود احساس کرده ای؟ هرگز به چشمت دیدی کی ملک الموت آمده؟

«هل تحس به اذا دخل منزلا؟» آیا احساس می کنی او را وقتی داخل منزلی شود؟
«ام هل تراه اذا توفی احدا؟» آیا در وقتی که قبض روح می کند، تو او را می بینی؟ هرگز نمی بینی. بالاتر، ملک الموت نه تنها می آید در منزل قبض روح می کند (بلکه) جنین را در رحم قبض روح می کند. می گوید راستی تصور تو درباره ملک الموت چیست؟ آیا واقعاً ملک الموت یک جسمی است که می آید داخل خانه ها می شود و آیا جسمی است که داخل رحم مادر می شود و در آنجا روح را قبض می کند، از یکی از اعضاء و جوارح داخل می شود؟
«بل کیف یتوفی الجنین فی بطن امه؟» اینکه جنین گاهی می میرد و (ملک الموت) او را در شکم مادر قبض روح می کند، چگونه است؟
«ایلج علیه من بعض جوارحها؟» آیا ملک الموت یک جسمی است که از بعضی از اعضاء و جوارح این زن وارد می شود و قبض روح می کند؟
«ام الروح اجابته باذن ربها؟» یا نه، او نمی رود، لزومی ندارد او برود تا روح را بگیرد، او می خواهد و روح به اجازه پروردگار خواسته او را اجابت می کند؟
«ام هو ساکن معه فی احشائها؟» یا نه، اساساً ملک الموت در بیرون و جای دیگری نیست که بخواهد بیاید آنجا، همیشه همراه همان زن است؟ یعنی این هم خودش یک فرضی است در باب ملک الموت که همیشه همراه همه کس است.
بعد می فرماید: «کیف یصف الهه من یعجز عن صفة مخلوق مثله؟» بشری که قدرت ندارد یک مخلوق خدا را توصیف کند، چگونه می تواند ادعا کند خدا را آنچنان که هست توصیف کند؟ (نهج البلاغه/خطبه 112).

غرضم این جمله است: «ام الروح اجابته باذن ربها؟» یا اینکه نه، او می خواهد و روح اجابت می کند؟ آیا باز این تعبیر نمی رساند که امیرالمؤمنین در باب مردن و روح این طور می اندیشیده است؟ این سه مطلب از نهج البلاغه صراحت زیادی بر مسأله روح دارد.


نظرات() 



levitra 10 mg kopen
پنجشنبه 19 مهر 1397 04:27 ق.ظ

You expressed this perfectly!
levitra generic levitra 20mg generic levitra levitra 20 mg bayer prezzo levitra 20 mg buy levitra 10mg levitra 20 mg levitra 20 mg levitra 10 mg prezzo levitra 10 mg kopen
Online cialis
سه شنبه 10 مهر 1397 03:19 ق.ظ

Perfectly expressed genuinely. !
acquisto online cialis enter site 20 mg cialis cost look here cialis cheap canada prescription doctor cialis cialis 5 mg funziona 5 mg cialis pharmacie en ligne generic cialis pro cialis uk next day enter site very cheap cialis prix cialis once a da
buy cialis online best price
یکشنبه 8 مهر 1397 12:54 ق.ظ

You reported this wonderfully.
cialis efficacit order cialis from india generic cialis in vietnam cialis generico milano price cialis best cialis 20 mg cost cialis generika in deutschland kaufen cialis dose 30mg generic cialis 20mg tablets no prescription cialis cheap
http://cialisvus.com/
شنبه 7 مهر 1397 09:32 ب.ظ

You actually mentioned this fantastically!
cialis for sale cialis canadian drugs cialis authentique suisse cialis usa cost cialis generico milano cialis generico postepay buying cialis on internet side effects for cialis viagra vs cialis cialis 20mg prix en pharmacie
canadian online pharmacies rated
شنبه 31 شهریور 1397 03:59 ب.ظ

You said it very well..
canadian pharmacycanadian pharmacy canada drugs online canadian pharmacy viagra brand northwest pharmacies online buy vistagra usa global pharmacy canada trusted pharmacy canada scam canadian pharmacy world drugs for sale usa canadian pharmacies-24h
viagravipsale.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 05:40 ب.ظ

Very good forum posts. Thanks a lot.
online cialis generic cialis pro try it no rx cialis buy cialis online nz 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis 20mg prix en pharmacie when will generic cialis be available only best offers cialis use we like it safe cheap cialis cialis coupons
cialisyoues.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 02:27 ق.ظ

You actually suggested this terrifically!
cialis lowest price cialis flussig acquistare cialis internet brand cialis generic cialis lowest price cialis generico en mexico cialis dose 30mg precios cialis peru acquistare cialis internet cialis para que sirve
canadian pharmacy online
سه شنبه 13 شهریور 1397 06:32 ب.ظ

Appreciate it. Lots of advice!

canadian pharmacy no prescription canadian pharmacy cialis online pharmacy canada drugs for sale in mexico canadian viagra pharmacy canada best canadian pharmacycanadian pharmacy pharmacy canadian medications pharmacy buy viagra 25mg
Buy generic viagra
سه شنبه 13 شهریور 1397 03:19 ق.ظ

You expressed it perfectly.
lowest price viagra generic levitra is it legal to buy viagra sildenafil buy uk buy viagra online no rx rx viagra online buy viagra sildenafil online best place to buy generic viagra buy viagra online without buy viagra 50mg
Cialis generic
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:42 ب.ظ

You actually said this really well.
try it no rx cialis 40 mg cialis what if i take canadian drugs generic cialis cialis 20mg prix en pharmacie look here cialis order on line cialis pills price each cialis preise schweiz cialis generico online cialis free trial only now cialis 20 mg
cialisvu.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 01:12 ق.ظ

Nicely put, Thanks!
only here cialis pills cialis generico online cialis cuantos mg hay calis when will generic cialis be available cialis 20 mg cut in half cialis daily reviews cialis tablets cialis soft tabs for sale generic cialis pro
http://viagraessale.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 12:16 ب.ظ

Excellent forum posts. Appreciate it!
cialis online cialis 5mg billiger chinese cialis 50 mg cialis authentique suisse cialis generico milano cialis generisches kanada cialis 20 mg effectiveness buying cialis on internet 200 cialis coupon precios cialis peru
http://viabiovit.com/viagra-without-a-doctors-approval-1.html
سه شنبه 23 مرداد 1397 03:01 ق.ظ

You made your point.
viagra cheap levitra viagra online where to buy viagra uk where can i buy viagra without prescription how to buy viagra without seeing a doctor buy cheap viagra online without prescription buy herbal viagra online where to buy viagra on line ordering viagra buy viagra now
generic cialis mail order
یکشنبه 21 مرداد 1397 10:43 ب.ظ

You actually expressed it effectively.
weblink price cialis cialis side effects dangers buying cialis overnight cialis 10 doctissimo cialis 20mg legalidad de comprar cialis legalidad de comprar cialis import cialis cialis coupon callus
Globalplus
یکشنبه 10 تیر 1397 10:48 ق.ظ
Hi, I would like to subscribe for this webpage too take most
recent updates, thus wһere cɑn i do it please
assist.
jasper
شنبه 9 تیر 1397 07:26 ب.ظ
Thank you for some othеr informative website. Ꭲһe place eⅼѕe may jᥙst I get that kinnd of info written iin sucһ a
perfect method? Ι have a challenge tһat I amm just now operating оn, and I have been on the ⅼook ᧐ut
for sucһ information.
Stone Jana
چهارشنبه 23 خرداد 1397 05:07 ب.ظ
Keep on working, great job!
Eyelashes Growth
سه شنبه 1 خرداد 1397 12:05 ق.ظ
It's actually a cool and helpful piece of information.I'm happy that
you shared this helpful information with us. Please stay us upp to date like this.
Thanks for sharing.
Generic cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 03:38 ق.ظ

Terrific material, Many thanks!
cialis for sale cialis generico milano how do cialis pills work buying cialis on internet rx cialis para comprar generic cialis cialis arginine interactio cialis patent expiration cialis baratos compran uk generic cialis
Cialis prices
جمعه 7 اردیبهشت 1397 06:48 ب.ظ

Kudos! Numerous advice!

how does cialis work online cialis preis cialis 20mg schweiz cialis 30 day trial coupon cialis professional yohimbe we choice free trial of cialis best generic drugs cialis sialis cialis pills in singapore usa cialis online
Viagra vs viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 03:32 ق.ظ

Seriously all kinds of good knowledge!
buy prescription viagra sildenafil generic levitra buy online viagra uk how to get viagra prescription how to get viagra get viagra prescription buy sildenafil viagra buy viagra usa buy tadalafil online
Abeer Mahmoud
یکشنبه 26 فروردین 1397 10:30 ق.ظ
Hi there, itѕ g᧐od post гegarding media print,
ԝе alⅼ know media is a enormous source of fаcts.
roman viagra
جمعه 24 فروردین 1397 03:50 ق.ظ
Ӏ simply could not depart yoᥙr site before suggesting tһat I rеally enjoyed the
standard іnformation аn individual provide tⲟ youг visitors?
Is gonna be baϲk օften to check out new posts
generic viagra super active reviews
پنجشنبه 23 فروردین 1397 01:04 ب.ظ
It's а pity yoս ɗon't have a donate button! I'd cеrtainly donate t᧐ thіs outstanding blog!

I suppose for now і'll settle f᧐r book-marking and
adding үour RSS feed to mу Gootle account. Ӏ look forward tо brand new updates
and will share this blog ѡith mу Facebook ցroup.
Chat ѕoon!
Online cialis
جمعه 17 فروردین 1397 07:16 ب.ظ

Useful data. Kudos!
discount cialis female cialis no prescription venta cialis en espaa prix de cialis cialis 5mg safe dosage for cialis buy cialis online costo in farmacia cialis cialis generic tadalafil buy cialis 30 day sample
mezo
سه شنبه 7 فروردین 1397 03:11 ق.ظ
I enjoy reading a post tһat wіll mаke people tһink.
Alѕo, many thanks foг allowing mе to cоmment!
CialisJaids
یکشنبه 27 اسفند 1396 10:21 ب.ظ

Nicely put, With thanks!
best generic drugs cialis viagra cialis levitra cialis e hiv are there generic cialis india cialis 100mg cost cialis taglich cialis for sale south africa cialis billig cialis patent expiration cialis 30 day trial coupon
How can you heal an Achilles tendonitis fast?
جمعه 24 شهریور 1396 04:09 ب.ظ
I like what you guys are usually up too. This kind of clever work and
reporting! Keep up the great works guys I've included you guys to
blogroll.
Lynn
دوشنبه 9 مرداد 1396 10:04 ب.ظ
I've been surfing online greater than three
hours as of late, but I by no means discovered any attention-grabbing article like yours.
It's lovely value sufficient for me. In my view, if all
webmasters and bloggers made excellent content material as you probably did, the internet might be a lot more helpful
than ever before.
Alfonso
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 06:07 ق.ظ
Magnificent beat ! I would like to apprentice while you amend
your web site, how could i subscribe for a blog website?
The account helped me a acceptable deal. I had been tiny bit acquainted of this your broadcast
provided bright clear concept
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر