تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - نوجوانان از دیدگاه نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

نوجوانان از دیدگاه نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی



     
بین مرحله كودكی و نوجوانی قراردارد. معیارهای بلوغ در این مرحله ظاهر می شود و بیشترین تغییر جنسی صورت می گیرد و بر والدین و مربیان لازم است در این مرحله عنایت ویژه ای به نوجوان نمایند و راهنمایی های لازم را نسبت به او دریغ ننمایند و نوجوان را از نظر فكری یاری دهند. چون آنان برای رشد روانی و سازندگی خود، نیازمند هدایت و راهنمایی مربیان صالح و اندیشمند هستند


حسن قریشی
دوره نوجوانی حساس ترین و با اهمیت ترین دوران زندگی انسان است كه معمولاً بین سنین 12الی 18 سالگی می باشد. در این دوره فرد نه كودك و نه هنوز به درستی بالغ شده است و دوره بحرانی زندگی خود را می گذراند كه گاهی رفتار و اعمال كودكانه او موجب آزار بزرگترها و گاهی رفتار عاقلانه او باعث تحسین و تعجب آنها می شود.
نوجوان در سنینی قراردارد كه به درستی نمی داند چه باید بكند؟ كدام شیوه را در زندگی خود برگزیند؟ برخی بزرگترها به او می گویند: تو هنوز بچه ای! گاهی دیگران به او می گویند: تو دیگر بزرگ شده ای چرا كار بچه گانه از تو سر می زند؟ او خود را در این امر و نهی، سرزنش و عتاب، حیران می بیند. نوشتار حاضر در مقام بیان مراحل مختلف دوره نوجوانی است كه ضمن تبیین اوصاف و ویژگیهای هر دوره به محورهای اساسی تربیت، عبادت، الگوپذیری، دوست یابی، سیاست و گناه از دیدگاه نهج البلاغه می پردازد.
مراحل رشد
دوره نوجوان به سه مرحله تقسیم می شود:
1- مرحله قبل از بلوغ: كه هنوز فرد در این مرحله احساس كودكی می كند و به تدریج صفات بلوغ شروع به ظاهر شدن می كند.
2- مرحله بلوغ: كه بین مرحله كودكی و نوجوانی قراردارد. معیارهای بلوغ در این مرحله ظاهر می شود و بیشترین تغییر جنسی صورت می گیرد و بر والدین و مربیان لازم است در این مرحله عنایت ویژه ای به نوجوان نمایند و راهنمایی های لازم را نسبت به او دریغ ننمایند و نوجوان را از نظر فكری یاری دهند. چون آنان برای رشد روانی و سازندگی خود، نیازمند هدایت و راهنمایی مربیان صالح و اندیشمند هستند تا چگونه زیستن را بیاموزند و هویت خود را دریابند و از بروز اعمال ناهنجار در برابر حوادث به وجود آمده جلوگیری نمایند.
3- مرحله بعد از بلوغ: كه شخصیت نوجوان تا حدی در این مرحله شكل گرفته و انتخاب دوست، شغل، رشته تحصیلی و... بهترین همدم او در زندگی است.
نوجوان در این مرحله با تغییراتی روبه روست كه از جمله آن، رشد بی تناسب اعضا و اندامهاست كه گاهی نمی تواند بر اندامهای خود مسلط شود. پرانرژی، پرسروصدا و شلوغ، كم حوصلگی، سركش و طاغی و ناآرام بودن، دوستدار احترام به شخصیت و استقبال از راهنمایی های دیگران، از دیگر ویژگی های اوست.
نهج البلاغه یكی از برترین كتاب هایی است كه به اخ القرآن (برادر قرآن) شهرت یافته است. این كتاب «آن چنان بزرگ و با عظمت است كه دست عقول بشر به این آسانی به آن نمی رسد. دلیل آن همین است كه این كتاب تراوش روح با عظمت كسی است كه مظهر اسم اعظم خداوند است، معلم جبرائیل، قرآن ناطق و بزرگ ترین مفسران و تربیت شده پیامبر عظیم الشأن است.»
سخنان حضرت علی علیه السلام كه نهج البلاغه بخشی از آن می باشد، از نظر قواعد ادبی و لفظی و اخلاقی در حد معجزه است و تاكنون هیچ كلام بشری به پای آن نرسیده و با آن برابری ننموده است. ابن ابی الحدید معتزلی- شارح بزرگ نهج البلاغه- در مقدمه كتاب خود می نویسد: «بحق، سخن علی علیه السلام فوق كلام مخلوق و دون كلام خالق می باشد.»
نهج البلاغه مشحون از مواعظ و حكم آموزنده درباره موضوعات مختلف از جمله «نوجوانان» است كه به كارگیری آن، مهم ترین راه حل جهت تربیت و سعادت می باشد. ما در بحث «نگاه نهج البلاغه به نوجوانان» به چند محور اشاره می كنیم كه عبارتند از:
الف: نوجوان و تربیت.
ب: نوجوان و عبادت.
ج: نوجوان و الگوپذیری.
د: نوجوان و دوست یابی.
هـ: نوجوان و سیاست.
و: نوجوان و گناه
الف) نوجوان و تربیت
در تربیت نوجوانان باید به چند اصل تربیتی توجه نمود؛ شناخت مسائل این نسل، توجه به پایه های خلقی این نسل، توجه به اصل محبت و انس و دوستی با نوجوانان و پرهیز از اعمال قدرت و اجبار.
علی علیه السلام به تربیت نفس توجه ویژه ای دارد و می فرماید: «ای مردم! خودتان عهده دار تربیت نفس خویش باشید و آن را از كشیده شدن به طرف هوسها و عادات ناروا بازدارید»2 و نیز می فرماید: «زنهار! زنهار! در تربیت و سازندگی خویشتن تلاش كن.»3
امام علی علیه السلام به پدران نیز توصیه می كند: «با فرزندان خود دوست شوید؛ زیرا موده آباء قرابه بین الأبناء: دوستی میان پدران سبب خویشاوندی میان فرزندان است.»4 و نیز به علت تأثیر خانواده ها و شخصیت نوجونان، سفارش می كند: « روابط خود را با افراد با شخصیت و اصیل و خانواده ها صالح و خوش سابقه، برقرارساز»5.
امام تأثیر محیط و جامعه را در تربیت فرزندان، به ویژه نوجوانان، گوشزد می كند و می فرماید: «واسكن الأمصار العظام قانها جماع المسلمین، واحذر منازل الغفله و الجفاء و قله الاعوان علی طاعه الله؛ در شهرهای بزرگی كه مركز اجتماع مسلمانان است، مسكن گزین و از محیط و جوامعی كه اهل غفلت و ستمكاری در آنجا هستند و یاران مطیع خدا كمتر در آن نواحی یافت می شوند، بپرهیز.»6
ب) نوجوان و عبادت
طرز ارائه مسائل مذهبی به نوجوانان اهمیت بسیاری دارد. امور مذهبی را به گونه ای باید به آنها ارائه داد كه آنها احساس كنند در زندگی روزمره، این امور قابل پیاده شدن است. و باید علم و دین را توأمان به نوجوانان آموخت.
«عبادت» مهم ترین بخش اصول اسلام می باشد و در نهج البلاغه به بندگی خدا و عبادت توجه و تأكید بیشتر شده است. عبادت اثرات دنیوی بسیاری دارد كه از جمله آن آرامش روانی و سلامت نفس می باشد. علی علیه السلام می فرماید: «در تمام امور زندگی خود، خداوند را اطاعت كن؛ زیرا اطاعت از خداوند، بر هر كاری مقدم است. نفس خود را به سوی عبادت بكشان و با آن مدارا كن.!7
از مهمترین اركان عبادت، نماز و روزه و عمل به قرآن می باشد. علی علیه السلام توجه به نماز و روزه و خواندن قرآن را گوشزد فرموده، از جمله: «نماز، گناهان انسان را می ریزد»8، «بهترین وسیله نزدیكی به خداوند، روزه ماه مبارك رمضان است»9 و «حق فرزند بر پدر این است كه نام نیكویی برای او انتخاب كند، اخلاق و ادب به او بیاموزد و قرآن را به او آموزش دهد.»10
ج) نوجوان و الگوپذیری
«الگوها» در تربیت، تأثیر بسیار زیادی دارد و هر چقدر الگو محبوب تر باشد، تأثیرپذیری آن نیز بیشتر است. حضرت علی علیه السلام از یك طرف بهترین الگو برای نوجوان و جوان می باشد، چون امام دوران كودكی و نوجوانی را در كنار پیامبر اكرم صلی الله علیه و آله گذراند و رفتار او را برای خود الگو قرار داده است؛ لذا می فرماید:
«پیامبر صلی الله علیه و آله مرا از دوران كودكی تحت تربیت خود گرفتند و هر روز یك اخلاق نیكو را به من تعلیم و دستور می د ادند.»11
قرآن كریم به مسلمانان خطاب می فرماید: «رسول خدا صلی الله علیه و آله یك الگو و سرمشق كامل می باشد.» و حضرت علی علیه السلام و فرزندانش بهترین الگو برای نوجوانان و جوانان می باشند. از این رو با تبیین سیره زندگی امام می توان امام را در تمام مراحل به عنوان الگو انتخاب كرد.
باید توجه نمود افرادی كه در سمت مربی و معلم نوجوان می باشند. الگوی مناسب در تربیت اند و نوجوان آداب زندگی را غالباً از اطرافیان - به ویژه مربیان - فرا می گیرد. پس لازم است آنها خود را با الگوی برتر تطبیق نمایند و نفس خود را اصلاح سازند. و عملاً به تربیت نسل جدید بپردازند. علی علیه السلام می فرماید: «هر كسی كه خودش را در منصب رهبری مردم قرار دهد، لازم است قبل از تعلیم دیگران، نفس خودش را اصلاح كند.»12
د) نوجوان و دوست یابی
نوجوان به داشتن «دوست» احساس نیاز می كند و از این رو باید او را در انتخاب دوست یاری نمود. دوست به حدی در یك نوجوان تأثیر دارد كه او خود را همرنگ دوستش می كند و حتی از لباس، رفتار و كلام او تقلید می نماید.
داشتن دوست، نوجوان را از تنهایی كه ممكن است افسردگی و انزوا را دربرداشته باشد، می رهاند. امام علی علیه السلام در نهج البلاغه به یافتن «دوستان خوب» اشاره می فرماید و تأكید دارد كه: دوستان را ابتدا مورد آزمایش و امتحان قرار دهید و وقتی دوستی را خوب یافتید. او را از دست ندهید. امام علیه السلام می فرماید: «عاجزترین مردم كسی است كه از به دست آوردن دوست، ناتوان باشد و از او عاجزتر كسی است كه دوستان به دست آورده را ترك گوید.»13
نوجوان وقتی دوستی را یافت و یا درصدد یافتن دوستانی می باشد، باید به چند مسئله توجه نماید: ابتدا اینكه به آراء و افكار دیگران احترام بگذارد و خود، فردی فروتن و متواضع باشد. و دیگر اینكه در دوستی، افراط و تفریط روا ندارد كه ثمره آن، پشیمانی و ثمره دوراندیشی و میانه روی، سلامت و رستگاری است14. و سوم اینكه راستگو بوده و به عهد خود وفا نماید. چون «هر كس امانت دار نباشد ضرر كرده به مقصد نمی رسد»15 و چهارم اینكه با دوستانش خوشرو بوده و حسن خلق را سرمشق خود قرار دهد. امام علی علیه السلام می فرماید : «اكرم الحسب حسن الخلق؛ برترین خویشاوندی، خوشرویی و حسن خلق است.»16
اما به پیروان خود گوشزد می فرماید: «از دوستی با افرادی كه ضعیف العقل و بدعمل هستند، بپرهیز؛ زیرا انسان را با دوستش می شناسند.»17 و یا می فرماید: «از رفاقت با كسانی كه افكار و ظاهر اعمالشان ناپسندیده است، برحذر باش؛ چرا كه آدمی به رویه و روش رفیقش خو می گیرد و به افكار و اعمال او معتاد می شود.»
ه) نوجوان و سیاست
نوجوان و جوان كه پرجمعیت ترین بخش هر جامعه - به ویژه جهان آسیایی و آفریقائی - را تشكیل می دهد، طبعاً باید با «سیاست» آشنا بوده و نقش برجسته ای در امور اداری ایفا نماید و نظام سیاسی حاكم نیز با حسن نیت، اعتماد این قشر عظیم را به خود جلب سازد.
آری، لازم است با تشكیل جلسات متعدد، جوانان و نوجوانان را با مسائل سیاسی آشنا كرده و نقش قدرت های سلطه گر را به آنها گوشزد نمود و آنها را آزاده بار آورد. حضرت در این باره می فرماید: «بنده دیگران مباش، خداوند تو را آزاد آفریده است.»18
و) نوجوان و گناه
علی علیه السلام دوران نوجوانی را از سه جهت بسیار حساس بیان می كند: اول اینكه قلب نوجوان مانند زمین، خالی و مساعد است كه هرچه در آن بكاری همان درو می كنی: «انما قلب الحدث كالارض الخالیه مهما القی فیها من كل شیء قبلته»19 و دوم اینكه دوران نوجوانی را زودگذر می داند و گوشزد می فرماید سریعاً آن را دریابید: «بادر شبابك قبل هرمك و صحتك قبل سقمك»20 سوم اینكه شیطان در این زمان به نوجوان زیاد روی می آورد و لازم است برای آن پناهگاه خوبی در نظر گرفت كه بهترین پناهگاه، قرآن كریم، ائمه علیهم السلام و ادعیه می باشد وگرنه، گناه انسان را در دنیا و آخرت رسوا می سازد و بركت را از مال او برمی دارد و ناراحتی های روانی را نصیبش می سازد. از نظر علی علیه السلام هر گناهی در زندگی، آثار سوئی دارد، مثلاً: دروغ ایمان را از انسان دور می كند21؛ فحش و بدزبانی، زهد را دور می سازد و سخن چینی، رابطه دوستی را از بین می برد. 22
پی نوشتها در سرویس معارف موجود است.
ماهنامه كوثر، شماره 59



نظرات() 



http://viagrawwithoutdoctor.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 11:41 ب.ظ

You said it very well..
Northwest Pharmacy canadian drugs buy vistagra usa canadian discount pharmacies in ocala fl drugstore online canada canadian pharmacies stendra is trust pharmacy in canada legitimate canadianpharmacyusa24h is it legal order canadian prescriptions online canadian pharmacys
cheap viagra and cialis
دوشنبه 3 تیر 1398 06:17 ق.ظ

Very good material. Thanks a lot!
cialis without a doctor's prescription cialis patent expiration we like it safe cheap cialis online cialis cialis from canada cuanto cuesta cialis yaho cialis kaufen bankberweisung cialis efficacit cialis italia gratis cialis daily dose generic
generic cialis daily use
یکشنبه 2 تیر 1398 02:18 ب.ظ

Incredible lots of very good knowledge.
try it no rx cialis cialis online holland only now cialis for sale in us generic cialis soft gels canada discount drugs cialis only now cialis 20 mg 5 mg cialis pharmacie en ligne cialis prezzo al pubblico tadalafil generic 5 mg cialis pharmacie en ligne
http://planexer.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 11:34 ب.ظ

Kudos, Lots of knowledge!

cialis kaufen bankberweisung rx cialis para comprar cialis cipla best buy acheter du cialis a geneve cost of cialis cvs we like it safe cheap cialis cialis herbs free cialis generic cialis in vietnam generic cialis pro
http://dsomunen.strikingly.com/
شنبه 1 تیر 1398 06:52 ق.ظ

Info effectively used!!
cialis for sale how much does a cialis cost cialis generic tadalafil buy cialis preise schweiz cialis sans ordonnance cialis uk next day cialis y deporte cialis et insomni the best site cialis tablets cialis daily dose generic
http://singrales.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 02:47 ب.ظ

You said it adequately.!
cialis canada cialis 20 mg how to purchase cialis on line click here cialis daily uk cialis para que sirve cialis rezeptfrei sterreich enter site natural cialis side effects of cialis cialis pas cher paris bulk cialis
http://waldburnnigh.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 10:26 ب.ظ

You actually stated it terrifically!
cialis prezzo di mercato cialis canada on line cialis tablets australia generic cialis at walmart generic cialis in vietnam brand cialis nl i recommend cialis generico only best offers cialis use cialis australia org the best choice cialis woman
cheapest brand cialis
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:27 ق.ظ

You actually revealed that perfectly!
cialis for sale south africa generic cialis levitra cialis billig cialis taglich usa cialis online tadalafil 20 mg we recommend cheapest cialis cialis generique 5 mg cialis rckenschmerzen cialis diario compra
Cialis prices
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:21 ق.ظ

Many thanks, Lots of write ups!

prix de cialis cialis for sale south africa cialis canada on line cialis generico milano achat cialis en itali cialis bula buy cheap cialis in uk enter site natural cialis cialis australian price cialis without a doctor's prescription
http://freeddepac.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:16 ق.ظ

Nicely put, Cheers!
tesco price cialis we recommend cialis best buy low dose cialis blood pressure cialis tadalafil online sublingual cialis online cialis rezeptfrei sterreich generic cialis at the pharmacy generic cialis soft gels cialis 20 mg best price fast cialis online
how can i buy cialis without a prescription
یکشنبه 26 خرداد 1398 02:23 ق.ظ

You made your point.
side effects of cialis acheter du cialis a geneve tadalafil 5mg price cialis best fast cialis online online prescriptions cialis cialis australian price cialis 5 mg schweiz cialis kaufen canadian discount cialis
http://roosnarep.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 12:23 ب.ظ

You definitely made your point!
cialis 200 dollar savings card dose size of cialis cialis taglich cialis vs viagra buying brand cialis online fast cialis online cialis dose 30mg cialis uk next day cialis australia org cialis 20 mg
Online cialis
جمعه 24 خرداد 1398 10:17 ب.ظ

Nicely put, Cheers!
only here cialis pills cialis 30 day sample cialis rezeptfrei sterreich cialis generico postepay cialis coupons printable cialis prezzo di mercato buy cialis cheap 10 mg non 5 mg cialis generici cialis from canada are there generic cialis
http://maladoc.strikingly.com/
جمعه 24 خرداد 1398 08:08 ق.ظ

Kudos! Loads of facts!

dose size of cialis tadalafil tablets recommended site cialis kanada cialis patentablauf in deutschland no prescription cialis cheap cialis super kamagra sublingual cialis online buy cialis online legal cialis prezzo di mercato sialis
cialis packaging
پنجشنبه 23 خرداد 1398 05:45 ب.ظ

Wow tons of great knowledge!
cialis canadian drugs enter site very cheap cialis deutschland cialis online cialis vs viagra cialis online only now cialis for sale in us cialis kaufen wo cialis lowest price buy online cialis 5mg cialis generika
http://tantbarsrack.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:16 ق.ظ

Thank you! Terrific information.
acheter du cialis a geneve buy cialis online legal compare prices cialis uk buy original cialis cheap cialis warnings for cialis cialis generico online cialis 20mg prix en pharmacie cialis qualitat cialis online
cialisvie.com
دوشنبه 20 خرداد 1398 06:19 ق.ظ

Thanks. Helpful stuff.
cialis mit grapefruitsaft cialis diario compra generic cialis review uk cialis 5 mg schweiz cialis coupon prezzo di cialis in bulgaria price cialis best enter site natural cialis cialis online holland generic cialis in vietnam
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 12:19 ق.ظ

Helpful facts. Appreciate it!
price cialis per pill cialis baratos compran uk buy cialis uk no prescription cialis pas cher paris cialis generic enter site 20 mg cialis cost cost of cialis cvs 5 mg cialis pharmacie en ligne generic cialis pro generic cialis 20mg uk
cialisvie.com
جمعه 17 خرداد 1398 06:29 ب.ظ

Helpful material. Regards!
buying cialis overnight buy cialis tadalafil tablets cialis prezzo in linea basso cialis 20 mg we use it 50 mg cialis dose cialis 10mg prix pharmaci deutschland cialis online enter site natural cialis prezzo di cialis in bulgaria
http://canadianpharmacyes.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 02:04 ب.ظ

Many thanks, Terrific stuff.
canadian pharmacy uk delivery canada pharmaceuticals online canadian pharmacy world best canadian pharmacy canada vagra pharmacy canada plus online pharmacies legitimate legitimate canadian mail order pharmacies canadian medications by mail canada drugs
buy cialis pills
جمعه 16 آذر 1397 12:24 ق.ظ

You actually expressed this wonderfully!
does cialis cause gout order generic cialis online we like it cialis price cialis canada on line prices on cialis 10 mg cialis 20 mg effectiveness how much does a cialis cost tadalafil 10 mg cost of cialis cvs fast cialis online
Cialis prices
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:55 ق.ظ

This is nicely said! .
where cheapest cialis prix de cialis brand cialis generic cialis prices in england cialis baratos compran uk cialis 5 mg scheda tecnica tadalafil 20 mg look here cialis cheap canada cialis italia gratis india cialis 100mg cost
Buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 11:06 ق.ظ

Thanks a lot! Valuable stuff!
precios de cialis generico ou trouver cialis sur le net generic cialis pill online cialis online napol cialis billig generic low dose cialis we choice free trial of cialis where do you buy cialis cialis 30 day sample prices for cialis 50mg
buy cheap cialis in canada
سه شنبه 13 آذر 1397 11:41 ب.ظ

You suggested this fantastically.
cialis kaufen price cialis wal mart pharmacy try it no rx cialis calis cialis price thailand cialis coupon only now cialis for sale in us cuanto cuesta cialis yaho how to buy cialis online usa cialis billig
buy tadalafil
سه شنبه 13 آذر 1397 12:41 ب.ظ

Appreciate it! Lots of tips.

cialis 5mg enter site natural cialis cialis in sconto cialis generico milano what is cialis cialis herbs cialis 100 mg 30 tablet cialis for sale south africa price cialis wal mart pharmacy compare prices cialis uk
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 01:11 ق.ظ

Thank you! Loads of facts.

how to purchase cialis on line we recommend cheapest cialis cialis purchasing cialis pills boards buy online cialis 5mg dosagem ideal cialis cialis lilly tadalafi cialis sale online cialis preise schweiz enter site very cheap cialis
Cialis pills
دوشنبه 12 آذر 1397 12:09 ب.ظ

Regards. Valuable information!
compare prices cialis uk safe dosage for cialis cialis generico milano cialis para que sirve acquisto online cialis callus cialis vs viagra cialis uk cialis italia gratis precios cialis peru
Generic cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 12:50 ق.ظ

Amazing information. Kudos.
cialis name brand cheap rezeptfrei cialis apotheke cialis dosage cialis alternative cialis patent expiration price cialis per pill cialis uk next day cialis ahumada comprar cialis navarr cialis generique
buy cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 11:42 ق.ظ

Nicely put. Kudos.
bulk cialis side effects for cialis cialis y deporte wow look it cialis mexico cialis dosage amounts buying cialis in colombia interactions for cialis low dose cialis blood pressure we like it cialis price only here cialis pills
Cialis generic
یکشنبه 11 آذر 1397 12:45 ق.ظ

Excellent information. Thanks.
cialis generico lilly how to buy cialis online usa when will generic cialis be available preis cialis 20mg schweiz cialis dosage cialis 20 mg generic cialis levitra miglior cialis generico cialis diario compra brand cialis nl
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30