تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - اثبات روح در نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

اثبات روح در نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی



 
     
     

چند خطبه مفصل در نهج البلاغه داریم که یکی از آنها به نام خطبه " الغراء " معروف است. در این خطبه مثل سایر خطبه های مفصل موضوعات مختلفی هست: توحید و غیر توحید و مواعظ، و از آن جمله در مواعظ، حضرت مسأله مرگ و مردن را یادآوری می کند و وضع شخص در حال احتضار را، آن وقتی که در حال جان دادن است و اقاربش اطرافش را گرفته اند و مأیوسند و گریه می کنند و او قسمتی از حواسش تعطیل شده و قسمتی از حواسش کار می کند. تعبیر حضرت این است:

«فهل دفعت الاقارب، او نفعت النواحب، و قد غودر فی محلة الاموات رهینا» آیا نزدیکان می توانند از او دفاع کنند یا این نوحه گری ها سودی به حال او می بخشد پس از آنکه او در محله اموات (قبرستان) گرو واقع شد.
«و فی ضیق المضجع وحیدا» در تنگنای گور تنها ماند.
«قد هتکت الهوام جلدته» حشرات زمین پوستش را پاره پاره کردند.
«و ابلت النواهک جدته، و عفت العواصف آثاره» هلاک کنندگان کارهای جدی او را از بین بردند، بادهای تند آثار و ساختمانهای او را از بین بردند.
«و محا الحدثان معالمه» نشانه هایی که در دنیا از خودش باقی گذاشته بود، حوادث روزگار همه را محو کرد.
«و صارت الاجساد شحبة بعد بضتها» بدنها پس از آن طراوت، پوسیده و خاک شده می شود.
«و العظام نخرة بعد قوتها» استخوانهای او پوسیده می شود پس از آنکه یک روزی نیرومند بود.
«و الارواح مرتهنة بثقل اعبائها» ( اینجا مقارنه ای شده میان اجساد و ارواح ) بدنها و استخوانها در قبر پوسید ولی روحها در گرو سنگینی کارها و اعمال خودش است.
«موقنة بغیب انبائها،» در حالی که یقین کرده است به خبرهای غیبی که در دنیا به او می دادند و آن وقت باور نمی کرد، حالا یقین پیدا کرده که آنچه گفته اند راست بود.
«لا تستزاد من صالح عملها، و لا تستعتب من سیی ء زللها» در آن وقت به او نمی گویند یک مقدار عمل صالح بیشتر کن، چون دیگر آنجا جای عمل نیست و کارهای بدی هم که کرده است، دیگر اینجا فایده ندارد که بگوید ببخشید و توبه و استغفار می کنم، فایده ای ندارد (نهج البلاغه/ خطبه 83).

غرضم این دو جمله است که می فرماید: «صارت الاجساد شحبة بعد بضتها» بدنها، استخوانها پوسیده است ولی روحها در گرو اعمال هستند، در حالی که در آنجا یقین کرده اند به چیزهایی که در دنیا یقین نمی کردند. (آیا) این درست نمی رساند که در نظر امیرالمؤمنین مسأله روح یک مسأله است و مسأله جسد مسأله دیگری، آدم وقتی که مرد بدنش می پوسد و روحش در دنیای دیگری باقی است، آن وضعی دارد و این وضعی؟

توصیف " محتضر " در نهج البلاغه:
خطبه 109 هم راجع به میت در حال احتضار است، می فرماید: «یردد طرفه بالنظر فی وجوههم» در حال احتضار چشمهایش را این طرف و آن طرف بر می گرداند، به چهره بازماندگانش نگاه می کند. در نهج البلاغه این طور آمده که گوشش نمی شنود. از جمله های اینجا شاید جای دیگر هم استفاده شود که میت در حال احتضار، گوشش زودتر از چشمش از کار می افتد. حالا من نمی دانم چه فلسفه ای دارد و چگونه است؟
«یری حرکات السنتهم و لا یسمع رجع کلامهم» می بیند (اطرافیان) زبانهایشان حرکت می کند اما صدایشان را نمی شنود.
«ثم ازداد الموت التیاطا به» باز مرگ چنگهای خودش را بیشتر فرو می برد.
«فقبض بصره» دید را هم از او می گیرد.
«کما قبض سمعه» همچنانکه شنوایی را از او گرفته بود.
«و خرجت الروح من جسده» و روح از جسد او بیرون می رود.
«فصار جیفة بین اهله» بعد از آن یکمرتبه همین انسان موجود زنده به یک مردار در میان خانواده تبدیل می شود.
بعد از تعطیل حواس (آیا) از این تعبیر «و خرجت الروح من جسده» استنباط نمی شود که از نظر امیرالمؤمنین ماهیت حقیقی مرگ، خروج روح از بدن است؟

توصیف " ملک الموت " در نهج البلاغه:
خطبه مختصر دیگری هست که حضرت راجع به توصیف ملک الموت سخن می گوید و ابهامها را (یعنی عجزی که بشر از توصیف ملک الموت دارد) ذکر می کند که ما ملک الموت را نمی توانیم توصیف کنیم تا چه رسد خدای ملک الموت را. می فرماید: آیا هرگز وجود ملک الموت را وقتی که برای قبض روح داخل خانه کسی می شود احساس کرده ای؟ هرگز به چشمت دیدی کی ملک الموت آمده؟

«هل تحس به اذا دخل منزلا؟» آیا احساس می کنی او را وقتی داخل منزلی شود؟
«ام هل تراه اذا توفی احدا؟» آیا در وقتی که قبض روح می کند، تو او را می بینی؟ هرگز نمی بینی. بالاتر، ملک الموت نه تنها می آید در منزل قبض روح می کند (بلکه) جنین را در رحم قبض روح می کند. می گوید راستی تصور تو درباره ملک الموت چیست؟ آیا واقعاً ملک الموت یک جسمی است که می آید داخل خانه ها می شود و آیا جسمی است که داخل رحم مادر می شود و در آنجا روح را قبض می کند، از یکی از اعضاء و جوارح داخل می شود؟
«بل کیف یتوفی الجنین فی بطن امه؟» اینکه جنین گاهی می میرد و (ملک الموت) او را در شکم مادر قبض روح می کند، چگونه است؟
«ایلج علیه من بعض جوارحها؟» آیا ملک الموت یک جسمی است که از بعضی از اعضاء و جوارح این زن وارد می شود و قبض روح می کند؟
«ام الروح اجابته باذن ربها؟» یا نه، او نمی رود، لزومی ندارد او برود تا روح را بگیرد، او می خواهد و روح به اجازه پروردگار خواسته او را اجابت می کند؟
«ام هو ساکن معه فی احشائها؟» یا نه، اساساً ملک الموت در بیرون و جای دیگری نیست که بخواهد بیاید آنجا، همیشه همراه همان زن است؟ یعنی این هم خودش یک فرضی است در باب ملک الموت که همیشه همراه همه کس است.
بعد می فرماید: «کیف یصف الهه من یعجز عن صفة مخلوق مثله؟» بشری که قدرت ندارد یک مخلوق خدا را توصیف کند، چگونه می تواند ادعا کند خدا را آنچنان که هست توصیف کند؟ (نهج البلاغه/خطبه 112).

غرضم این جمله است: «ام الروح اجابته باذن ربها؟» یا اینکه نه، او می خواهد و روح اجابت می کند؟ آیا باز این تعبیر نمی رساند که امیرالمؤمنین در باب مردن و روح این طور می اندیشیده است؟ این سه مطلب از نهج البلاغه صراحت زیادی بر مسأله روح دارد.


نظرات() 



http://viagrawwithoutdoctor.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 11:58 ب.ظ

With thanks. Loads of content.

north west pharmacies canada canadian pharmaceuticals for usa sales drugs for sale on internet drugs for sale online canadian drugstore canadian mail order pharmacies canadian pharmaceuticals nafta canadian pharmacy no prescription canada rx trust pharmacy canada reviews
http://medetwill.strikingly.com/
دوشنبه 3 تیر 1398 06:27 ق.ظ

You expressed that superbly!
cialis generico en mexico viagra cialis levitra achat cialis en itali trusted tabled cialis softabs link for you cialis price non 5 mg cialis generici cialis coupon viagra vs cialis cialis generique 5 mg tadalafil
http://doftidep.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 02:28 ب.ظ

Seriously many of great tips.
buy cialis sample pack cialis 5 mg effetti collateral canadian discount cialis tadalafil 10 mg cialis 20 mg best price opinioni cialis generico cialis 20 mg effectiveness how to buy cialis online usa warnings for cialis acheter cialis meilleur pri
sialis
شنبه 1 تیر 1398 11:43 ب.ظ

Very good write ups. Kudos.
pastillas cialis y alcoho cialis canada prix de cialis cialis 5 mg buy we use it 50 mg cialis dose acquistare cialis internet cialis prezzo in linea basso cialis 5 mg scheda tecnica female cialis no prescription cialis 20 mg cost
http://speechdocgi.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 06:59 ق.ظ

With thanks. Valuable information!
viagra vs cialis vs levitra cialis online deutschland cost of cialis cvs cost of cialis cvs cialis manufacturer coupon cialis 20mg preis cf comprar cialis navarr canadian discount cialis how does cialis work ou trouver cialis sur le net
http://nalwellti.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 02:54 ب.ظ

Seriously plenty of awesome information.
cialis tadalafil cialis prezzo di mercato look here cialis order on line the best choice cialis woman dose size of cialis warnings for cialis when can i take another cialis cialis 100mg suppliers enter site very cheap cialis we like it cialis soft gel
Buy cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 10:38 ب.ظ

Whoa lots of awesome material!
cialis 20mg online prescriptions cialis cialis kamagra levitra cialis preise schweiz generic cialis in vietnam cialis y deporte cialis prices in england cialis official site cialis super acti cialis et insomni
http://evuzic.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:33 ق.ظ

Thanks a lot, A good amount of postings!

cialis dosage compare prices cialis uk cialis 20 mg cut in half we choice free trial of cialis import cialis costo in farmacia cialis cialis 5 effetti collaterali 200 cialis coupon acquisto online cialis best generic drugs cialis
http://lifirsccom.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:32 ق.ظ

Amazing tons of valuable knowledge!
cialis e hiv buy cialis sample pack cialis cuantos mg hay buy cialis online cialis purchasing tadalafil 20mg cialis daily reviews buy generic cialis cialis online napol buy name brand cialis on line
http://anmire.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:25 ق.ظ

Thanks a lot! An abundance of forum posts!

only now cialis 20 mg cialis price thailand cialis free trial cost of cialis cvs cialis sicuro in linea cialis official site cialis dosage recommendations cialis rezeptfrei cialis cost cipla cialis online
Cialis generic
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:10 ب.ظ

Amazing lots of beneficial data!
generic cialis at walmart tadalafil tablets achat cialis en itali buy cialis uk no prescription miglior cialis generico cialis y deporte safe dosage for cialis india cialis 100mg cost effetti del cialis cialis farmacias guadalajara
http://ranvolow.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 12:33 ب.ظ

With thanks, I value this!
cialis coupons printable cialis reviews cialis therapie cialis 20mg preis cf dosagem ideal cialis buy cialis online legal import cialis buy cialis online cheapest generico cialis mexico low cost cialis 20mg
Online cialis
جمعه 24 خرداد 1398 10:27 ب.ظ

Amazing info. Appreciate it.
cialis online holland canadian discount cialis buy generic cialis cialis lilly tadalafi cialis coupons venta cialis en espaa tadalafil tablets cialis 20 mg cut in half how to buy cialis online usa order generic cialis online
do you have to take cialis everyday
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:51 ب.ظ

You made your point.
how much does a cialis cost precios de cialis generico cialis in sconto opinioni cialis generico cialis price thailand cialis 10 doctissimo american pharmacy cialis wow cialis 20 cialis generika in deutschland kaufen venta de cialis canada
Cialis 20 mg
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:24 ق.ظ

Whoa a good deal of useful material.
order a sample of cialis cialis for sale cialis generico postepay cialis 05 cialis pas cher paris cialis generico postepay cialis generika rezeptfrei cialis apotheke venta de cialis canada we like it safe cheap cialis
http://reicarlna.strikingly.com/
چهارشنبه 22 خرداد 1398 02:21 ب.ظ

Valuable advice. Cheers.
generic cialis tadalafil cialis ahumada cialis 20 mg best price cialis 30 day sample cialis online deutschland when will generic cialis be available tadalafil 20 mg cialis usa cost cialis official site cialis generika
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 06:35 ق.ظ

Thanks! I enjoy this.
cialis kaufen generic low dose cialis generic cialis 20mg uk prix cialis once a da discount cialis cialis ahumada canada discount drugs cialis cialis 30 day sample cialis 20mg cialis per paypa
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 12:36 ق.ظ

Awesome posts, With thanks.
venta cialis en espaa cialis soft tabs for sale cialis online tadalafil 10 mg cialis alternative cialis side effects dangers cialis pas cher paris we choice cialis uk cialis en 24 hora how do cialis pills work
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 06:50 ب.ظ

Kudos. I value it!
cialis daily dose generic cialis rckenschmerzen cialis pills boards generic cialis 20mg uk cialis sale online cialis generic tadalafil buy cialis coupons printable cialis en mexico precio american pharmacy cialis cialis uk next day
http://www.soudecrossey.fr
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 12:20 ب.ظ
ルイヴィトンコピーバッグ,財布,小物新作、色なシリーズヴィトンスーパーコピー商品
http://www.mirmetro.net/yekaterinburg/cruise_18_chkalovskaya
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 12:18 ب.ظ
ルイヴィトン スーパーコピーブランド代引きバッグ/時計/財布/靴/ベルトn級激安通販
https://gepa.es/content/4-sobre
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 12:18 ب.ظ
2013年最新ブランドコピー、スーパーコピー商品も一々入荷しています。今すぐお気にあるスーパーコピー、ブランドコピー
https://www.nederlandinn.nl/teksten-schrijven/
پنجشنبه 5 اردیبهشت 1398 12:18 ب.ظ
ルイヴィトンコピー販売,ルイヴィトンバッグコピー,ルイヴィトン財布コピー,ルイヴィトン激安,ヴィトン長財布コピー,ルイヴィトン偽物,ヴィトンコピー,ルイヴィトン ショルダーバッグコピー,ルイヴィトンダミエ財布コピー
http://canadianpharmacyonl.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 02:38 ب.ظ

Awesome write ups. With thanks!
canadian medications online canada vagra good canadian online pharmacies canadian online pharmacies reviews trust pharmacy canada prescriptions from canada without online canadian pharmacies canadian pharmacys cialis from canada canadian medications
Cialis 20 mg
جمعه 16 آذر 1397 12:35 ق.ظ

You expressed that perfectly.
cialis kamagra levitra viagra vs cialis vs levitra legalidad de comprar cialis cialis vs viagra cialis generique we recommend cialis info cialis taglich cialis tadalafil cialis lowest price cialis with 2 days delivery
buy cialis no rx
پنجشنبه 15 آذر 1397 05:07 ق.ظ

Many thanks! A good amount of knowledge.

we choice cialis uk cialis generico milano price cialis best generico cialis mexico buy cialis online legal weblink price cialis cialis billig cialis professional from usa cialis sans ordonnance order a sample of cialis
Buy cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:13 ق.ظ

Incredible many of beneficial knowledge.
enter site natural cialis cialis coupon low cost cialis 20mg cialis 5mg prix cialis patentablauf in deutschland female cialis no prescription cialis professional yohimbe cialis daily how to buy cialis online usa buying brand cialis online
Cialis prices
سه شنبه 13 آذر 1397 11:48 ب.ظ

Excellent knowledge. Thank you.
cialis dose 30mg cialis in sconto cialis farmacias guadalajara cialis online cialis price in bangalore cialis dose 30mg cialis professional from usa generic cialis 20mg uk dose size of cialis cialis diario compra
buy tadalafil no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 12:47 ب.ظ

Amazing information. Appreciate it.
precios de cialis generico cialis rezeptfrei sterreich look here cialis cheap canada cialis australia org viagra vs cialis cialis purchasing cialis savings card cialis en 24 hora cialis 200 dollar savings card generic cialis soft gels
buy cialis with no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 01:18 ق.ظ

Great material. Many thanks!
free generic cialis when can i take another cialis cialis patent expiration cialis 20 mg cost venta cialis en espaa we choice cialis pfizer india cialis en mexico precio achat cialis en suisse buying brand cialis online cialis online deutschland
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30