تبلیغات
سرای مقالات نهج البلاغه - مهدویت از دیدگاه نهج البلاغه
یکشنبه 20 بهمن 1387

مهدویت از دیدگاه نهج البلاغه

• نوشته شده توسط: سید محمد حسن محمدی



پیشگفتار

امام شناسی و التزام به پیروی از مقام امامت، و ضرورت وجود یك رهبر اسلامی در هر زمان كه دارای همة شرایط رهبری باشد؛ تنها ویژه شیعه و یك گروه خاص نبوده، بلكه واقعیتی است كه ریشة عمیق اسلامی دارد و مسلمانان با انواع فرقه‌ها و مذاهب عقیدتی و فقهی، همه به آن معتقد بوده و هستند.
اعتقاد به وجود امام در هر عصری، یك واجب الهی است كه پیامبر گرامی اسلام ‌صلی‌ الله ‌علیه ‌و آله و سلم مسئولیت آن را بر دوش همگان نهاده است. آن حضرت انحراف‌گرایان از اعتقاد به امامت را- كه از شناخت امام راستین عصر خود سرباز می‌زنند- جاهلیت‌گرا دانسته، می‌فرماید:
من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة؛ كسی كه بمیرد و امام زمان خویش را نشناخته باشد مرگ او مانند مرگ افراد دوران جاهلیت است، كه در حال شرك و بت‌پرستی از دنیا رفته‌اند.این حدیث را محدّثان عالی‌مقام شیعه و دانشمندان اهل تسنن از پیامبر‌صلی‌الله‌علیه‌ و آله نقل كرده‌اند و از احادیث متواتر است. ما بخشی از مدارك حدیث را با توضیح مختصری به نظر خوانندگان می‌رسانیم.
این حدیث با دیگر احادیث مشابه آن؛ نشانگر صدور یك فرمان قطعی اسلامی از ناحیه پیامبر است و با صراحت و تأكید، توجه عموم را به دو امر مهم جلب می‌نماید.
1- پیامبر اسلام‌صلی‌ الله علیه و آله با اضافه كردن كلمة امام به كلمة زمان؛ ضرورت وجود امام را در هر عصر و زمانی اعلام فرموده و چنین كلامی جز بر امامان معصوم شیعه كه آخرین آنها حضرت حجة‌بن‌الحسن العسگری‌علیه‌السلام است منطبق نمی‌گردد.
2- از اینكه پیامبر گرامی‌صلی الله علیه و آله با اضافه كردن كلمة‌ میتة به كلمه جاهلیة، مرگ بدون شناخت امام را مرگ جاهلی توصیف نموده؛ معلوم می‌شود كه این امام یك شخص عادی نبوده، بلكه مانند پیامبر از عالی‌ترین درجة علمی و عملی برخوردار، و رابط میان خلق و خالق است كه نشناختن او همچون نشناختن پیامبر، موجب گمراهی خواهد شد.
كسانی كه این نظریه را نپذیرند، برای‌شان بیش از دو راه وجود ندارد:
یا باید اصل حدیث را انكار نمایند؛ در صورتی كه این حدیث –به شرحی كه بعد از این بیان می‌گردد- تردید‌ناپذیر است.
یا آنكه بگویند مقصود هر امام و زمامداری است كه – هرچند با قهر و زور، كودتا و خونریزی و یا با پشت كردن به قرآن و معیارهای اسلامی و انسانی- روی كار آمده باشد. بنابراین افرادی مانند معاویه، یزید، مروان، عبدالملك، منصور دوانیقی، هارون، مأمون و متوكّل امام عصر خود بوده‌اند، و پیامبر‌صلی‌الله‌ علیه و آله، نشناختن آنها را جاهلیت‌گرایی همسان با مردم جاهلیّت اعلام كرده است. اكنون نیز شناخت زمامداران كشورهای اسلامی را برای شناخت اسلام و پیروی از احكام آن، باید جزو وظایف اسلامی دانست و مرگ بدون شناخت آنان را مرگ جاهلی نامید! این پنداری است غلط، باطل و مغایر با روح اسلام كه هیچ انسان عاقل و آگاهی آن را نمی‌پذیرد.
اكنون به جهت آشنایی خواننده گرامی با مدارك حدیث، تعدادی از اسناد آن را از كتاب‌های اهل تسنّن ذكر می‌نمائیم.
1- احمد بن حنبل (وفات 241 ق.) در كتاب مسند، ج2، ص 83 و ج3، ص 446 و ج4، ص96.
2- ابوعثمان جاحظ (وفات 255ق.) به نقل ابوجعفر اسكافی در نقض كتاب العثمانیه، ص 29.
3- بخاری (وفات 256 ق.) در كتاب صحیح، ج5، ص 13، باب فتن.
4- ابو داود طیالسی (259 ق.) در مسند، ص 259، چ حیدرآباد هند.
5- مسلم (261 ق.) در صحیح، ج6، ص 21 و 22، شماره1849.
6- احمد بن عمر بزاز (292 ق.) در زوائد، ج1، ص 144 و ج‌2، ص 143، به نقل از مجمع الزوائد.
7- دولابی (320 ق.) در الكنی و الاسماء، ج2، ص3.
8- حاكم نیشابوری (405 ق.) در مستدرك، ج2، ص7، 117.
9- ابوالقاسم طبرانی (360 ق.) در معجم كبیر، ج10، ص 350، شماره 10687 چاپ بغداد، و ج 10، ص 10687، چاپ بیروت. از معجم اوسط به نقل مجمع الزوائد ج 5، ص 224.
10- حافظ ابونعیم اصفهانی (430 ق.) در حلیلة الاولیاء، ج3، ص 224.
11- بیهقی (458 ق.) در سنن، ج8، ص 156، و 157. نقل از بخاری و مسلم.
12- شمس‌الدین سرخسی (490 ق.) در مبسوط، ج1، ص 113.
13- ابن اثیر جزری (606 ق.) در جامع الاصول، ج4، ص 70.
14- ابن ابی الحدید معتزلی (656 ق.) در شرح نهج‌البلاغه، ج9، ص 155.
15- نووی (676 ق.) در شرح صحیح مسلم، ج 12، ص 240 از ریاض الصالحین، ص 164، چ مصر.
16- ذهبی (748 ق.) ذیل مستدرك حاكم، ج 1، ص 77 ، 117.
17- ابن كثیر دمشقی (774 ق.) در تفسیر، ج 1، ص 517.
18- تفتازانی (792 ق.) شرح المقاصد، ج 2، ص 275 از شرح عقاید نسفی، چاپ 1302 ق. در چاپ 1313ق.
19- نورالدین هیثمی (807 ق.) مجمع الزوائد، ج 5، ص 218، 219، 223، 225 و 312.
20- ابن دبیع شیبانی (944 ق.) تیسیر الوصول ، ج 2، ص 39.
21- متقی هندی (975 ق.) كنز العمال، ج3، ص 200، چاپ حیدرآباد هند و ج 6، ص 65، شماره 14863، چاپ حلب.
22- ملاعلی قاری (1014 ق.) در خاتمه الجواهر المضیئة، ج2، ص509، و ص 457 به نقل از مسلم.
23- شاه ولی‌الله دهلوی (1176 ق.) ازالة الخفاء، ج1، ص3.
24- قندوزی حنفی (1294 ق.) ینابیع المودة، ص 117، چاپ اسلامبول.
25- قاضی بهلول زنگنه زوری (1300 ق.) تاریخ آل محمّد، كه از تركی اسلامبولی به فارسی ترجمه و مكرر به چاپ رسیده است.
جز اینها 45 مدرك دیگر نیز از علمای سنی وجود دارد كه در كتاب شناخت امام یا راه‌ رهای از مرگ جاهلی، (ص 28 الی 44) به قلم اینجانب ارائه و معرفی شده است و همة آنها این حدیث را با ذكر سند و متن‌های مختلف آورده‌اند.

مهدویت در اسلام

مسألة مهدویت در اسلام، چنانكه شیعه آنرا مطرح می‌كند؛ یكی از اصلی‌ترین پایه‌های تداوم اسلام و شرط اساسی پیروزی و حاكمیّت همه جانبة آیین قرآن بر دیگر آیین‌ها و حكومت‌های جهان است. زیرا تنها در سایه رهبری امام دارای شرایط و خلیفة معصوم و برگزیده از جانب خداوند است كه اسلام راستین می‌تواند در سراسر جهان و در میان توده‌‌های بشری خودنمایی نماید و وعدة الهی در قرآن مجید(1) مبنی بر پیروزی مستضعفان بر مستكبران عینیّت و تحقق یابد.
اگر رهبری كشورها را در عصر كنونی زمامداران لایق عهده‌دار بودند، انواع انحراف‌گرایی مادی و معنوی، فقر و عقب‌افتادگی و ظلم و فساد و اختلافات عقیدتی، اخلاقی، سیاسی و اجتماعی، ملت‌ها را دچار تفرقه نمی‌كرد و آنان را زیر سلطة‌ دشمنان و استعمارگران قرار نمی‌داد.
بدین ترتیب عدل جهانی و نجات از یوغ ظلم و جور و جهل و فقر و ناامنی مفهومی نخواهد یافت؛ مگر با روی كارآمدن یك زمامدار لایق و نیرومندی كه جهانیان را آزاد سازد، و براساس قوانین الهی و روش پیامبر صلی الله علیه و آله بر مردم حكومت نماید.
به عقیدة شیعة‌ امامیه و محقّقان اهل تسنّن، این امر تنها زیبندة یكتا فرزند امام حسن عسكری‌علیه‌السلام، مهدی منتظر‌عجل‌الله‌تعالی فرجه است كه مسئولیت این كار به عهده‌اش گذارده شده و اوست كه در سایة رهبری‌اش مستضعفان جهان بر مستكبران پیروز خواهد شد و آنچه قرآن مجید دربارة حكومت جهانی و غلبة بندگان شایستة خدا نوید داده تحقق خواهد یافت.
(ولقد كتبنا فی الزبور من بعد الذكر انّ الارض یرثها عبادی الصالحون)(1)

مهدی منتظر در نهج‌البلاغه

نهج‌البلاغه از عالی‌ترین درجة‌ اعتبار و سند (2) برخوردار است و سخنان برگزیده امیرمؤمنان‌علیه‌السلام در این كتاب، بیانگر اسلام راستین و ترجمان شیوایی از قرآن كریم است. از اینرو این سؤال مطرح می‌شود كه موضوع مهدویت در اسلام و انطباق آن با امام دوازدهم شیعه حجت بن الحسن العسكری‌عجل‌الله تعالی فرجه از نظر نهج البلاغه چگونه و تا چه حد از واقعیت برخوردار است؟
به دیگر سخن، آیا با چشم‌پوشی از همة آنچه در احادیث اسلامی و منابع تاریخی دربارة حضرت مهدی‌عجل‌ الله تعالی فرجه بازگو شده؛ كتاب شریف نهج‌البلاغه تا چه اندازه بازگو‌كنندة اصل مهدویّت، و روشنگر مشخصات آن حضرت و ارائه‌دهندة نقش وجودی اوست؟
باید به این حقیقت توجه داشت كه هرچند در كشمكش‌های عقیدتی و مجادلة مذهبی میان شیعه و سنّی، خلافت بلافصل امیرمؤمنان علی‌علیه‌السلام مورد گفتگو است، لیكن جلوة دیگر شخصیت امام كه نمونة انسان كامل و داور عادل و كلید قرآن است؛ جای هیچگونه بحث و گفتگو نیست. بدین جهت، گفتار او می‌تواند جداكنندة حق از باطل، و معیار و الگویی باشد تا با اتكا به آن حقیقت و واقعیت روشن گردد.
بر همین اساس گفتار و رفتار حضرتش حتی برای اهل سنت نیز حجت است و ناگزیر باید در برابر آن سر تسلیم فرود آورند. موضوع مهدی منتظر در نهج‌البلاغه در دو بخش از سخنان امیرمؤمنان‌علیه‌السلام درج گردیده است. به عبارت دیگر مسألة مهدویت امام دوازدهم و ظهور حضرتش در آخرالزمان، در كتاب نهج‌البلاغه از دو جهت سزاوار مطالعه و تحقیق است. نخست از جهت پیشگویی‌های امام‌علیه‌السلام مانند روی كار آمدن بنی‌امیه، حكومت حجاج‌بن‌یوسف، سقوط بنی‌امیه، زمامداری بنی‌عباس، قیام زنج در بصره، فتنة مغول و... كه در گذشته به وقوع پیوسته، و مواردی از آن مربوط به آیندة جهان است، همچون خبر از ظهور حضرت مهدی‌عجل الله تعالی فرجه و قیام جهانی آن بزرگوار كه در آینده به وقوع خواهد پیوست.
و دیگر، سخنان امام‌علیه‌السلام دربارة امامت و رهبری اهل‌بیت بطور كلی.

امامت و رهبری در نهج‌البلاغه

ما ابتدا فهرستی از سخنان امام‌علیه‌السلام را كه پیرامون امام، رهبر، خلیفه، مسئول و زمامداری مسلمانان است به آگاهی خوانندگان ارجمند رسانده، (3) آنگاه موضوع مهدویت در اسلام و پیشگویی از ظهور و قیام حضرت مهدی‌عجل‌الله‌تعالی فرجه و تحقق یافتن حكومت جهانی اسلام در سایة رهبری آن بزرگوار را بررسی می‌كنیم.
با توجه به اینكه نهج‌البلاغه چاپ صبحی صالح شامل فهارس متعدد است و بیش از دیگر چاپها مورد توجه و مراجعه می‌باشد، شمارة خطبه‌ها و صفحات براساس آن تنظیم گردیده است.

ردیف

خطبه

سخنان امام (علیه‌السلام)

صفحه

1

126

أتأمرنی أن ...

183

2

79

أتزعم أنك تهدی...

105

3

187

ألا یأبی و أمی، هم من‌ عدَّة...

277

4

27

ألا و انی قد دعوتكم...

69

5

131

اللَّهم انك تعلم...

189

6

217

اللَّهم انی استعدیك...

336

7

57

أما انه سیظهر علیكم...

92

8

55

أما قولكم أكل ذلك...

91

9

4

أما والذی فلق...

48-50

10

121

أما والله لو أنی...

177

11

207

أملكوا عنی هذا...

323

12

125

أنا لم نحكم الرجال...

182

13

192

أنا وضعت فی الصغر...

300

14

97

أنظروا اهل بیت...

143

15

187

إنما مثلی بینكم...

278

16

10

إن معی لبصیرتی...

54

17

168

إن الناس من هذا...

243

18

146

إن هذا الامر لم...

203

19

232

إن هذا المال لیس...

353

20

105

أنه لیس...

152

21

75

أولم ینه بنی أمیة...

103

22

144

أین الذین زعموا...

201

23

173

أیها الناس ان...

247

24

208

أیها الناس انه...

323

25

182

أیها الناس انی...

263

26

5

بنا اهتدیتم...

51

27

120

تالله لقد علمت...

176

28

33

دخلت علی المؤمنین...

76

29

92

دعونی و التمسوا...

136

30

158

ذلك القرآن فاستنطقوه...

223

31

94

عترته خیر العتر...

139

32

162

فأعلم أما الاستبداد...

231

33

164

فأعلم أن افضل...

234

34

93

فانی فقأت عین...

137-138

35

87

فاین تذهبون...

119-120

36

156

فقلت یا رسول‌الله...

220

37

118

فوالله انی الأولی...

175

38

87

فهو من معادن...

119

39

189

لایقع اسم الهجرة – انه امرنا صعب...

280

40

74

لقد علمت أنی...

102

41

62

لما خوف من الغلیة...

94

42

60

لما قتل الخوارج...

93

43

136

لم تكن بیعتكم...

194

44

139

لن یسرع أحد...

196

45

59

مصارعهم دون النطفة...

93

46

70

ملكتنی عنی و أنا...

99

47

109

نحن شجرة‌ النبوة...

162

48

154

نحن الشعار و الاصحاب...

215

49

147

و اعملوا أنكم لن...

205

50

172

و قد قال قائل...

246-247

51

216

و قد كرهت ان...

335

52

5

والله لابن أبی طالب...

52

53

175

والله لو شئت...

250

54

137

و الله ما أنكروا علی...

194

55

205

والله ما كانت...

322

56

224

و الله لان أبیت...

346-347

57

22

و إنی لعلی یقین...

64

58

25

و إنی والله لأظن...

67

59

1

و خلف فیكم ما خلفت...

44

60

127

و سیهلك فی صنفان...

184

61

20

و ما یبلغ عن الله...

62

62

119

و لاینبغی لی أن...

175

63

71

و لقد بلغنی أنكم...

100

64

197

و لقد علم المستحفظون...

311

65

116

و لو تعلمون ما أعلم...

173

66

3

و لهم خصایص...

47

67

239

هم عیش العلم...

357

68

2

هم موضع سره...

47

69

240

یا ابن عباس ما یرید...

358

ادامه دارد

پی نوشت ها:

1. ما در زبور، پس از ذكر (تورات) نوشته‌ایم كه زمین را بندگان شایستة‌ خدا به ارث خواهند برد. (انبیاء/21: 105.)
2. كتاب مصادر نهج‌البلاغه و اسانیده تألیف علامه محقق و دانشمند گرانقدر، مرحوم سید عبدالزهراء حسینی عراقی، شامل پژوهش و تحقیق از اسناد حدیثی، تاریخی و ادبی نهج‌البلاغه می‌باشد كه برای یك یك خطبه‌ها، نامه‌ها و كلمات امام امیر‌المؤمنین علی‌علیه‌السلام، 1 تا 12 سند حدیثی، تاریخی و ادبی از منابع سنی و شیعه ارائه نموده و به حق از عالی‌ترین و ارزنده‌ترین كارهایی است كه پیرامون شناخت كتاب و استناد آن به امام‌علیه‌السلام انجام گرفته است و ضمن چهار مجلد برای دومین بار در بیروت به چاپ رسیده است.
همچنین در همین زمینه مصادر نهج‌البلاغه به قلم دانشمند لبنانی، شیخ عبدالله نعمت، رئیس دادگاه جعفری‌ بیروت، در یك جلد چاپ و منتشر گردیده است. و كتاب مدارك البلاغه و دفع الشبهات عنه به قلم علامة جلیل شیخ هادی كاشف الغطاء به ضمیمة مستدرك نهج‌البلاغه همان مؤلف، در بیروت به چاپ رسیده است.
3. این مطالب در مراتب زیر خلاصه می‌گردد:
1) اصل مسألة امامت و رهبری در اسلام.
2) شرایط امامت، یا مشخصات و ویژگی‌های امام و رهبر.
3) انواع مسئولیت‌های مقام رهبری و قلمرو فعالیت آن.
4) موقعیت اهل‌بیت و صلاحیت همه جانبه آنها در تصدی مقام خلافت و رهبری.
5) سیره و روش امیرمؤمنان‌علیه‌السلام از آغاز اسلام تا دوران خلافت، و نقش آن حضرت در رهبری.
6) رهبری مطلق و جهانی در اسلام.
7) ظهور و قیام امام دوازدهم(علیه‌السلام)، و تحقق یافتن رهبری و زعامت ایشان.

مهدویت از دیدگاه نهج‌البلاغه
استاد مهدی فقیه ایمانی


نظرات() 



http://viagrawwithoutdoctor.com/
دوشنبه 7 مرداد 1398 11:45 ب.ظ

Incredible a lot of valuable knowledge!
canada drugs online drugs for sale in canada canadian online pharmacies reviews canadian government approved pharmacies canada medications buy reputable canadian prescriptions online northwest pharmacies mail order canadian medications, liraglutide online canadian pharmacies canadian medications, liraglutide
cheap cialis online canadian pharmacy
دوشنبه 3 تیر 1398 06:19 ق.ظ

Nicely put. Appreciate it!
buying cialis on internet viagra or cialis generic cialis soft gels cialis flussig when will generic cialis be available sialis cialis en 24 hora cialis kaufen bankberweisung cialis mit grapefruitsaft cialis 5 mg
http://exosklaw.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 02:20 ب.ظ

With thanks! Useful stuff!
cialis billig il cialis quanto costa acquisto online cialis dosagem ideal cialis cialis rckenschmerzen look here cialis cheap canada cialis 5mg cialis italia gratis cialis 20mg preis cf cialis online deutschland
Online cialis
شنبه 1 تیر 1398 11:35 ب.ظ

Thank you! I enjoy it.
prezzo cialis a buon mercato acquisto online cialis cialis herbs cialis cuantos mg hay cialis dosage amounts buy cialis online nz ou trouver cialis sur le net cialis 100 mg 30 tablet wow cialis 20 cialis per paypa
Cialis pills
شنبه 1 تیر 1398 06:53 ق.ظ

Nicely put. Thanks a lot.
cialis dosage recommendations generic cialis tadalafil cialis 20 mg cost cilas buy online cialis 5mg cialis for bph cialis great britain cialis daily dose generic achat cialis en itali cialis 5mg billiger
http://ralladif.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 02:49 ب.ظ

Nicely put. Appreciate it!
american pharmacy cialis rx cialis para comprar cialis generika precios de cialis generico buy cialis online cialis rezeptfrei cialis authentique suisse cialis 20mg preis cf cialis side effects cialis generico lilly
Cialis generic
پنجشنبه 30 خرداد 1398 10:28 ب.ظ

Amazing all kinds of amazing data!
cialis soft tabs for sale canadian cialis get cheap cialis prices on cialis 10 mg cialis manufacturer coupon cialis for sale cialis sicuro in linea canada discount drugs cialis overnight cialis tadalafil cialis 100mg suppliers
http://jacktumbsin.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 03:28 ق.ظ

Great info. Kudos.
online prescriptions cialis prezzo cialis a buon mercato precios de cialis generico how to buy cialis online usa cialis great britain cialis generico cialis 100mg suppliers cialis italia gratis cialis dosage cialis patent expiration
cialis rezeptfrei sterreich
چهارشنبه 29 خرداد 1398 11:24 ق.ظ

Kudos. Helpful information!
cialis patent expiration import cialis cialis tadalafil online cialis for daily use cialis generico postepay cialis italia gratis acheter du cialis a geneve viagra cialis levitra dose size of cialis cialis per paypa
http://merape.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 07:00 ب.ظ

Really tons of useful tips.
price cialis best cialis price thailand cialis coupon recommended site cialis kanada cialis from canada cialis prezzo al pubblico bulk cialis cialis et insomni cialis 200 dollar savings card cialis 5 mg funziona
cialis for men
دوشنبه 27 خرداد 1398 06:18 ق.ظ

Amazing facts. Regards!
preis cialis 20mg schweiz we choice cialis uk tadalafil 5mg cialis generico en mexico cialis prezzo al pubblico cialis online deutschland cialis canadian drugs cialis 5mg billiger enter site very cheap cialis venta de cialis canada
the best choice cialis woman
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:03 ب.ظ

Helpful content. Thanks a lot!
cialis 5 mg scheda tecnica cialis dosage amounts recommended site cialis kanada sialis when will generic cialis be available tadalafil generic warnings for cialis safe dosage for cialis enter site 20 mg cialis cost cialis from canada
http://inannan.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 12:25 ب.ظ

Thank you, Helpful stuff!
buy cialis sample pack online prescriptions cialis click now buy cialis brand cialis sale online cialis super acti cialis diario compra cilas purchase once a day cialis cialis professional from usa are there generic cialis
order internet cialis
جمعه 24 خرداد 1398 08:09 ق.ظ

Kudos! I appreciate this!
walgreens price for cialis cialis kaufen prezzo cialis a buon mercato american pharmacy cialis cialis et insomni cialis 5 mg funziona click now buy cialis brand weblink price cialis viagra cialis levitra cialis canadian drugs
what is cialis for men
پنجشنبه 23 خرداد 1398 04:18 ق.ظ

Fantastic stuff. Thanks!
cialis arginine interactio acquistare cialis internet cialis professional from usa cialis rckenschmerzen cialis 100mg suppliers cialis with 2 days delivery cialis 200 dollar savings card cialis coupons are there generic cialis interactions for cialis
safe place to buy cialis online
چهارشنبه 22 خرداد 1398 02:13 ب.ظ

Regards! Ample advice!

purchasing cialis on the internet canada discount drugs cialis click here take cialis cialis for sale in europa cialis rezeptfrei achat cialis en suisse cialis savings card cialis great britain we recommend cialis best buy cialis 5mg billiger
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 06:22 ق.ظ

Whoa quite a lot of wonderful knowledge!
deutschland cialis online if a woman takes a mans cialis cialis kaufen bankberweisung tadalafil 20 mg cialis sicuro in linea cialis generico how do cialis pills work cialis online deutschland cialis generique cialis manufacturer coupon
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 12:23 ق.ظ

Amazing quite a lot of valuable facts!
cialis generico lilly generic for cialis venta cialis en espaa cialis uk cialis 20mg preis cf we use it cialis online store import cialis cialis generico en mexico cialis cipla best buy cialis 05
http://cialisvie.com/
جمعه 17 خرداد 1398 06:33 ب.ظ

Cheers! I like this!
cialis uk next day discount cialis cialis manufacturer coupon cialis 05 cialis vs viagra look here cialis order on line cialis bula cialis canada cialis for daily use cialis generico in farmacia
https://www.szuletesnapiajandekok.com/products/all
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 06:26 ق.ظ
ブランド スーパー コピー_ブランド コピー 優良店
http://www.michelemerlin.fr/joomla1.5/contact.html
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 06:26 ق.ظ
スーパーコピー時計勢揃い!ブランド時計コピーが業界1安い
https://www.willpowerinstitute.com/faq/
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 06:25 ق.ظ
前ヤクオク、楽天フリマなどで出品しておりましたが、大勢のお客様からの応援で弊サイトを立ち上げました
https://www.wiegersmadrachten.nl/bedanktpagina_1/
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 06:25 ق.ظ
スーパーコピーブランド口コミ,スーパーコピーブランド財布,スーパーコピーブランド代引き,スーパーコピーブランド激安
http://vistaprops.com/node/240/sendpdf
چهارشنبه 4 اردیبهشت 1398 06:24 ق.ظ
ブランドコピー 代引き 国内発送スーパーコピーブランド
https://www.ratsgymnasium-bielefeld.de/index.php/freunde/ehemalige
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 06:09 ق.ظ
超人気のプランドスーパーコピー、バッグ、財布が集まって(N品)激安専門店
https://www.hsq.de/index.php/beratung
یکشنبه 1 اردیبهشت 1398 06:07 ق.ظ
スーパーコピー腕時計通販品、ブランド偽物激安通販ウォッチ、スーパーコピー販売時計
http://ukcanadianpharmacy.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 02:11 ب.ظ

Truly plenty of useful material!
pharmacy canada canada online pharmacies surrey the best canadian online pharmacies buy viagra now canadian pharmacy uk delivery buy viagra online usa canada online pharmacies legitimate canadian pharmacy no prescription reputable canadian prescriptions online canada medication cost
cialis
جمعه 2 فروردین 1398 10:45 ق.ظ
Hi there to every one, it's genuinely a nice for me to pay a quick visit this web site, it contains priceless Information.
buy cialis uk
جمعه 16 آذر 1397 12:26 ق.ظ

You stated it well.
cialis professional from usa cialis great britain cialis y deporte order cialis from india cialis authentique suisse buy generic cialis side effects of cialis are there generic cialis achat cialis en suisse warnings for cialis
buy tadalafil no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 04:58 ق.ظ

Reliable posts. Thanks!
cialis in sconto i recommend cialis generico cialis lilly tadalafi non 5 mg cialis generici cialis super kamagra cialis side effects dangers recommended site cialis kanada generic cialis soft gels cialis cost achat cialis en itali
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30