تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - ضرورت شناخت امام از دیدگاه نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

ضرورت شناخت امام از دیدگاه نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی



 


و ادنی ما یکون به ضالا ان لایعرف حجه الله فی ارضه و شاهده علی خلقه الذی امر الله تعالی بطاعته و فرض ولایته.[1]


امام علی علیه‏السلام فرمود: «کمترین چیزی که- بنده‏ی خدا- به واسطه‏ی آن گمراه می‏شود، این است که حجت خدا را در زمین نشناسد و به شاهد حق تعالی بر بندگانش که خداوند به اطاعت او فرمان داده و دوستی وی را واجب کرده آشنا نباشد».


امام‏شناسی یکی از تکالیف بزرگ و مهم اسلامی است. بر اساس این وظیفه‏ی شرعی و مسئولیت خطیر دینی، هر مسلمانی وظیفه دارد که پس از معرفت خدای متعال و پیامبرش، وصی پیامبر (ص) و امام و رهبر دینی و آسمانی خویش را بشناسد. آنچه از مضمون احادیث و روایات اهل‏بیت عصمت و طهارت علیهم‏السلام به دست می‏آید، تاکید و تکیه بر ضرورت شناخت و معرفت هر چه بیشتر و کاملتر نسبت به امام معصوم علیه‏السلام دارد. و این امر مهم چندان دارای اهمیت و اعتبار است، که عدم شناخت امام موجب فساد جامعه و گمراهی و زوال و انحراف امت اسلام می‏شود، تا آنجا که امام صادق علیه‏السلام راز صلاح و اصلاح زمین و اهل آن را در ارتباط و وابسته به وجود امام معصوم دانسته و نخستین و مهمترین نیاز هر مسلمانی را معرفت و شناخت امام و رهبر دینی بیان فرموده است. به این روایت از سخنان آن حضرت توجه کنید:


ان الارض لا تصلح الا بامام و من مات لا یعرف امامه مات میته جاهلیه و احوج ما یکون احدکم الی معرفته اذا بلغت نفسه هذه و اهوی بیده الی صدره، یقول: لقد کنت علی امر حسن.[2]


امام جعفر صادق علیه‏السلام فرمود: «زمین آباد و اصلاح نمی‏شود مگر به وجود امام و هر کس بمیرد و امام خود را نشناسد به مرگ جاهلیت مرده است. و هنگامی که هر یک از شما را نفس به سینه رسد، بیشتر از هر چیز به شناسائی امام نیازمندتر است، تا در این حال بگوید: به کار خوبی پرداخته‏ام».


با اندکی دقت و تامل در حدیث فوق، شدت، ضرورت و فزونی اهمیت شناخت امام برای هر فرد مسلمان روشن می‏شود. چرا که امام علیه‏السلام مرگ دور از شناخت امام را مرگ جاهلیت، یعنی مرگ در حال شرک و کفر دانسته است. و مهمتر اینکه امام بزرگترین و مهمترین نیاز انسان در هنگامی که مرگ وی فرا رسیده است شناخت امام و معرفت نسبت به آن وجود مقدس می‏داند و اضافه می‏فرماید که اگر در آن حال در ارتباط با تلاش برای شناخت امام خویش بمیرد، می‏تواند ادعا بکند در حالی مرده است، که به کاری نیکو سرگرم بوده. ضرورت شناخت امام و رهبر پس از پیامبر اکرم (ص) در هر عصر و برای هر قومی که نسبت به وجود مطهر امام (ع) معرفت نداشته باشند، به اندازه‏ای است که امام صادق علیه‏السلام خواب و استراحت را برای ایشان مجاز نمی‏داند و می‏فرماید اگر با این حال در بستر خواب بمیرند، به مرگ جاهلیت یعنی در حال شرک و کفر مرده‏اند. به این سخن از امام صادق علیه‏السلام توجه کنید:


عن ابی‏عبدالله علیه‏السلام انه قال:


یا یحیی! من بات لیله لایعرف فیها امام زمانه مات میته جاهلیه.[3]


«امام صادق علیه‏السلام فرمود:


ای یحیی! هر کس شبی به خواب رود و در آن شب در حالی که امام زمان خود را نشناخته بمیرد، به مرگ روزگار جاهلیت مرده است».


آنان که خود را مسلمان می‏دانند و به وظایف و تکالیف دینی عمل می‏کنند، ولی نسبت به امامت امت اسلامی و مقام والای خلیفه اللهی اوصیاء رسول‏الله (ص) بی‏اعتناء و جاهل‏اند و با این حال گمان می‏کنند که از شریعت و هدایت الهی بهره‏ای برده‏اند، باید بدانند که در شمار گمراهان و بلکه به فرموده‏ی قرآن در زمره‏ی گمراهترین مردم می‏باشند. در این رابطه این حدیث از حضرت امام موسی بن جعفر علیه‏السلام شایان توجه و تامل فراوان است:


عن ابی الحسن (ع) فی قوله: «و من اضل ممن اتبع هویه بغیر هدی من الله».[4]


قال: من اتخذ دینه رایه بغیر امام من ائمه الهدی.[5]


امام ابوالحسن الکاظم علیه‏السلام در تفسیر آیه‏ی:


(و چه کسی گمراهتر از آنکه پیرو خواهشهای نفسانی خود بوده و بدور از هدایت و راهنمائی خداست؟).


«فرمودند، معنی آیه اینست که: گمراهتر از همه، کسی است که بدون امامی از ائمه‏ی راهنما، به دین خود بر اساس رای و نظر خویش عمل کند». اهمیت و اعتبار شناخت امام منصوب از سوی حق تعالی و سفارش شده از سوی پیامبر اکرم (ص) به اندازه‏ای است، که امیرالمومنان حضرت علی (ع) شرط ورود به بهشت را برای بندگان خدا، معرفت امام و پذیرش امامت و ولایت امام معصوم از سوی مردم و شناخت ائمه‏ی معصومین (ع) از مردم به عنوان شیعیان و دوستداران خود (یعنی اینکه ائمه دین مردم را پیروان و دوستان خود بدانند) می‏داند. و مهمتر اینکه علت سقوط مردم را در دوزخ، امام علیه‏السلام عدم قبول امامت و ولایت ائمه‏ی اطهار (ع) از جانب آنان ذکر فرموده است. در این ارتباط توجه به این فراز از سخنان مولای متقیان امام علی (ع) ضروری است، آنجا که فرمود:


انما الائمه قوام الله علی خلقه و عرفاوه[6] علی عباده و لا یدخل الجنه الا من عرفهم و عرفوه و لا یدخل النار الا من انکرهم و انکروه.[7]


«همانا امامان از جانب خدا تدبیرکنندگان کار مردمانند و کارگزاران آنان. کسی به بهشت نرود جز آنکه آنان را شناخته باشد و آنان او را شناخته باشند و به دوزخ درنشود جز آنکه منکر آنان بود و آنان وی را نپذیرفته باشند».


بدیهی است که معرفت مردم نسبت به پیشوایان دینی، عبارتست از پذیرش امامت و ولایت ائمه اطهار (ع) در همه‏ی امور حیات و شئون زندگی از سوی مردم و عدم شناخت ائمه (ع) یعنی انکار ولایت و امامت آنان. و شناخت ائمه‏ی اطهار از مردم عبارتست از اینکه آنها مردم را به پیروی و دوستی و محبتشان تصدیق کنند.


محتوای احادیث و روایات شرط ایمان به خدا و اساس اعتقاد راستین به اسلام را، اعتقاد قلبی به امامت عترت معصوم پیامبر (ص) و معرفت امام معصوم بیان کرده است، تا آنجا که امام محمدباقر علیه‏السلام می‏فرماید، با عدم شناخت صحیح و کامل مردم از شخصیت امام معصوم، هیچ عذر و بهانه‏ای از ایشان پذیرفته نیست. و هرگاه فردی بمیرد و امام خود را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است. در این‏باره کلام امام باقر علیه‏السلام خواندنی است، آنجا که فرمود:


من مات و لیس له امام، مات میته جاهلیه و لایعذر الناس حتی یعرفوا امامهم.[8]


«هر کس بمیرد و او را امامی نباشد، به مرگ روزگار جاهلیت مرده است. و از مردم عذری پذیرفته نمی‏شود، مگر اینکه امام خود را بشناسند.»


و بالاخره منطق قرآنی و زبان گویا به وحی پیامبر اکرم (ص) در نهایت صراحت و روشنی، عدم شناخت صحیح و معرفت لازم از امام معصوم در هر عصری را، همسنگ با کفر روزگار جاهلیت دانسته است، چرا که اگر امت اسلامی از گذرگاه جهل و غفلت امام منصوص از سوی حق تعالی و منصوب از جانب پیامبر اکرم (ص) را به خوبی و درستی نشناسد، سرانجام بر اثر توطئه و دسیسه‏های گمراهان مشرک و کافران منافق، از صراط مستقیم اسلام و اطاعت از امام معصومی که اولی‏الامر امت اسلامی است منحرف شده و در نتیجه به بیراهه مرگ آفرین و ذلت‏بخش فرهنگ و آداب و رسوم عهد جاهلیت و روزگار بربریت سوق داده می‏شود. به همین دلیل پیامبر اکرم (ص) در حدیث مشهوری فرمود:


من مات لایعرف امام زمانه مات میته جاهلیه.[9]


«هر کس بمیرد و امام زمان خود را نشناسد، به مرگ جاهلیت مرده است».


از مجموع احادیثی که نقل شد و بسیاری حدیثهای دیگر در همین موضوع که بیان آنها از گنجایش این مختصر، افزون است، چنین برمی‏آید که شناخت امام و معرفت مقام الهی او، یکی از مسئولیتهای خطیر امت اسلامی است. و این تکلیف عظیم در ارتباط با وظایف دیگر شرعی از اولویت و اهمیت خاصی برخوردار می‏باشد. و نیز نباید فراموش کنیم، که شناخت امام و معرفت به حق ممتاز و مقام آسمانی وی به شناخت ظاهری و مقدماتی از قبیل آگاهی از نام، لقب، کنیه، تاریخ تولد، زمان شهادت و معاصر بودن امام با کدام خلیفه‏ی اموی یا عباسی محدود نیست. چرا که معرفت امام یعنی، آگاهی از دلایل نص و نصب امام، شناخت ویژگیهای امام، علم به حوزه‏ی قدرت و تصرف امام در کاینات و آگاهی از اینکه امام زبان گویای وحی و مفسر حقیقی قرآن است. شناخت امام یعنی ایمان و آگاهی به این حقیقت که امام حجت بالغه‏ی خدا و وصی پیامبر او بر روی زمین می‏باشد و به همین دلیل اولی به تصرف در جان و مال همه‏ی مسلمانان و متصرف در همه‏ی عوالم ملک و ملکوت است. و در کلامی جامع امام نه تنها دارای ولایت تشریعی است، بلکه به اذن پروردگار از ولایت تکوینی نیز برخوردار است.


برای دستیابی به چنین معرفتی در حق امام معصوم ناگزیر باید روی نیاز به آستان مقدس عترت پیامبر آورد و دست حاجت به سوی اقیانوس بیکران حکمت و بصیرت ائمه‏ی اطهار علیهم‏السلام دراز کرد، تا مگر ایشان از گذرگاه حمایت و هدایت انسانها که عهد خدایی بر عهده‏ی ایشان است، امت اسلامی را با نشانه‏ها و ویژگیهای امام معصوم آشنا کنند.


 


1) سفینه‏البحار، ماده‏ی امر، ص 39.


2) محاسن برقی، ص 154.


3) بحارالانوار، ج 23، ص 78.


4) سوره‏ی قصص، آیه 50.


5) بحارالانوار، ج 23، ص 78.


6) العریف: ج عرفاء، العالم بالشی‏ء القیم بامر القوم، من یعرف اصحابه «المنجد».


7) نهج‏البلاغه، خطبه 152.


8) بحارالانوار، ج 23، ص 89.


9) بحارالانوار، ج 23، ص 89.


نظرات() 



buy cialis pills
دوشنبه 9 مهر 1397 03:08 ب.ظ

Fantastic knowledge. Thanks.
does cialis cause gout tadalafil 20mg non 5 mg cialis generici cialis 30 day sample cialis 50 mg soft tab brand cialis generic buying cialis overnight cuanto cuesta cialis yaho how does cialis work cialis generico milano
online drug store
یکشنبه 1 مهر 1397 01:06 ب.ظ

Truly lots of amazing data!
online pharmacy canadian pharmacy meds canadian medications pharmacy pharmacy canada online prescriptions drugs for sale in uk no 1 canadian pharcharmy online buy viagra now canadian online pharmacies pharmacy canada drugstore online shopping reviews
cialisvonline.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 09:25 ق.ظ

Good advice. With thanks!
acquistare cialis internet price cialis per pill buy name brand cialis on line does cialis cause gout buy name brand cialis on line cialis 30 day sample online prescriptions cialis cialis soft tabs for sale cialis 10 doctissimo acheter du cialis a geneve
http://cialisvu.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 02:51 ب.ظ

Thanks a lot, Good information.
generic low dose cialis only best offers cialis use price cialis wal mart pharmacy viagra vs cialis cialis prezzo in linea basso cialis in sconto cialis online napol we choice cialis uk we recommend cialis info fast cialis online
viagraessale.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 10:04 ب.ظ

You actually mentioned that superbly.
cialis online napol cialis dosage amounts cialis per paypa cialis generique 5 mg generico cialis mexico cialis name brand cheap warnings for cialis cialis therapie cialis bula cialis great britain
Cialis pills
دوشنبه 7 خرداد 1397 03:02 ب.ظ

You actually mentioned that really well!
cialis super kamagra cialis 10 doctissimo cialis pills boards ou acheter du cialis pas cher how much does a cialis cost best generic drugs cialis cialis pills enter site natural cialis wow look it cialis mexico cialis patentablauf in deutschland
Buy cialis
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 07:24 ب.ظ

Seriously lots of valuable advice.
cialis from canada walgreens price for cialis sialis cialis savings card cialis authentique suisse wow look it cialis mexico cialis coupon cialis without a doctor's prescription does cialis cause gout buy cialis uk no prescription
chocolate
چهارشنبه 12 اردیبهشت 1397 04:00 ق.ظ
I feel this is among the so much significant info
for me. And i'm satisfied studying your article.
However should statement on some common issues, The web
site style is wonderful, the articles is in reality nice : D.
Good task, cheers
Tadalafil tablets
پنجشنبه 6 اردیبهشت 1397 02:29 ق.ظ

With thanks. Quite a lot of data.

order viagra online usa where can i buy real viagra online pharmacy viagra online buy viagra online no prescription viagra cheap no prescription how to buy viagra safely online where can i get viagra prescription buy pharmacy online buy female viagra uk viagra without presc uk
Online cialis
یکشنبه 19 فروردین 1397 02:08 ق.ظ

Information well used!!
deutschland cialis online cialis prezzo in linea basso cialis australia org cialis e hiv cialis 5 mg funziona cialis 05 cialis y deporte buy generic cialis click now cialis from canada cialis generika in deutschland kaufen
Cialis canada
جمعه 3 فروردین 1397 05:23 ق.ظ

Nicely put. Appreciate it!
weblink price cialis cialis online nederland click now cialis from canada only best offers cialis use acheter cialis meilleur pri if a woman takes a mans cialis online prescriptions cialis non 5 mg cialis generici cialis daily new zealand cialis reviews
andre dovi
چهارشنبه 18 مرداد 1396 03:47 ب.ظ
http://www.motogp.com
http://kennedysirgnurxje.snack.ws/what-can-lead-to-heel-spur.html
یکشنبه 4 تیر 1396 07:53 ب.ظ
Glad to be one of the visitants on this amazing web site :
D.
http://ildacaraveo.wordpress.com
دوشنبه 1 خرداد 1396 08:30 ب.ظ
It is appropriate time to make some plans for the future and it is time to be happy.
I've read this post and if I could I wish to suggest you some interesting things or suggestions.
Perhaps you can write next articles referring to
this article. I wish to read even more things about it!
Darci
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:28 ق.ظ
Great beat ! I would like to apprentice even as you amend
your website, how can i subscribe for a weblog website?
The account aided me a appropriate deal. I have been tiny
bit familiar of this your broadcast offered shiny transparent idea
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر