تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - جلوه های رویش های اجتماعی از دیدگاه نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

جلوه های رویش های اجتماعی از دیدگاه نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی

 علی رغم ریزش های اجتماعی ، مصادیق رویش ها هم در مقطع تاریخی صدر اسلام کم نبوده است از جمله ی آنان می توان به برخی شخصیت ها و صحابه ی بزرگ امام علی(علیه السلام ) اشاره کرد: مالک اشتر ، عقیل بن ابی طالب ، عثمان بن حنیف، عمار بن یاسر ، مقداد ، ابوذر ، سلمان فارسی ، عبدالله و عبیدالله بن عباس ، سعید بن نمران ( حاکم یمن) ، محمد بن ابی بکر ، عمر و بن حمق ، عدی بن حاتم ، میثم تمار ، حسان بن حسان ، قیس بن سعد ، ابن تیهان یا ذوالشهادتین ، هاشم مرقال ، زید بن صوحان عبدی ، خبّاب بن ارت ، هاشم بن عتبه و ... رهبر معظم انقلاب ( مدظله العالی ) این چنین به بحث و رویش ها اشاره نموده اند : «... رویش ، عبدالله بن عباس ، محمّد بن ابی بکر است ، مالک اشتر است ، میثم تمار است . این ها رویش های جدیدند. این ها که در زمان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) نبودند ، این ها در همان دوره ی غربت اسلام روییدند، این ها نهال های تازه اند ... شما ببینید ، یک مالک اشتر در همه ی تاریخ اسلام ، چه قدر مؤثر است...
امیرالمؤمنین (علیه السلام ) هر جا در میدان های جنگ احتیاج به زبان داشت ، عبدالله بن عباس می رفت و هر جا احتیاج به شمشیر داشت ، مالک اشتر بود ، ... مثل این رجال نه یکی نه ده تا ، نه هزار تا ، هزاران نفر بودند ...»(1) اینک به جلوه هایی از رویش ها در دیدگاه نهج البلاغه اشاره می نماییم تا از خلال ذکر سیمای مجاهدان راه خدا ، به الگوهای جاودانه ای دست یابیم که برای همه ی عصرها و نسل ها اسوه هایی ماندگار به حساب می آیند.

مالک اشتر ؛ مصداق رویشی عظیم

حضرت امیر (علیه السلام ) در نامه ها ، خطبه ها و حکمت های متعدّد ،ویژگی ها و ارزش های والای مالک اشتر را برشمرده و به نقش الگویی این شخصیت بزرگ اشاره فرموده اند . از جمله :
- بنده ی سرافراز خداوند ( بعثت الیکم عبداً من عباد الله ).
- در روز های وحشتناک ، هوشیار( لاینام ایّام الخوف).
- خستگی ناپذیر در برابر دشمن.( و لا ینکل عن الاعداء ساعات الروع).
- سخت و مقاوم در برابر دشمن( اشدّ عی الفجّار من حریق النّار).
- برخوردار از ولایت و رهبری( و اطیعوا امره فیما طابق الحقّ).
- شمشیری از شمشیرهای خدا( فانّه سیف من سیوف الله).
- مبارز سستی ناپذیر (لا کلیل الظبّه).
- دارای ضربه ها و حملات کوبنده ( و لا نابی الضّریبة ).
- برخوردار از مدیریت نظامی (فان امرکم ان تنفروا فانفروا).
- تسلیم اوامر رهبری( فانه لایقدم و لا یحجم).
- ناصح و خیرخواه مردم( و قد آثرتکم به علی نفسی لنصیحة لکم...).
- سخت گیر و توانا در برابر دشمنان( و شدّة شکیمته علی عدوکم).(2)
- ممتاز در میان یاران ( و الله لو کان جبلاً لکان قتدا).
- سازش ناپذیر( و لو کان حجراً لکان صلداً).
- دارای شخصیت برتر ( لا یرتقیه الحافر).
- دارای ارزش های دست نایافتنی ( و لا یوفی علیه الطائر).(3)
- راست کننده ی کجی ها(فلقد قوم الاود ).
- درمان کننده ی دردها ( و داوی العمد).
- برپا دارنده ی سنّت پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم ) ( و اقام السنّة).
- پشت کننده بر فتنه ها ( و خلّف الفتنة).
- پرهیز کننده از آلودگی ها ( ذهب نقّی الثوب).
- پرهیز کننده از زشتی ها( قلیل العیب).
- پیشگام در انجام نیکی ها ( اصاب خیرها).
- رهایی یافته از بدی ها ( و سبق شرّها).
- اطاعت کننده خدا( ادّی الی الله طاعته).
- بیم ناک از مجازات الهی(و اتّقا بحقّه ).
- سرگردانی مردم مصر بعد از مرگش ( رحل و ترکهم فی طرق).(4)
- شایسته ی فرماندهی ( و قد امرت علیکما).
- در امر فرماندهی ، مدیر و مدبّر( و قد امرت علیکما فاسمعاً له و اطیعاً).
- پناهگاه مطمئن برای نیروها( و قد... و اجعلاه درعا و مجنّا).
- شجاعت و جسارت در جنگ ( فانه ممن لا یخاف و هنه).
- دور بودن از لغزش ها و خطاها( فانه ممن ... و لا سقطته).
- برخوردار از قاطعیت ( و لا بطؤه عمّا الاسراع الیه احزم).
- بهره مند از شناخت لازم ( و لا اسراعه الی ما البطء عنه امثل).(5)
- ناصح و خیراندیش برای اسلام و رهبر( کان رجلاً لنا ناصحاً).
- سخت گیر و کوبنده نسبت به دشمنان اسلام ( و علی عدوّنا شدیداً ناقما).
- مشمول دعای رهبر ( فرحمه الله).
- بهره مند از خشنودی امام (علیه السلام ) ( و نحن عنه راضون).
- بهره مند از پاداش های الهی ( اولاه الله رضوانه).(6)

سیمای مجاهدان راه خدا در آینه ی شخصیّت ابوذر

ویژگی های شخصیّتی که امام علی (علیه السلام ) در نهج البلاغه بر می شمارد ، شخصیّت این صحابه ی بزرگ را به خوبی ترسیم می کند که می تواند اسوه ی مجاهدان راه خدا در همه ی ادوار تاریخ باشد:
- در راه خدا خشم می کند( یا اباذر انک غضبت الله).
- امیدوار به خداوند است ( فارج من غضبت له).
- ترساننده ی دنیا پرستان است ( ان القوم خافوک علی دنیاهم)
- غیرتمند دین دار است(و خفتهم علی دینک).
- پرهیز از دنیای دنیاطلبان دارد( فاترک فی ایدیهم).
- سود برنده در آخرت است( و ستعلم من الرّابع غداً).
- مورد غبطه ی بهشتیان است(و الاکثر حسداً).
- بی از هدایای دشمنان است(و ما اغناک عمّا منعوک).
- با غیر حق انس و الفت نمی گیرد( لا یؤنسّنک الاّ الحق).
- وحشت دارد از باطل گرایی ( و لا یوحشنک الا الباطل).
- با دنیا پرستان ترک دوستی می کند.( فلو قبلت دنیاهم لا حبّوک).
- با دنیا پرستان هم کاری نمی کند( و لو قرضت منها لأمنوک).(7)

محمّد بن ابی بکر ؛ مصداق رویش غریبانه

امیرالمؤمنین (علیه السلام ) دو ویژگی شخصیّتی مهم را برای او بر می شمارد که اگر به خصوصیات دیگرش هم اشاره نمی فرمود ، در معرفی این صحابی بزرگ کفایت می کردند.
طبق فرموده ی حضرت ، او :
- مورد محبّت و اعتماد امام (علیه السلام ) بود( و لقد کان الی حبیباً).
- تربیت شده ی امام (علیه السلام) بود ( و کان لی ربیباً).(8)
فضایل دیگر محمّد بن ابی بکر عبارتند از:
- در حکومت مصر نقش کلیدی داشت ( حزننا علیه علی قدر سرورهم به).
- دشمن سرسخت شامیان بود(الا انهم نقضوا بغیضاً).
- دوستی وفادار برای امام (علیه السلام ) بود (و نقصنا حبیباً).
- امام (علیه السلام ) در شهادتش اندوهناک شد(ان حزننا علیه).
- معاویه از مرگ او شادمان شد(علی قدر سرورهم به ...).(9)
- رسیدن به مقام شهادت که برای او فضیلتی بزرگ محسوب می شود .( و محمد بن ابی بکر قد استشهد ).
- فرزندی دلسوز و خیراندیش برای امام (علیه السلام ) بود( ولداً ناصحان).
- کارگزاری تلاش گر و رنج دیده بود( و عاملاً کادحاً).
- شمشیری برنده و قاطع برای اسلام بود( و سیفاً قاطعان).
- سدّی استوار و بازدارنده در برابر دشمن به حساب می آمد( و رکناً دافعاً).(10)

عبدالله بن خبّاب بن ارت ؛ مهاجری عاشق

وی که از صحابه ، برجسته امام علی (علیه السلام ) بود ، مورد بغض و کینه ی خوارج قرار گرفت و از آن جا که حضرت او را پس از جریان حکمیت بر حق دانسته بود ، او را مستحقّ مرگ دانستند و در کنار نهری سر بریدند و سپس همسر و جنینش را کشتند. در تاریخ است که در همین زمان خرمایی از درخت افتاد و یکی از خوارج آن را به دهان گرفت و دیگری او را به خاطر عدم پرداخت مبلغ آن نهی کرد . او نیز خرما را از دهانش بیرون انداخت که نکند مرتکب گناهی شده باشد! چون خبر شهادت این صحابی وفادار ، به حضرت رسید ، امام (علیه السلام ) سفیری نزد خوارج فرستاد که متأسفانه او را هم کشتند.(11)
حضرت امیر (علیه السلام ) در نهج البلاغه ویژگی های شخصیتی او را این چنین بر می شمارد:
- با میل و رغبت اسلام آورد ( یرحم الله خبّاب بن ارت فلقد اسلم راغباً).
- هجرتی عاشقانه در راه خدا داشت( و هاجر طائعاً).
- دارای ملکه ی قناعت و خودکفایی بود( و قنع بالکفاف).
- از خدا خشنود بود( و رضی عن الله).
- زندگی سراسر مجاهدانه ای داشت( و عاش مجاهداً).(12)
در جای دیگری نیز حضرت به ویژگی های رویش ها و الگوهای ایثار طلبی اشاره می فرمایند: « ... دریغا از برادرانم که قرآن را خواندند و بر اساس آن قضاوت کردند . در واجبات الهی اندیشه کرده و آن ها را برپا داشتند. سنت های الهی را زنده و بدعت ها را نابود کردند . دعوت جهاد را پذیرفته و به رهبر خود اطمینان داشته و از او پیروی کردند ...»(13)

حجر بن عدی ؛ رویشی غریبانه در عصر امام حسن(علیه السلام)

چنان که از منابع تاریخی این دوره بر می آید ، علی رغم ریزش های قابل توجّهی که در دوران امام حسن(علیه السلام ) واقع شد ، رویش های عظیمی نیز نهضت اسلامی را حفظ و تداوم بخشید . امام حسین (علیه السلام ) در نامه ای به معاویه به ویژگی های شخصیّتی حجر و یارانش می پردازد که عظمت وجودی این صحابی بزرگ را به خوبی آشکار می سازد.
امام حسین (علیه السلام ) در نامه اش به معاویه می فرماید: « آیا تو قاتل حجر بن عدی و یارانش نبودی ؟ قاتل کسانی که همه از :
- نماز گزاران و پرستندگان خداوند بودند .
- کسانی که بدعت ها را ناروا شمرده و با آن سخت مبارزه می کردند.
- کارشان امر به معروف و نهی از منکر بود.(14)

پی نوشت ها :

1- رهبر معظم انقلاب( مدظله العالی): سخنرانی مورخ 27/9/78.
2- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، نامه ی 38.
3- همان : حکمت 443.
4- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، خطبه ی 228.
5- همان : نامه ی 13.
6- همان : نامه ی 34.
7- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، خطبه ی 130.
8- نهج البلاغه : ترجمه دشتی ، خطبه 68.
9- همان : حکمت 325.
10- همان : نامه 35.
11- طبری: تاریخ الرسل و الملوک ، ... ، ج4 ، صفحات 609 و 610.
12- نهج ابلاغه : ترجمه دشتی ، حکمت 43.
13- همان : خطبه 182.
14- دینوری ، ابن قتیبه : الامامة و السیاسة ، طبع 3 ، قاهره ، مکتبة مصطفی البابی الحلبی ، 1382 هـ ق ، جلد 1 ، ص180.

کتاب «عاشورا خروش بیداری» ، نوروز اکبری زادگان


نظرات() 



Online cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:50 ق.ظ

Regards. A good amount of content.

5 mg cialis coupon printable low dose cialis blood pressure cialis patentablauf in deutschland cialis great britain cialis prezzo al pubblico we use it 50 mg cialis dose cialis venta a domicilio tadalafil tablets cialis online nederland click here take cialis
Buy cialis online
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 08:30 ق.ظ

Many thanks! A good amount of knowledge.

tadalafil 20 mg import cialis cialis side effects dangers cialis 10mg prix pharmaci achat cialis en suisse cialis for daily use cialis bula cialis 20 mg effectiveness cialis tablets australia cialis baratos compran uk
Discount viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 03:04 ب.ظ

You revealed this adequately!
buy viagra online usa cheap viagra uk order cheap viagra online get viagra buyviagra buy viagra online usa how to safely buy viagra online can i buy viagra without prescription uk viagra prices buy viagra canada
Online cialis
شنبه 18 فروردین 1397 06:33 ق.ظ

Whoa a lot of beneficial tips!
price cialis per pill cialis patentablauf in deutschland cialis generico cialis 5mg prix prices for cialis 50mg cialis generique 5 mg look here cialis cheap canada cialis tablets for sale chinese cialis 50 mg american pharmacy cialis
Buy cialis
شنبه 4 فروردین 1397 05:31 ق.ظ

Many thanks! Excellent information.
cialis dose 30mg cialis online we choice free trial of cialis cialis generico in farmacia cialis authentique suisse cialis rezeptfrei cialis alternative cialis efficacit buy cialis we recommend cialis best buy
Online cialis
دوشنبه 28 اسفند 1396 11:02 ق.ظ

Useful data. Regards.
generic cialis pill online cialis pas cher paris generic cialis tadalafil cialis online holland we recommend cialis info only best offers 100mg cialis when can i take another cialis cialis generika in deutschland kaufen prezzo cialis a buon mercato click here to buy cialis
смартфон леново к 6 ноут характеристики
چهارشنبه 4 بهمن 1396 01:46 ب.ظ
Excellent article! We will be linking to this great article on our site.
Keep up the good writing.
سه شنبه 3 بهمن 1396 11:42 ب.ظ
Hello There. I found your blog using msn. This is a really well
written article. I will make sure to bookmark it and return to read more of your useful information.
Thanks for the post. I'll definitely return.
سه شنبه 3 بهمن 1396 01:54 ق.ظ
Appreciate the recommendation. Let me try it out.
دوشنبه 2 بهمن 1396 12:36 ق.ظ
I delight in, lead to I discovered exactly what I used
to be taking a look for. You have ended my four day long hunt!
God Bless you man. Have a nice day. Bye
рса заявление на пересмотр кбм
دوشنبه 2 بهمن 1396 12:00 ق.ظ
I need to to thank you for this wonderful read!! I definitely enjoyed every bit of it.
I have got you book marked to look at new things you
post…
сущность и основные содержательные характеристики коррупции
یکشنبه 1 بهمن 1396 08:10 ب.ظ
Hello all, here every person is sharing such know-how, therefore it's pleasant
to read this weblog, and I used to pay a quick visit this web site
daily.
یکشنبه 1 بهمن 1396 10:50 ق.ظ
Keep this going please, great job!
شنبه 30 دی 1396 11:50 ب.ظ
Awesome! Its genuinely remarkable post, I have got much clear idea about from this article.
основные характеристики гармонических колебаний частота
شنبه 30 دی 1396 09:37 ب.ظ
Undeniably consider that that you said. Your favorite reason appeared to be at the web the simplest factor to keep in mind of.

I say to you, I definitely get irked whilst other folks
consider issues that they plainly do not recognise about.

You controlled to hit the nail upon the highest as neatly as defined out the entire
thing with no need side-effects , other people can take a signal.

Will likely be again to get more. Thanks
создание музыки на пк на русском языке
شنبه 4 آذر 1396 06:00 ق.ظ
Hey there! Quick question that's completely off topic.
Do you know how to make your site mobile friendly?
My blog looks weird when viewing from my iphone 4.
I'm trying to find a theme or plugin that might be able to fix this
issue. If you have any suggestions, please share.
With thanks!
скачать песню бесплатно мохнатый шмель
شنبه 4 آذر 1396 05:05 ق.ظ
Hello, yes this paragraph is genuinely nice and I have learned
lot of things from it on the topic of blogging.
thanks.
medicare supplemental insurance plans
جمعه 3 آذر 1396 04:46 ب.ظ
این اتفاق می افتد من به این موضوع جدید هستم، من بر این مسئله خندیدم
من پیدا کردم این کاملا مفید است و آن را به من کمک بارهای.
امیدوارم کمک و کمک به دیگران کمک کنم
کاربران آن را به من کمک کردند. آفرین.
What do you do for a sore Achilles tendon?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 09:53 ق.ظ
I just couldn't go away your website prior to suggesting that I
actually enjoyed the standard information an individual supply in your visitors?
Is going to be back steadily in order to check out new posts
shawahpbrwzlmj.soup.io
پنجشنبه 28 اردیبهشت 1396 07:39 ب.ظ
Thanks in support of sharing such a pleasant thought, piece
of writing is nice, thats why i have read it entirely
Gisele
یکشنبه 24 اردیبهشت 1396 10:33 ب.ظ
Great post.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر